2026-10-28
“Dan giả mạo” là người được Peltola cài cắm ở Alaska
Người quản lý chiến dịch tranh cử trước đây của bà nói rằng Sullivan kia được tuyển dụng để gây nhầm lẫn cho cử tri đảng Cộng hòa.
(Kimberley A. Strassel, WSJ, 28/10/2026)
Khi Bộ Tư pháp kiện Alaska về việc gian lận phiếu bầu Thượng viện, những tiếng kêu than của phe tự do ban đầu có thể nghe thấy tận Bắc Cực. Giờ đây, những tiếng kêu đó đang dần lắng xuống, sau khi tờ New York Times hôm thứ Tư công bố bằng chứng cho thấy đảng Dân chủ đã gian lận phiếu bầu theo thứ tự ưu tiên của Alaska bằng một ứng cử viên giả mạo, người đe dọa sẽ ngăn cản Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Dan Sullivan tái đắc cử.
Tuy nhiên, dù việc vạch trần sự gian lận là hữu ích, nhưng đó không phải là giải pháp. Hàng loạt rào cản đã được dựng lên chống lại khả năng bỏ phiếu minh bạch và công bằng của người dân Alaska: các ứng cử viên giả mạo, một hệ thống phiếu bầu phức tạp, các chiến dịch vận động tranh cử lừa đảo. Hành động pháp lý có thể là biện pháp duy nhất.
Đây là những gì chúng ta biết cho đến thứ Tư: Alaska đang phải gánh chịu một hệ thống bầu cử ác mộng, trong đó cử tri xếp hạng bốn ứng cử viên cuối cùng trong cuộc tổng tuyển cử theo thứ tự ưu tiên. Ngay trước thời hạn nộp đơn tranh cử, một giáo viên đã nghỉ hưu tên là Dan Sullivan đã nộp đơn tranh cử chống lại Thượng nghị sĩ Dan Sullivan. Có vẻ như đây là một nỗ lực rõ ràng nhằm gây nhầm lẫn cho cử tri khi nhìn vào lá phiếu bốn ứng cử viên cuối cùng.
Sở Bầu cử Alaska (Alaska Division of Elections) đã cấm ứng cử viên giả mạo này với lý do ông ta đăng ký tranh cử “với mục đích gây nhầm lẫn hoặc đánh lừa” cử tri. Ứng cử viên giả mạo Dan đã đăng ký với tư cách là đảng viên Cộng hòa nhưng không có liên hệ gì với đảng này. Ông ta đã quyên góp cho các hoạt động ủng hộ phe tự do và cho đối thủ của Thượng nghị sĩ Sullivan thuộc đảng Dân chủ là bà Mary Peltola. Ông ta đã sử dụng một nhà tư vấn chính trị của đảng Dân chủ có liên hệ với bà Peltola. Ông ta yêu cầu được ghi tên là “Dan S. Sullivan”, sử dụng chữ cái đầu tên đệm của thượng nghị sĩ, mặc dù chữ cái đầu tên đệm của chính ông ta là J. Ông ta đã tạo ra một logo chiến dịch gần như giống hệt với logo của TNS đương nhiệm.
Tòa án Tối cao Alaska vẫn cho phép ứng cử viên giả mạo Dan tiếp tục tranh cử. Ông ta nhận được 2,5% số phiếu bầu trong vòng sơ tuyển, đủ để lọt vào vòng chung kết. Trong suốt quá trình này, chiến dịch tranh cử của bà Peltola tuyên bố họ không liên quan gì đến trò lừa đảo này.
Nhưng cựu quản lý chiến dịch tranh cử của bà Peltola, Elisa Rios, nói với tờ Times rằng chiến dịch (campaign) đã bắt đầu một chiến dịch (operation) vào năm 2025 để tìm kiếm những người khác ở Alaska tên là Dan Sullivan, thuyết phục họ tranh cử và gây nhầm lẫn cho cử tri. Theo tờ Times, Ủy ban Chiến dịch Thượng viện Dân chủ (Democratic Senatorial Campaign Committee - DSCC) đã cung cấp một đặc vụ thuộc đảng Dân chủ chuyên về “các thủ đoạn bỏ phiếu kín”, và người này đã thuyết phục Dan giả mạo ra tranh cử.
Người này được cho là đã nói với chiến dịch rằng Dan Giả Mạo nói “ông ta ghét Trump, và nếu điều đó có thể giúp Mary, thì ông ta thích Mary. Ông ta không có hứng thú làm chính trị, nhưng nếu điều này có thể giúp ích thì tốt.” Bài báo của Times cung cấp bằng chứng cho thấy đảng Dân chủ cũng có thể đã tuyển mộ ứng cử viên thứ tư trong cuộc bầu cử Thượng viện, Gerald Heikes. Cả chiến dịch của Peltola và DSCC đều phủ nhận việc tuyển mộ bất kỳ ai.
Bà Rios bất ngờ nói với tờ Times tuần trước: “Như đã thảo luận trong cuộc gọi của chúng ta sáng nay, tôi xác nhận rằng tôi đã rút lại tất cả các lời nói đã đưa ra liên quan đến cuộc đua vào Thượng viện Alaska năm 2026 trong bất kỳ bài báo nào mà quý vị có thể hoặc không thể viết.” Bà nói thêm: “Tôi không sẵn lòng làm nguồn tin cho bất kỳ câu chuyện nào dưới bất kỳ hình thức nào.” Tờ báo lưu ý rằng họ không bị ràng buộc bởi quyết định rút lại lời nói của bà và bà Rios đã lên kế hoạch kiện chiến dịch tranh cử vì sa thải bà trái pháp luật.
Rõ ràng là Dan Giả Mạo không hề có ý định thực sự tranh cử. Trang web của chiến dịch tranh cử của ông ta chỉ có hai thông cáo báo chí và sáu bài đăng trên blog, và lần cập nhật cuối cùng là sáu tuần trước. Trang Facebook của ông ta có tám bài đăng kể từ cuộc bầu cử sơ bộ ngày 18 tháng 8, bài đăng cuối cùng vào ngày 30 tháng 9. Một bài đăng chia sẻ một bài thơ. Không bài nào nêu bật bất kỳ ý tưởng, cương lĩnh hay lời hứa nào.
Dan Giả không chi tiền cho nhân viên, quảng cáo, truyền thông, đi lại hoặc các sự kiện tranh cử. Danh sách chi phí của ông ta cho thấy 300 đô la cho bộ phận bầu cử Alaska để in tờ rơi tranh cử, 4.000 đô la cho cố vấn của đảng Dân chủ, và hơn 20.000 đô la cho một công ty luật ở Washington cho “phí tuân thủ pháp luật và pháp lý”.
Hoạt động gây quỹ thực sự duy nhất của ông ta là một liên kết kêu gọi quyên góp tiền để trang trải chi phí kiện tụng. Theo hồ sơ của Ủy ban Bầu cử Liên bang, ông ta có 5 nhà tài trợ được liệt kê chi tiết cho cuộc tổng tuyển cử, đóng góp 5.400 đô la. Ba trong số họ sống bên ngoài Alaska. Ông ta không nhận được bất kỳ khoản đóng góp nào từ bất kỳ ủy ban đảng, ủy ban hành động chính trị, hoặc ứng cử viên nào khác. Nhưng ông ta đã đạt được mục đích của mình: đưa tên mình vào lá phiếu cuối cùng, với hy vọng rằng điều đó sẽ gây nhầm lẫn cho đủ số cử tri để giúp bà Peltola thắng cử.
Một số người theo chủ nghĩa tự do và những người ủng hộ hệ thống bầu cử xếp hạng ưu tiên hiện cho rằng hệ thống của Alaska sẽ ngăn chặn được mánh khóe này. Miễn là những người ủng hộ người đương nhiệm xếp hạng cả hai ông Dan Sullivan, lá phiếu của họ cuối cùng sẽ thuộc về thượng nghị sĩ.
Có nghĩa là, miễn là mọi cử tri đều biết chính xác cách để đánh bại trò chơi, mọi chuyện sẽ ổn. Đúng vậy. Đây sẽ là lần thứ ba các đảng viên Cộng hòa ở Alaska trải nghiệm hệ thống bỏ phiếu xếp hạng ưu tiên, và mỗi lần họ lại được hướng dẫn khác nhau. Hai năm trước, họ được khuyên chỉ nên xếp hạng một ứng cử viên duy nhất cho cuộc bầu cử Hạ viện Hoa Kỳ, đó là Nick Begich. Điều đó hợp lý vì ông ấy là đảng viên Cộng hòa duy nhất. Giờ đây, họ lại được Donald Trump và chiến dịch tranh cử của Sullivan hướng dẫn bỏ phiếu cho nhiều ứng cử viên, bao gồm cả một người bị vạch trần là gian lận. Điều đó thật khó hiểu, và tại sao cử tri lại phải bỏ phiếu cho một ứng cử viên lừa đảo? Mặc dù một số người sẽ làm vậy một cách vô tình, đặc biệt là vì tên của ông ta đứng đầu trên phiếu bầu.
Cử tri cũng đang bị cố tình đánh lừa. Một ủy ban hành động chính trị có tên là Trung tâm Bỏ phiếu Trung thực (Center for Honest Voting) đã gửi một tờ rơi trong tháng này đến các hộ gia đình đảng viên Cộng hòa và độc lập. Tờ rơi nêu rõ: “Một người. Một phiếu. Một lựa chọn”, bên cạnh một hình ảnh minh họa cho thấy lựa chọn đầu tiên đã được điền đầy đủ và các lựa chọn bổ sung bị gạch bỏ. Tờ rơi khẳng định: “Tổng thống Trump đang lên án gian lận: Hãy tin tưởng vào lựa chọn đầu tiên của bạn. Mỗi lần chỉ một phiếu.” Tôi đã nói chuyện với nhiều người ủng hộ thượng nghị sĩ và họ đều vô cùng bối rối.
Hiện chưa rõ luật liên bang có phạm vi áp dụng đến đâu ở đây, nhưng việc tòa án loại bỏ một ứng cử viên giả mạo không phải là điều chưa từng xảy ra. Và Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã nhận định rằng một tiểu bang có “quyền lợi, nếu không muốn nói là nghĩa vụ, trong việc bảo vệ tính toàn vẹn của các quy trình chính trị của mình khỏi các ứng cử viên phù phiếm hoặc gian lận”. Tòa án Tối cao Alaska cần thêm bao nhiêu bằng chứng nữa để chứng minh rằng ứng cử viên giả mạo này đáp ứng cả hai định nghĩa trên? [Ghi chú: Tòa án Tối cao Alaska đã chấp nhận tên Dan Giả có quyền ứng cử]
Có lẽ kết quả bầu cử sẽ đủ rõ ràng để không cần đến kiện tụng. Nhưng đặc biệt nếu quyền kiểm soát Thượng viện phụ thuộc vào Alaska, thì ứng cử viên Dan Giả không thể được phép tiếp tục. Trong khi đó, người dân Alaska sẽ làm lợi cho chính họ và cả quốc gia nếu họ thông qua sáng kiến bỏ phiếu năm nay để loại bỏ hệ thống bỏ phiếu xếp hạng ưu tiên, mà giờ đây chúng ta biết rằng đảng Dân chủ đã gian lận để xoay chuyển cuộc bầu cử Thượng viện.
https://www.wsj.com/opinion/decoy-dan-is-peltolas-alaska-plant-b9b541c3?st=5biR7E
NVV dịch