2026-10-19
Giải thưởng Tu chính án thứ nhất dành cho người phản đối Tu chính án thứ nhất
(Paul Du Quenoy, Chronicles, 19/10/2026)
“Thách thức lớn nhất mà chúng ta thấy là Tu chính án thứ nhất ở Hoa Kỳ,” Katherine Maher, hiện là Giám đốc điều hành của Đài Phát thanh Quốc gia (NPR) – một đài phát thanh từng được chính phủ trợ cấp – cho biết trong một cuộc phỏng vấn video năm 2021 với Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council) – một tổ chức từng rất danh tiếng. Maher, người vừa từ chức Giám đốc điều hành của Quỹ Wikimedia vào thời điểm cuộc phỏng vấn đã chỉ trích mạnh mẽ quyền tự do ngôn luận này, cũng gọi điều khoản bảo đảm nền tảng về tự do ngôn luận và biểu đạt trong Hiến pháp là “khá phức tạp” và cho rằng “những kẻ môi giới ảnh hưởng” lạm dụng nó để quảng bá cái mà bà gọi là “thông tin sai lệch”.
Hồ sơ về tự do ngôn luận của Maher tại NPR, nơi bà nắm quyền điều hành vào năm 2024, cũng không mấy khả quan. Chỉ vài tuần sau khi nhậm chức, bà đã đình chỉ công tác không lương đối với biên tập viên kinh doanh cấp cao Uri Berliner sau khi ông viết một bài báo cho tờ Free Press chỉ trích NPR vì thiên vị cực tả, cáo buộc rằng công ty của ông đã “đánh mất lòng tin của người dân Mỹ”. Berliner sau đó đã từ chức sau 25 năm làm việc.
Sau đó, Maher thành lập một hội đồng nội bộ gồm sáu biên tập viên cấp cao, được tài trợ bởi một nhà tài trợ giấu tên, để giám sát tất cả nội dung của NPR trước khi xuất bản dưới cái tên không mấy hứa hẹn là “Backstop”. Quốc hội đã quan tâm và điều tra NPR trong các phiên điều trần mà Maher từ chối tham dự, viện dẫn lý do xung đột lịch trình. Năm 2025, các phiên điều trần mới mang tên “Sóng phát thanh chống Mỹ: Buộc người đứng đầu NPR và PBS phải chịu trách nhiệm” đã chất vấn Maher về những tuyên bố chống tự do ngôn luận và những cáo buộc thiên vị trong tổ chức của bà. Tổng thống Trump sau đó đã cắt giảm tài trợ cho NPR bằng sắc lệnh hành pháp, và Quốc hội đã cắt giảm ngân sách của hầu hết các đài phát thanh truyền hình công cộng trong các khoản phân bổ ngân sách hàng năm.
Có lẽ bạn nghĩ rằng Katherine Maher, người từng công khai chỉ trích Tu chính án thứ nhất là một “thách thức” và “khó nhằn”, đã đình chỉ công tác một đồng nghiệp nổi tiếng sau khi người này chỉ trích NPR trong một bài báo, và sau đó thiết lập một chế độ kiểm duyệt nội bộ được tài trợ bí mật để xem xét mọi thứ mà các đồng nghiệp còn lại lo lắng đưa ra công chúng, giống một người kiểm duyệt tư tưởng hơn là một người bảo vệ tự do ngôn luận. Tuy nhiên, những người hoài nghi tại tạp chí Harper’s sẽ không đồng ý với bạn. Tuần trước, họ đã ca ngợi Maher là người thứ hai nhận Giải thưởng Tu chính án thứ nhất James C. Goodale, một giải thưởng thường niên được thành lập vào năm 2025 để vinh danh “những cá nhân đã thể hiện cam kết rõ ràng và có ý nghĩa đối với các nguyên tắc của một nền báo chí tự do và các biện pháp bảo vệ hiến pháp duy trì nó”.
Bạn đọc đúng rồi đấy: Katherine Maher, người từng chỉ trích Tu chính án thứ nhất một cách gay gắt, giờ đây là Katherine Maher, người bảo vệ Tu chính án thứ nhất đầy nguyên tắc. Vào ngày 26 tháng 10, bà sẽ nhận giải thưởng của mình trong một buổi lễ tại Thư viện và Bảo tàng Morgan trang nghiêm ở New York. Tạp chí Harper's đang bán vé và nhận tài trợ lên đến 25.000 đô la từ bất kỳ ai ngây thơ tin vào cam kết của bà đối với các quyền tự do dân sự.
Đây không phải là lần đầu tiên Harper's tự làm mình bẽ mặt khi cố gắng dung hòa mâu thuẫn giữa cam kết đáng ngờ của các phương tiện truyền thông truyền thống đối với các nguyên tắc của Tu chính án thứ nhất. Năm 2020, tạp chí này đã công bố một bức thư tập thể của các trí thức "có nguyên tắc" cho rằng quyền tự do ngôn luận nên được coi là bất khả xâm phạm miễn là không ai đủ thiếu tế nhị để sử dụng nó nhằm truyền bá những ý tưởng mà những người ký tên không đồng ý.
Theo thông cáo báo chí của Harper's, Maher nói: "Phương tiện truyền thông công cộng tồn tại để phục vụ lợi ích công cộng, và tôi không thể nghĩ ra dịch vụ nào lớn hơn cho công chúng hơn là bảo vệ Tu chính án thứ nhất." Sau khi đã nói điều hoàn toàn ngược lại và hành động tương ứng vào những thời điểm quan trọng trong sự nghiệp của mình, bao gồm cả chức vụ hiện tại, thật khó để tưởng tượng ai đó sẽ vội vàng khôi phục lại nguồn tài trợ của chính phủ cho NPR trong thời gian tới. Thực tế, trước khi Maher tiếp quản NPR và nguồn tài trợ của chính phủ vẫn còn nguyên vẹn, đài phát thanh này đã trên đà suy thoái, với sự sụt giảm mạnh về lượng người nghe ngay cả ở những thị trường đa số theo chủ nghĩa tự do và lượng thính giả già hóa gần như không còn, đặc biệt là giới trẻ. Nếu Harper's thực sự quan tâm đến Tu chính án thứ nhất, có lẽ họ sẽ làm tốt hơn vào năm tới.
https://chroniclesmagazine.org/web/a-first-amendment-award-for-a-first-amendment-opponent/
NVV dịch