2026-10-15
Bạn sẽ không tin nổi lý do mà vị chính trị gia đảng Dân chủ này đổ lỗi cho khoản nợ 40 nghìn tỷ đô la của nước Mỹ!
(Dmitri Bolt, Townhall, 15/10/2026)
Đúng vậy: ít nhất một số đảng viên Dân chủ tin rằng chủ nghĩa tư bản là nguyên nhân gây ra khoản nợ quốc gia 40 nghìn tỷ đô la của Mỹ. Không phải do việc mở rộng các chương trình phúc lợi. Không phải do các chính trị gia không thông qua hoặc thậm chí không chú ý đến kiến thức tài chính cơ bản hay lập ngân sách. Cũng không phải do thói quen của phe cánh tả là hứa hẹn với cử tri mọi thứ ngay bây giờ và tìm cách trả tiền sau. Không, theo họ, tất cả là lỗi của chủ nghĩa tư bản.
Melanie D'Arrigo, một nhà hoạt động chính trị thuộc đảng Dân chủ và cựu ứng cử viên tranh cử vào Quốc hội năm 2020 tại New York, đã gây ra một làn sóng tranh cãi dữ dội trên mạng xã hội hôm thứ Tư sau khi bà đổ lỗi cho hệ thống kinh tế hiệu quả nhất hành tinh về khoản nợ quốc gia.
Trước khi bác bỏ luận điểm này, cần xem xét D'Arrigo có thể muốn nói gì. Bà có thể hiểu theo nghĩa đen: nền kinh tế Mỹ xoay quanh tín dụng, và vì tín dụng là đặc điểm của chủ nghĩa tư bản, nên nợ phải là một phát minh của chủ nghĩa tư bản. Mặc dù lập luận đó thoạt nhìn không đứng vững.
Hoặc bà ấy có thể muốn nói điều gì đó tinh tế hơn một chút: rằng chủ nghĩa tư bản đã tạo ra sự bất bình đẳng giàu nghèo to lớn, buộc chính phủ phải can thiệp bằng các khoản trợ cấp để cung cấp cho người dân Mỹ sự an toàn vật chất cơ bản. Và rằng nợ công phản ánh chi tiêu mà chính phủ phải thực hiện để bù đắp cho những thất bại của chủ nghĩa tư bản.
Hiện tại, chúng ta hãy chọn phương án thứ hai, vì ít nhất nó có vẻ hợp lý hơn.
Bất bình đẳng về của cải là một đặc điểm của chủ nghĩa tư bản. Điều đó là sự thật. Điều thường bị bỏ qua là nó cũng là một đặc điểm của kinh tế nói chung. Không một quốc gia xã hội chủ nghĩa, quốc gia cộng sản, nền kinh tế tự cung tự cấp hay nền kinh tế hiện đại phức tạp nào đã từng xóa bỏ hoàn toàn bất bình đẳng về của cải. Việc giảm bất bình đẳng cũng không thể cải thiện đáng kể mức sống.
Bất bình đẳng cũng là một thước đo tồi nói chung. Nó chỉ là thước đo về lượng của cải tập trung ở tầng lớp giàu có nhất trong xã hội so với tầng lớp nghèo nhất. Nó không nói lên điều gì về việc cuộc sống của người dân bình thường có tốt hơn hay không. Giàu có không đồng nghĩa với chất lượng cuộc sống. Một người Mỹ trẻ tuổi ngày nay có thể sở hữu tổng tài sản tương đối ít so với Elon Musk, nhưng vẫn được hưởng chất lượng cuộc sống, chăm sóc sức khỏe, công nghệ, giao thông, thực phẩm, giải trí và thông tin cơ bản mà ngay cả người giàu cách đây một thế kỷ cũng không thể tưởng tượng nổi.
Tại sao? Bởi vì trọng tâm của chủ nghĩa tư bản không phải là việc một người sở hữu bao nhiêu của cải, mà là làm cho những thứ từng đắt đỏ và độc quyền trở nên rẻ hơn và phổ biến hơn. Nói cách khác, những thứ độc quyền ngày nay sẽ không còn như vậy trong tương lai.
Nhưng tại sao ngày nay đảng Dân chủ lại lập luận rằng chính phủ liên bang phải bảo đảm các quyền lợi? Bởi vì, họ nói, nhiều người cần được tiếp cận với chăm sóc sức khỏe, thực phẩm, nhà ở và các nhu yếu phẩm cơ bản khác ngay bây giờ. Tuy nhiên, những biện pháp can thiệp này lại thất bại trong mục tiêu đã đề ra. Thay vì làm cho hàng hóa thiết yếu trở nên dễ tiếp cận hơn, chúng lại làm sai lệch các động lực lẽ ra sẽ làm giảm giá thành và mở rộng nguồn cung. Kết quả không phải là chấm dứt tình trạng khan hiếm, độc quyền hay bất bình đẳng; mà chỉ đơn giản là thay đổi người kiểm soát việc tiếp cận những hàng hóa đó và người trả tiền cho chúng.
Nếu chính phủ không can thiệp vào nhà ở, bảo hiểm y tế và lương hưu thì mức sống và khả năng mua "hàng hóa thiết yếu" có lẽ sẽ thấp hơn so với hiện nay.
Thật không may cho D'Arrigo, điều đó vẫn khiến bà phải đối mặt với câu hỏi khó hơn: chính xác thì hệ thống kinh tế, chứ không phải chính phủ, đã tạo ra khoản nợ quốc gia lên tới 40 nghìn tỷ đô la bằng cách nào ?
Chủ nghĩa tư bản, thị trường tự do, là động lực liên tục làm cho hàng hóa rẻ hơn và nâng cao mức sống qua nhiều thế hệ. Nợ công là sản phẩm của một thứ khác: một chính phủ chi tiêu vượt quá khả năng, hứa hẹn những phúc lợi mà họ không thể thực hiện đầy đủ, và sau đó lại đổ lỗi cho bộ phận sản xuất của nền kinh tế về những tổn thất.
https://townhall.com/news/dmitri-bolt/2026/10/15/dem-activist-blames-capitalism-for-americas-40-trillion-debt-n2684709
NVV dịch