Vụ kiện liên quan đến Phòng Khiêu Vũ tại Tòa Bạch Ốc: Trump thắng
(NVV viết, 1/9/2026)
Vào tháng 7 năm 2025, Tổng thống Donald Trump tuyên bố kế hoạch phá bỏ hoàn toàn Cánh Đông lịch sử của Tòa Bạch Ốc để xây dựng một phòng khiêu vũ tân cổ điển khổng lồ, rộng 90.000 feet vuông (khoảng 9.270 mét vuông).
Chính quyền lập luận rằng không gian tiếp khách truyền thống của Tòa Bạch Ốc, Phòng Đông, chỉ có sức chứa khoảng 200 người cho các bữa tối. Điều này thường buộc Tòa Bạch Ốc phải dựng các gian hàng tạm thời trên Bãi cỏ phía Nam cho các chuyến thăm cấp nhà nước lớn.
Cơ sở mới được thiết kế để đón tiếp tối đa 1.000 khách. Trong khi sự chú ý của công chúng tập trung vào phòng khiêu vũ, dự án cũng bao gồm việc thay thế Trung tâm Điều hành Khẩn cấp của Tổng thống bằng một khu phức hợp quân sự ngầm khổng lồ sáu tầng, bao gồm một bệnh viện quân sự, các cơ sở nghiên cứu và các phòng họp an ninh.
Đến tháng 10 năm 2025, Cánh Đông lịch sử đã bị san phẳng hoàn toàn, dẫn đến một vụ kiện ngay lập tức từ Quỹ Bảo tồn Di sản Quốc gia. Toàn bộ tranh chấp pháp lý xoay quanh một mâu thuẫn cơ bản: Liệu tổng thống có quyền đơn phương thay đổi cấu trúc của Tòa Bạch Ốc hay không?
Các tòa án liên bang cấp dưới và những người bảo tồn lập luận rằng theo luật liên bang, việc xây dựng các công trình mới trên tài sản liên bang ở Washington D.C. đòi hỏi "sự cho phép rõ ràng của Quốc hội". Họ cho rằng một tổng thống đương nhiệm chỉ là người quản lý tạm thời của "Ngôi nhà của Nhân dân" và không thể bỏ qua quyền kiểm soát ngân sách của nhánh lập pháp.
Chính quyền Trump phản bác rằng các điều khoản luật định riêng biệt trao cho nhánh hành pháp quyền kiểm soát việc cải tạo khuôn viên Tòa Bạch Ốc. Hơn nữa, Tổng luật sư D. John Sauer lập luận rằng việc xây dựng là vấn đề an ninh quốc gia quan trọng, khẳng định rằng việc ngăn chặn xây dựng trên mặt đất sẽ gây nguy hiểm cho sự an toàn của tổng thống trước các mối đe dọa hiện đại như tấn công bằng máy bay không người lái hoặc tên lửa.
Vụ kiện mới nhất do Quỹ Bảo tồn Quốc gia đã dựa vào một tuyên bố chính thức từ Alison K. Hoagland, một chuyên gia về kiến trúc lịch sử và là thành viên của Quỹ, người sống ở Washington, D.C.
Bà Hoagland nói rằng bà thường xuyên đến thăm khu vực xung quanh Tòa Bạch Ốc "khoảng một lần mỗi tháng". Bà lập luận rằng việc xây dựng công trình đồ sộ, rộng 90.000 feet vuông (khoảng 8.200 mét vuông) sẽ gây tổn hại vĩnh viễn đến việc bà thường xuyên tận hưởng, học tập và trải nghiệm khu vực lịch sử này. Trong tuyên bố chính thức trước tòa, Hoagland khẳng định rằng bà sẽ “phải chịu cả tổn hại về nghề nghiệp và cá nhân, bao gồm cả các lợi ích thẩm mỹ, văn hóa và lịch sử của tôi, nếu một phòng khiêu vũ với hình thức và quy mô như đề xuất được xây dựng.” Bà còn khẳng định thêm rằng sự mạch lạc về kiến trúc của di tích sẽ bị mất đi vĩnh viễn bởi một tòa nhà “che khuất Tòa Bạch Ốc”, cuối cùng “vượt trội hơn về chiều cao và khối lượng” và làm giảm đi tính độc đáo lịch sử của nó.
Tòa phúc thẩm khu vực D.C. ban đầu đã chấp nhận lập luận này. Họ phán quyết rằng các chuyến thăm thường xuyên được ghi chép lại của chuyên gia kết hợp với sự phá hoại thẩm mỹ nghiêm trọng, cục bộ cấu thành một mối nguy hại cụ thể, cận kề đủ để ngăn chặn việc xây dựng.
Ngày 31 tháng 8 năm 2026, Tòa án Tối cao đã mở đường cho dự án tiếp tục tiến triển. Đa số thẩm phán bảo thủ đã đưa ra phán quyết không có chữ ký với tỷ lệ 5-4, tuyên bố rằng Quỹ Bảo tồn Quốc gia có thể thiếu tư cách pháp lý để kiện, phán quyết rằng "sự xúc phạm, bất đồng hoặc không thích" đơn thuần về dự án không đủ điều kiện pháp lý để được coi là thiệt hại cụ thể.
Đáng chú ý, Chánh án John Roberts đã đi ngược lại với 5 vị trong phe bảo thủ để gia nhập với ba thẩm phán tự do để đưa ra ý kiến phản đối mạnh mẽ. Ông Roberts viết rằng việc xây dựng "có thể là bất hợp pháp" và chỉ trích quyết định này là một đòn giáng mạnh vào nguyên tắc phân chia quyền lực vì Quốc hội chưa bao giờ phê duyệt dự án.
Trong phán quyết 5-4, phe đa số Tòa án Tối cao đã dựa trên hai lập luận pháp lý cốt lõi: việc nguyên đơn thiếu tư cách khởi kiện theo Hiến pháp, và nguy cơ gây tổn hại không thể khắc phục đối với an ninh quốc gia.
Vì phán quyết được ban hành dưới dạng một lệnh tóm tắt không có chữ ký, năm thẩm phán bảo thủ đã cùng nhau đưa ra ý kiến chứ không phải thông qua một tác giả duy nhất được nêu tên.
Ý kiến và lý lẽ cụ thể của họ tập trung vào các điểm sau:
1. Thiếu tư cách khởi kiện theo Điều III: Đa số chủ yếu bác bỏ vụ kiện trên cơ sở thủ tục, phán quyết rằng Quỹ Bảo tồn Di sản Lịch sử Quốc gia và các thành viên của nó không phải chịu tổn thương cá nhân cụ thể theo yêu cầu của Điều III Hiến pháp để kiện chính phủ. Đa số đã bác bỏ cụ thể lập luận rằng sự thất vọng về mặt thẩm mỹ của một thành viên bảo tồn khi nhìn thấy tòa nhà mới cấu thành một tổn thương pháp lý: “Sự xúc phạm, bất đồng hoặc không thích đơn thuần không đủ điều kiện là một tổn thương cụ thể và riêng biệt theo Điều III… Có lẽ hầu như bất kỳ hành động hoặc dự án nào của chính phủ cũng xúc phạm đến sự nhạy cảm của ai đó.”
2. Về sự thiệt hại không thể khắc phục đối với an ninh quốc gia: Đa số kết luận rằng chính quyền Trump đã chứng minh họ sẽ phải đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng và lâu dài nếu các rào cản của tòa án cấp dưới được phép tồn tại. Họ chỉ ra các tuyên bố chính thức từ các quan chức quốc phòng cấp cao, những người đã làm chứng rằng việc xây dựng khung trên mặt đất là cần thiết về mặt vật lý để bảo vệ những gì nằm bên dưới”
3. Sự lạm quyền của tòa án cấp dưới: Năm thẩm phán viết rằng các tòa án quận và phúc thẩm cấp dưới “có khả năng đã vượt quá” thẩm quyền tư pháp của họ bằng cách cho phép quá nhiều sự linh hoạt đối với các lập luận của nhóm bảo tồn. Họ ngụ ý rằng các tòa án lẽ ra không bao giờ nên xem xét nội dung vụ kiện do tư cách pháp lý yếu kém của các nguyên đơn.
Điều mà đa số không quyết định: Đa số tuyên bố rõ ràng rằng họ không phán quyết về việc liệu bản thân phòng khiêu vũ có thực sự hợp pháp hay không hoặc liệu tổng thống có vượt quyền Quốc hội hay không. Họ lưu ý: “Hôm nay, chúng ta không bàn về tính hợp pháp của dự án Cánh Đông của chính phủ.” Bằng cách thu hẹp trọng tâm nghiêm ngặt vào các quy tắc về tư cách pháp lý, đa số đã dọn đường cho việc xây dựng hoàn thành mà không cần phải xác nhận hay bác bỏ việc sử dụng quyền lực cơ bản của nhánh hành pháp.
Trước đó đã có ba lần can thiệp lớn từ tòa án cấp dưới vào vấn đề phòng khiêu vũ của Tòa Bạch Ốc trước khi vụ việc được đưa lên Tòa án Tối cao để ra lệnh tạm dừng khẩn cấp.
1. Từ chối ban đầu của Tòa án Quận (27 tháng 2 năm 2026): Ngay từ đầu vụ kiện, một thẩm phán quận liên bang đã bác bỏ yêu cầu của nhóm bảo tồn về việc tạm dừng dự án ngay sau khi phá dỡ Cánh Đông, cho phép công việc giai đoạn đầu được tiến hành.
2. Lệnh cấm của Tòa án Quận (31 tháng 3 / tháng 4 năm 2026): Khi phạm vi của khung cấu trúc trên mặt đất trở nên rõ ràng hơn, Thẩm phán Quận Hoa Kỳ Richard Leon đã đảo ngược quyết định và ra lệnh dừng tất cả các công trình xây dựng trên mặt đất. Thẩm phán Leon đứng về phía Quỹ Bảo tồn Quốc gia, viết rằng “không có đạo luật nào trao cho Tổng thống quyền hạn mà ông ta tuyên bố”. Lệnh của ông cho phép công việc xây dựng hầm ngầm tiếp tục nhưng đặt ra lệnh đóng băng nghiêm ngặt đối với chính phòng khiêu vũ.
3. Phán quyết của Tòa phúc thẩm khu vực D.C. (ngày 7 tháng 8 năm 2026): Chính quyền Trump đã kháng cáo lệnh đóng băng, nhưng một hội đồng gồm ba thẩm phán của Tòa phúc thẩm khu vực D.C. đã giữ nguyên lệnh cấm với tỷ lệ 2-1. Đa số các thẩm phán trong hội đồng này cho rằng việc xây dựng công trình là quyết định của Quốc hội, chứ không phải là “vấn đề mà nhánh hành pháp tự quyết định”.
Nhờ sự can thiệp của Tòa án Tối cao, một đội gồm 250 công nhân tiếp tục xây dựng 20 giờ mỗi ngày, bảy ngày một tuần. Dự án đã hoàn thành khoảng 65%. Mặc dù tòa án tối cao không chính thức phán quyết về tính hợp pháp cuối cùng của dự án, nhưng việc cho phép tiếp tục thi công thực tế đảm bảo rằng phòng khiêu vũ sẽ được hoàn thành về mặt vật chất rất lâu trước khi các thách thức pháp lý rộng hơn được giải quyết tại các tòa án cấp thấp hơn. Chính quyền dự kiến khung kết cấu sẽ hoàn thành vào tháng 11 năm 2026, với ngày hoàn thành cuối cùng dự kiến vào tháng 8 năm 2028.
CHỈ TRÍCH CHÁNH ÁN ROBERTS VỀ Ý KIẾN BẤT ĐỒNG VỚI ĐA SỐ
Ý kiến phản đối mạnh mẽ của Chánh án John Roberts trong vụ án liên quan đến phòng khiêu vũ của Tòa Bạch Ốc—nơi ông đi ngược lại với năm thẩm phán bảo thủ khác để gọi dự án là "có khả năng bất hợp pháp"—đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ cả hai phía của chính trường và pháp luật.
1. Phê bình từ phe bảo thủ: (USA TODAY)
- Roberts đã không coi trọng các mối đe dọa an ninh hành pháp. Các quan chức quốc phòng cấp cao đã làm chứng rằng việc tập trung quân trên mặt đất là rất quan trọng để bảo vệ khu phức hợp quân sự dưới lòng đất.
- Phản bội niềm tin cốt lõi của Hiến pháp: Các nhà bình luận bảo thủ nổi tiếng lưu ý rằng George W. Bush ban đầu bổ nhiệm Roberts do quan điểm mạnh mẽ và tôn trọng truyền thống của ông đối với quyền hành pháp trong thời chiến hoặc các trường hợp khẩn cấp về an ninh quốc gia. Học giả pháp lý Josh Blackman đã chỉ trích Roberts trên blog của mình, gọi ông là “cái bóng của chính mình trước đây” vì đã dễ dàng bác bỏ các lập luận về an toàn của chính phủ.
2. Phê bình từ phe Tự do: “Quá ít, quá muộn” Các nhà phê bình chỉ ra rằng Roberts đã nhiều lần viết ra những phán quyết quan trọng nhất của Tòa án mở rộng quyền lực tổng thống, bao gồm cả phán quyết gây chấn động năm 2024 về việc cấp quyền miễn trừ hình sự rộng rãi. Các phương tiện truyền thông như Mother Jones lập luận rằng thật đạo đức giả khi Roberts chỉ duy nhất có một lần bảo vệ một tòa nhà lịch sử sau khi đã dành nhiều năm bật đèn xanh cho quyền hành pháp mở rộng đối với các chính sách ảnh hưởng đến hàng triệu công dân. (CNN)
3. Phê bình của giới học thuật: Trong ý kiến phản đối của mình, Roberts chấp nhân tư cách nguyên đơn của Alison Hoagland, lập luận rằng do chuyên môn lâu năm và sự gần gũi của mình, thành viên của National Trust, Alison Hoagland, "không chỉ là bất kỳ người nào". Các nhà phê bình học thuật phản bác rằng điều này tạo ra một tiêu chuẩn kép nguy hiểm và tùy tiện. Họ lập luận rằng quyền khởi kiện nên dựa trên tổn hại hiến pháp khách quan - chứ không phải mức độ nổi bật hay tận tâm của một nguyên đơn cụ thể. (The Hill)
NVV, 1/9/2026