2026-08-19
Chính sách ngoại giao "ném bom tan nát chúng" của Trump: Iran ghét việc chính sách này lại hiệu quả.
(Brabim Karki, Washington Examiner, 19/8/2026)
Các nhà ngoại giao dành cả sự nghiệp để học cách nói ngắn gọn mà không nói gì. Hôm thứ Hai, Tổng thống Donald Trump lại làm điều ngược lại.
Khi được hỏi về vai trò của Oman trong các cuộc đàm phán về eo biển Hormuz, tổng thống đã nói với Fox News rằng nếu Muscat (thủ đô Oman) nhúng vào, Hoa Kỳ sẽ "ném bom tan nát họ". Lời lẽ đó thô thiển, công khai và nhắm vào một quốc gia mà Washington đã gọi là đối tác trong nửa thế kỷ qua.
Dù Foggy Bottom (nơi có trụ sở của Bộ Ngoại Giao Mỹ) có muốn thừa nhận hay không, biện pháp đó cũng rất hiệu quả.
Lời nhận xét này được đưa ra vào ngày thời hạn 60 ngày để đàm phán một thỏa thuận hòa bình rộng hơn giữa Mỹ và Iran kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào. Và cùng ngày, Tehran tuyên bố đã đạt được thỏa thuận riêng với Oman về cách thức tàu thuyền sẽ đi qua eo biển.
Ông Trump không đe dọa bạo lực một cách tùy tiện. Ông ta đe dọa bạo lực ngay trong một cuộc đàm phán đang mang lại kết quả vào thời điểm đó. Câu hỏi đáng đặt ra không phải là liệu ngôn từ của tổng thống có xúc phạm giới ngoại giao hay không. Mà là liệu áp lực đằng sau đó có đạt được mục đích của nó hay không: Thúc đẩy một đối thủ đã trì hoãn suốt hai tháng qua.
Những lời lẽ kiểu này có tác dụng như đòn bẩy chính xác bởi vì chúng phá vỡ các quy ước. Một tuyên bố được soạn thảo cẩn thận của Bộ Ngoại giao sẽ cho Tehran và các bên trung gian biết chính xác những gì cần mong đợi và chính xác họ có bao nhiêu không gian để xoay sở. Cách tiếp cận của Trump đã loại bỏ sự chắc chắn đó. Các nhà đàm phán của Iran không thể tính toán cách đối phó với một tổng thống hôm nay nói rằng ông "không vội" và ngày mai lại đe dọa san bằng cơ sở hạ tầng cảng của thủ đô nước láng giềng. Sự khó đoán đó có cái giá của nó, và cái giá đó rơi vào phía thiếu kiên nhẫn, mà sau hai năm chiến tranh đã lôi kéo cả Ả Rập Xê Út vào cuộc và khuyến khích lực lượng Houthi tấn công tàu thuyền ở Biển Đỏ, thì đó không phải là Hoa Kỳ.
Sự mơ hồ về quyết tâm của Mỹ hiếm khi phục vụ lợi ích của Mỹ trong khu vực này. Cả chính quyền Obama và Biden đều ưa chuộng những tuyên bố thận trọng, có tính toán về lằn ranh đỏ ở Vịnh Ba Tư, và cả hai đều nhận ra rằng sự tính toán cẩn trọng dễ dẫn đến thử thách. Các lực lượng ủy nhiệm của Iran không phản ứng với sự tinh tế — họ phản ứng với những hậu quả mà họ tin rằng sẽ thực sự xảy ra. Ngôn từ của Trump không trau chuốt, nhưng nó loại bỏ mọi nghi ngờ về những gì sẽ xảy ra nếu eo biển vẫn đóng cửa. Một đối thủ tin rằng mối đe dọa sẽ được thực hiện sẽ hành động khác với người nghi ngờ đó chỉ là trò diễn. Sự khác biệt đó quan trọng hơn cách diễn đạt được sử dụng để truyền đạt nó.
Bản thân Oman dường như không hành xử như một quốc gia đang thực sự bị đe dọa bởi bom đạn của Mỹ. Các cuộc đàm phán giữa Muscat và Tehran về bản đồ quá cảnh vẫn tiếp tục vào cùng ngày phát ngôn đó được công bố, với người phát ngôn của Iran mô tả các cuộc thảo luận là phức tạp nhưng vẫn đang diễn ra. Nếu chính phủ Oman tin rằng lời nói của Trump phản ánh chính sách thực tế chứ không phải là áp lực nhắm vào Iran, thì các cuộc đàm phán đã dừng lại. Nhưng điều đó đã không xảy ra. Sáu mươi năm hợp tác thầm lặng giữa Washington và Muscat đã cho các nhà lãnh đạo Oman vị thế để hiểu đúng ý nghĩa lời lẽ của Trump chứ không phải chỉ nhìn vào vẻ bề ngoài.
Điều này không có nghĩa là nhận xét đó không gây tổn thất. Có một lập luận hợp lý rằng việc nói như vậy về một đối tác hiệp ước, dù được định nghĩa lỏng lẻo đến đâu, sẽ làm xói mòn lòng tin vốn là nền tảng tạo nên sự bền vững của các liên minh. Các đồng minh lo sợ trở thành công cụ trong chiến lược đàm phán của một tổng thống Mỹ có thể sẽ tìm kiếm cơ hội ở những nơi khác, và một quốc gia vùng Vịnh đang cân nhắc giữa Washington và Bắc Kinh hiện nay có nhiều lựa chọn hơn so với một thập kỷ trước. Rủi ro đó là có thật, và nó cần được quan tâm nhiều hơn so với cách chính quyền hiện tại.
Nhưng đó là một rủi ro cần được quản lý, chứ không phải là lý do để ưu tiên phương án khác. Phương án khác, đã được thử nghiệm nhiều lần trong hai thập kỷ qua, là ngôn từ thận trọng kết hợp với sự thiếu quyết đoán về chiến lược: Các thỏa thuận ngừng bắn hết hạn đúng hạn, các thời hạn trôi qua mà không có hậu quả, và eo biển Hormuz đóng cửa bất cứ khi nào Tehran thấy cần thiết. Cách tiếp cận của Trump có những thiếu sót, nhưng nó cũng trùng hợp với động thái cụ thể đầu tiên về việc tiếp cận eo biển Hormuz trong nhiều tháng qua. Mối tương quan đó không phải là bằng chứng, nhưng cũng không phải là vô nghĩa.
Các nhà ngoại giao sẽ tiếp tục khẳng định rằng lời nói rất quan trọng, rằng các tổng thống nên lựa chọn từ ngữ cẩn thận, rằng các đồng minh xứng đáng nhận được điều tốt đẹp hơn là những lời lẽ thô tục được phát ra qua một cuộc phỏng vấn trên truyền hình cáp. Họ không sai về tầm quan trọng của vấn đề. Họ sai về giải pháp. Trong một cuộc đàm phán với một đối thủ đã phớt lờ ngôn từ nhẹ nhàng trong nhiều năm, tiếng nói lớn nhất trong phòng cuối cùng đã thu hút được sự chú ý của Tehran. Liệu họ có giữ được sự chú ý đó hay không mới là câu hỏi duy nhất cuối cùng sẽ quan trọng.
https://www.washingtonexaminer.com/op-eds/4690756/trump-strait-of-hormuz-iran-diplomacy-oman-threat/
NVV dịch