2026-09-03
GIỮ HAY TĂNG SỐ THẨM PHÁN TÒA ÁN TỐI CAO?
(NVV viết, 3/9/2026)
Hôm 2/9, đảng Cộng Hòa Hạ Viện đưa ra một đề xuất nhằm tu chính hiến pháp và giữ số thẩm phán tại Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ ở mức vĩnh viển là 9 vị. Đề xuất do dân biểu Andy Biggs (R-Arizona) đề trình và chủ tịch Mike Johnson đưa ra biểu quyết với tiêu chuẩn 2/3 tổng số phiếu. Kết quả tỉ số ủng hộ là 212/206 theo làn ranh đảng phái, quá bán nhưng không đạt 2/3. Đề xuất thua. Nên ghi nhận rằng không có điều gì buộc đề xuất phải đạt 2/3 số phiếu.
Đề xuất này hiển nhiên là để đáp ứng lời cảnh báo về mối nguy cơ từ đảng Dân Chủ do tổng thống Trump đưa ra.
Ông Trump thường xuyên cảnh báo những người ủng hộ mình rằng đảng Dân chủ đang tích cực lên kế hoạch bổ nhiệm thêm thẩm phán vào Tòa án Tối cao để vượt qua đa số bảo thủ.
Ông tuyên bố rằng nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội, họ sẽ ngay lập tức chấm dứt thủ tục filibuster tại Thượng viện để buộc phải thay đổi cấu trúc. Trong các bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump khẳng định rằng "Cánh tả cực đoan" muốn mở rộng Tòa án một cách mạnh mẽ - tuyên bố họ đang "nhắm đến 21 thẩm phán". Ông mô tả việc bổ nhiệm thêm thẩm phán là "sự hủy diệt hoàn toàn và triệt để Tòa án Tối cao Hoa Kỳ vĩ đại của chúng ta" và cảnh báo rằng "điều này sẽ rất tồi tệ cho đất nước chúng ta".
Vì những lo ngại này, ông Trump đã mạnh mẽ ủng hộ nỗ lực của đảng Cộng hòa tại Quốc hội nhằm cố định vĩnh viễn số lượng thẩm phán ở mức chín người thông qua một sửa đổi hiến pháp. Áp lực này lên đến đỉnh điểm vào tháng 9 năm 2026, khi các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện buộc phải bỏ phiếu về một sửa đổi nhằm giới hạn số lượng thẩm phán, một biện pháp cuối cùng đã thất bại trong việc giành được đa số hai phần ba cần thiết sau khi bị các nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện ngăn chặn.
Trong một bài đăng công khai, ông nhận xét: “Với một số thẩm phán do đảng Cộng hòa đề cử mà chúng ta có trong Tòa án Tối cao, đảng Dân chủ thực sự không cần phải 'bổ sung thêm thẩm phán' nữa. Trên thực tế, tôi mới là người muốn bổ sung thêm thẩm phán!” Ông cũng bày tỏ sự thất vọng rằng các thẩm phán do đảng Cộng hòa bổ nhiệm không "đoàn kết" như cách ông nhận thấy các thẩm phán do đảng Dân chủ bổ nhiệm, thậm chí còn nói đùa rằng ông sẽ "sa thải họ nếu có thể".
***
Số lượng thẩm phán của Tòa án Tối cao không được pháp luật quy định vĩnh viễn. Hiến pháp không đề cập đến vấn đề này. Như đã được ghi nhận trong một đánh giá lập pháp của Trung tâm Hiến pháp Quốc gia, “theo Hiến pháp, số lượng thẩm phán Tòa án Tối cao không cố định, và Quốc hội có thể thay đổi nó bằng cách thông qua một đạo luật sau đó được Tổng thống ký.”
Số lượng thẩm phán dao động từ sáu đến mười trong thế kỷ 19. Tuy nhiên, Tòa án đã duy trì ở mức chín thẩm phán kể từ năm 1869. Năm 1789 - 6 vị, năm 1801 - 5 vị, năm 1807 - 7 vị, năm 1837 - 9 vị, năm 1863 - 10 vị, và năm 1866 - 7 vị, và cuối cùng là năm 1869 - 9 vị.
Đạo luật Judiciary Act năm 1869 có tên chính thức là "An Act to amend the Judicial System of the United States", được Quốc hội thông qua với đa số quá bán, không phải 2/3, và được Tổng thống Ulysses S. Grant ký ban hành vào ngày 10 tháng 4 năm 1869. Tại sao lại là 9? Vào thời điểm đạo luật được thông qua, Hoa Kỳ được chia thành chín khu vực tư pháp liên bang. Quốc hội đã quyết định ấn định số lượng ghế tại Tòa án Tối cao phù hợp với cấu trúc này, phân công một thẩm phán giám sát mỗi trong chín khu vực địa lý.
Nỗ lực bổ nhiệm thêm thẩm phán nổi tiếng nhất trong thời hiện đại đã xảy ra dưới thời Tổng thống Franklin D. Roosevelt. Sau chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử năm 1936, FDR ngày càng thất vọng với Tòa án có khuynh hướng bảo thủ, liên tục bác bỏ các chương trình New Deal của ông. Ông đề xuất Dự luật Cải cách Thủ tục Tư pháp năm 1937, cho phép tổng thống bổ nhiệm thêm một thẩm phán cho mỗi thành viên đương nhiệm trên 70 tuổi, tối đa sáu ghế mới. Kế hoạch này vấp phải sự phản đối dữ dội từ công chúng và Quốc hội, cuối cùng không được thông qua vì bị coi là sự can thiệp quá mức vào nguyên tắc phân chia quyền lực.
Trong những năm gần đây, cụm từ này đã xuất hiện trở lại trong từ vựng chính trị chính thống, chủ yếu do sự phân cực về việc đề cử thẩm phán.
Những người cấp tiến và một số đảng viên Dân chủ trong Quốc hội ủng hộ việc này đã đưa ra các đề xuất mở rộng Tòa án lên 13 thẩm phán. Họ lập luận rằng điều này là cần thiết để chống lại điều mà họ coi là đa số bảo thủ mang tính đảng phái cao, đặc biệt là sau những thủ đoạn cấu trúc trong các đợt đề cử như việc ngăn chặn Merrick Garland năm 2016 và việc phê chuẩn nhanh chóng Amy Coney Barrett năm 2020.
Những người phản đối, bao gồm cả đảng Cộng hòa và các đảng viên Dân chủ ôn hòa, mạnh mẽ cảnh báo chống lại việc mở rộng cấu trúc. Họ lập luận rằng việc thay đổi quy mô tòa án vì mục đích chính trị làm suy yếu quyền lực độc lập của ngành tư pháp. Các nhà phê bình cảnh báo rằng điều đó sẽ kích hoạt một chu kỳ trả đũa liên tục, trong đó mỗi chính quyền mới chỉ đơn giản là bổ sung thêm ghế để giành lại đa số, về cơ bản phá vỡ lòng tin của công chúng vào pháp luật.
* Sắc lệnh Hành pháp 14023 của tổng thống Joe Biden
Ngay từ đầu nhiệm kỳ tổng thống, Joe Biden đã ra lệnh tiến hành một nghiên cứu chính thức về việc mở rộng Tòa án Tối cao và cải cách cấu trúc rộng hơn. Vào ngày 9 tháng 4 năm 2021, Tổng thống Biden đã ban hành Sắc lệnh Hành pháp 14023, thành lập Ủy ban Tổng thống về Tòa án Tối cao Hoa Kỳ.
Chi tiết về nghiên cứu và kết quả của nó bao gồm: Mục đích của việc thành lập ủy ban là thực hiện lời hứa trong chiến dịch tranh cử năm 2020. Theo một tuyên bố từ Nhà Trắng, “Mục đích của Ủy ban là cung cấp một phân tích về các lập luận chính trong cuộc tranh luận công khai đương đại ủng hộ và phản đối cải cách Tòa án Tối cao, bao gồm cả việc đánh giá giá trị và tính hợp pháp của các đề xuất cải cách cụ thể.”
Hội đồng lưỡng đảng gồm 36 thành viên, chủ yếu là các học giả pháp lý, nhà sử học và cựu thẩm phán. Ủy ban được chỉ đạo cụ thể để phân tích:
- Thành viên và quy mô tổng thể của Tòa án (việc bổ nhiệm thêm thẩm phán).
- Việc áp đặt giới hạn nhiệm kỳ thay vì bổ nhiệm trọn đời.
- Các quy trình lựa chọn vụ án nội bộ và tính minh bạch của Tòa án, bao gồm cả “những vụ xét xử nhanh và bất thường” (shadow docket).
Ủy ban đã họp trong nhiều tháng và chính thức đệ trình báo cáo cuối cùng dài 288 trang vào tháng 12 năm 2021. Không có sự tán thành hoặc khuyến nghị: Nhóm này không được cấu trúc để đứng về một phía chính thức hoặc đưa ra các khuyến nghị chính thức cho tổng thống. Thay vào đó, báo cáo đã trình bày những ưu điểm và nhược điểm của từng lập luận. "
Theo báo cáo của tờ The New York Times, ủy ban đã nhất trí thông qua văn bản nhưng nhấn mạnh "sự bất đồng sâu sắc" giữa các thành viên về việc "bổ sung" thêm thẩm phán vào Tòa án Tối cao. Mặc dù ủy ban bị chia rẽ gay gắt về việc bổ sung thêm ghế, báo cáo ghi nhận sự ủng hộ rộng rãi hơn và đáng kể trong giới học giả đối với việc thiết lập giới hạn nhiệm kỳ 18 năm cho các thẩm phán.
Các nhà phân tích chính trị phần lớn coi ủy ban là một động thái chiến lược của Biden nhằm giải quyết áp lực mạnh mẽ từ các đảng viên Dân chủ tiến bộ. Những người tiến bộ yêu cầu một đối trọng với đa số bảo thủ 6-3 của Tòa án sau những thay đổi lớn dưới thời chính quyền Trump. Bằng cách thành lập một nhóm nghiên cứu thay vì đề xuất luật, Biden đã thực hiện được lời hứa trong chiến dịch tranh cử đồng thời giữ khoảng cách với việc bổ nhiệm thêm thẩm phán vào Tòa án, một khái niệm mà ông từng tuyên bố là "không ưa thích". Báo cáo không dẫn đến việc mở rộng thêm thẩm phán bằng luật.
DƯ LUẬN VỀ CUỘC BỎ PHIẾU NGÀY 2/9
* Từ đảng Cộng Hòa
Đảng Cộng hòa đã sử dụng cuộc bỏ phiếu này để công khai miêu tả các thành viên Đảng Dân chủ tại Hạ viện là những người đang ấp ủ các kế hoạch cực đoan nhằm phá hoại hệ thống tư pháp một khi họ giành lại quyền lực.
Lãnh đạo phe đa số tại Hạ viện, Tom Emmer, đã đưa ra một tuyên bố gay gắt, khẳng định rằng quy mô của tòa án “không nên và không thể thay đổi dựa trên bất kỳ phong trào cộng sản, chống Mỹ nào đang phổ biến trong Đảng Dân chủ”. Ông nói thêm rằng cuộc bỏ phiếu đã cho thấy “gần như mọi thành viên Đảng Dân chủ đều bỏ phiếu để tăng số lượng thẩm phán tòa án”.
Các nhà vận động tranh cử quốc gia của Đảng Cộng hòa nhanh chóng biến cuộc bỏ phiếu thất bại thành vũ khí. Người phát ngôn của NRCC, Chuck Marinella, tuyên bố rằng các thành viên Đảng Dân chủ đã bỏ phiếu chống lại biện pháp này cụ thể là để họ có thể thực hiện một “chương trình nghị sự xã hội chủ nghĩa cực đoan”, cảnh báo rằng việc trao quyền cho họ sẽ “thay đổi nước Mỹ một cách cơ bản”.
Đảng Cộng hòa cũng chỉ ra những thành viên Đảng Dân chủ nổi bật đã tách khỏi lập trường im lặng của lãnh đạo về vấn đề này. Ví dụ, Hạ nghị sĩ Jim Clyburn đã công khai nói với chương trình Meet the Press rằng ông ủng hộ việc bổ sung thêm bốn ghế, tuyên bố: “Tôi nghĩ rằng hiện nay chúng ta đang ở vị trí đòi hỏi Quốc hội phải có những hành động quan trọng, và chúng ta nên mở rộng – và 13 là một con số khá tốt.”
* Từ đảng Dân Chủ
Các nghị sĩ Dân chủ Hạ viện đã kịch liệt bác bỏ luận điểm “lấp đầy tòa án”, coi phiếu bầu của họ là sự bảo vệ quyền lực của Quốc hội và phản đối một chiêu trò mang động cơ chính trị. (CBS News)
Lãnh đạo cấp cao phe Dân chủ Hạ viện Katherine Clark đã chỉ thị cho nhóm của mình bỏ phiếu “không”, lập luận rằng nghị quyết của đảng Cộng hòa sẽ “cố định vĩnh viễn số lượng thẩm phán Tòa án Tối cao ở mức chín, tước bỏ thêm một quyền hạn hiến pháp nữa của Quốc hội.” Bà phản bác rằng các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện đã nhường quá nhiều quyền lập pháp cho Tổng thống Donald Trump và không nên từ bỏ quyền lực cấu trúc đối với ngành tư pháp mà các nhà lập hiến đã trao cho.(NBC News)
Văn phòng của Clark tiếp tục chỉ trích thời điểm bỏ phiếu, cho rằng một sửa đổi hiến pháp khó có khả năng thành công hoàn toàn không giải quyết được “cuộc khủng hoảng khả năng chi tiêu” thực sự mà các gia đình Mỹ đang phải đối mặt. (NBC News)
Dân biểu Jamie Raskin, lãnh đạo phe Dân chủ trong Ủy ban Tư pháp Hạ viện, cáo buộc các nghị sĩ Cộng hòa hành động vì sợ hãi liên quan đến kết quả bầu cử tháng 11 sắp tới. Trên diễn đàn Hạ viện, Raskin nhận xét: "Những người ủng hộ Trump trong Quốc hội hiện đang tìm cách duy trì nguyên vẹn thể chế chính trị mà phong trào MAGA đã xây dựng, trong nhiều thập kỷ tới." (CBS News)
* Từ giáo sư luật Austin Sarat tại Đại học Amherst
Mọi nỗ lực của đảng Dân chủ ngày nay nhằm kiềm chế một tòa án thực sự cực đoan cũng sẽ trở nên vô ích. Con đường dẫn đến sự thay đổi vẫn không thay đổi, đó là thông qua lá phiếu bầu cử. (MS NOW)
KẾT LUẬN
Ai cũng nói đến Hiến Pháp, nhưng Hiến Pháp không quy định số thẩm phán của Tòa án Tối cao.
Điều III, khoản 1 Hiến Pháp quy định "“Hiến pháp trao quyền quyết định số lượng Thẩm phán cho Quốc hội.”
Nhưng đảng Cộng Hòa muốn quốc hội từ bỏ một quyền đã được hiến pháp trao cho và đưa nó vào hiến pháp, để ngăn cản một Hạ Viện Dân Chủ trong tương lai tăng số thẩm phán.
Thủ tục sửa đổi hiến pháp cần 2/3 số phiếu của cả lưỡng viên quốc hội và 2/3 số tiểu bang chấp thuận. Trong bối cảnh phân cực tột độ hiện nay giữa hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ, bất cứ sự tu chính hiến pháp nào cũng không thể làm được.
Phải chăng ông Mike Johnson chỉ muốn cho mọi người thấy rõ ý đồ thật sự của đảng Dân Chủ là muốn nâng số thẩm phán tòa án tối cao lên 13?
NVV, 3/9/2026