2026-04-23
Cuộc sống thường nhật ở Tehran vẫn tiếp diễn - nhưng tiền bạc đang khan hiếm và nguy cơ chiến tranh đang rình rập
(Lyse Doucet, BBC, 23/4/2026)
Vào một ngày xuân nắng đẹp ở Tehran, con phố Sanaei Ghaznavi, với sự pha trộn giữa các cửa hàng bán tạp hóa và đồ gia dụng cùng với thức ăn nhanh và hoa, trông giống như một nơi bình thường hàng ngày.
Trong một đất nước mà cuộc sống từ lâu đã bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng, nơi đây là một bức tranh về một người dân đang cố gắng sống từng ngày trong khi tương lai của họ phụ thuộc vào những thế lực nằm ngoài tầm kiểm soát.
Đối với Mohammad, trong chiếc áo phông và quần jeans, ngay cả việc mở toang mái hiên sọc của cửa hàng giày gia đình cũng là một hành động thể hiện niềm hy vọng.
"Tôi cảm thấy hạnh phúc khi được ở đây," anh nói với chúng tôi khi chúng tôi bước vào cửa hàng nhỏ bé của anh với những kệ giày thể thao cao từ sàn đến trần, đủ loại lớn nhỏ. "Rất nhiều người đã mất việc và không có việc làm."
Và cũng có rất ít khách hàng.
"Trước đây chúng tôi có rất nhiều khách," cha anh, Mustafa, than thở buồn bã khi ông tự hào giải thích rằng cửa hàng này đã thuộc sở hữu của gia đình họ suốt 40 năm.
Một trang web của Iran, Asr-e Iran, gần đây đã trích dẫn một ước tính không chính thức cho rằng có tới bốn triệu việc làm có thể đã bị mất hoặc bị ảnh hưởng bởi tác động tổng hợp của chiến tranh và việc chính phủ gần như cắt hoàn toàn internet.
Những hộp được dán nhãn với các logo phương Tây như New Balance và Clarks nhô ra khỏi các kệ hàng chật kín của cửa hàng này. "Sản xuất tại Trung Quốc," cả cha và con đều nhận xét một cách thản nhiên. "Ngay cả hàng giả cũng đắt ở Iran," Mohammad nói thêm.
Tôi đoán họ sẽ bày tỏ hy vọng rằng thỏa thuận ngừng bắn mong manh sẽ được duy trì, và các cuộc đàm phán với Mỹ sẽ thành công, để họ có thể nhập khẩu hàng chính hãng khi nói đến những mẫu giày dép thời trang mới nhất.
"Chúng tôi hy vọng chiến tranh sẽ lại nổ ra," Mohammad tuyên bố, nở một nụ cười gượng gạo. Cha anh nhìn con trai 27 tuổi của mình với ánh mắt thấu hiểu. "Hãy nhìn mái tóc bạc của tôi, tôi hiểu nó hơn nó đấy."
“Chúng tôi chỉ mệt mỏi vì phải sống trong một nền kinh tế ngày càng tồi tệ,” Mustafa nói. “Một số người tin rằng, nếu chiến tranh quay trở lại, mọi thứ cuối cùng sẽ cải thiện đáng kể.”
Bên ngoài cửa hàng tạp hóa gần đó, Shahla, một người phụ nữ lớn tuổi đội khăn trùm đầu màu nhạt, đang giữ một ổ bánh mì trên một tấm bảng kẹp danh sách mua sắm và một xấp tiền.
Bà dừng lại khi thấy chúng tôi đi ngang qua và chia sẻ suy nghĩ của mình.
“Bây giờ người ta phải trả gấp ba lần cho một ổ bánh mì,” bà than thở, những ngón tay đặt trên những lát bánh mì trắng mềm mại bên trong lớp nhựa. “Người ta đang phải trải qua địa ngục chỉ để mua bánh mì.”
Cô ấy đảo mắt nhìn khắp con phố rợp bóng cây ở trung tâm Tehran, nằm giữa khu phía bắc giàu có với những cửa hàng lấp lánh và quán cà phê sang trọng, và khu phía nam nghèo hơn, bảo thủ hơn.
"Những người khá giả thì ổn, nhưng những người lao động kiếm được ít tiền thì không," Shahla nói rõ.
Tôi hỏi cô ấy muốn nhắn nhủ điều gì với các nhà đàm phán.
"Dừng lại đi, thế là đủ rồi," cô ấy tuyên bố. "Tôi không nghĩ điều gì tốt đẹp sẽ đến với chúng ta vì Trump chỉ đang đe dọa người dân."
Khi cô ấy vội vã hoàn thành việc mua sắm, một chàng trai trẻ đi ngang qua, tay cầm một lọ thủy tinh nhỏ đựng một loại mứt màu xanh lá cây.
"Đó là bơ valak," anh ta nói, dùng từ tiếng Ba Tư chỉ tỏi dại, loại cây mọc nhiều ở chân núi Alborz phủ tuyết trắng ở phía bắc. "Tôi tự làm đấy."
“Chúng tôi chỉ đang cố gắng sống cuộc sống của mình, tạo ra những điều để tận hưởng,” người kiến trúc sư kiêm giáo viên 45 tuổi giải thích một cách bình thản.
Ông không muốn bị cuốn vào nền chính trị “vô cùng phức tạp” ở Iran và khu vực rộng lớn hơn, hay những dự đoán về những gì có thể xảy ra tiếp theo.
Nhưng ông bày tỏ sự thất vọng vì thậm chí không thể truy cập vào một trang web để dịch từ cuốn sách do đang đọc lệnh cấm truy cập kỹ thuật số, vốn đã có hiệu lực hơn 50 ngày.
Ngay cả Bộ trưởng Truyền thông Iran Sattar Hashemi gần đây cũng kêu gọi dỡ bỏ lệnh cấm, nhấn mạnh rằng khoảng 10 triệu người, chủ yếu thuộc tầng lớp trung và thấp, phụ thuộc vào kết nối kỹ thuật số cho công việc của họ. Ông gọi đó là một “quyền công cộng”.
Các hạn chế đang được nới lỏng dần dần và có chọn lọc – mặc dù thông điệp từ các quan chức an ninh là chúng sẽ vẫn có hiệu lực chừng nào “mối đe dọa từ kẻ thù” vẫn còn.
An ninh đã được thắt chặt rõ rệt. Chúng tôi cũng cảm nhận được điều đó trên con phố này.
Lực lượng an ninh mặc thường phục - từ lực lượng tình nguyện bán quân sự Basij, hay Vệ binh Cách mạng Hồi giáo - hiện diện khắp nơi.
Cách đó không xa, tại quảng trường Ferdowsi, một vài chiếc xe bọc thép màu đen đồ sộ được hộ tống bởi những người đàn ông vũ trang mặc quân phục càng gửi đi một thông điệp rõ ràng hơn.
Giống như con phố này, quảng trường đó cũng được đặt theo tên của một nhà thơ Ba Tư được yêu mến.
Tôi hỏi kiến trúc sư rằng một thay đổi nào sẽ tạo ra sự khác biệt lớn trong cuộc đời ông.
"Tự do" là câu trả lời nhanh chóng và dứt khoát của ông. "Tự do tư tưởng và tự do để có một tương lai."
Phía dưới phố, một quán cà phê nổi tiếng đang tấp nập khách hàng chờ mua những chiếc bánh mì nướng và cà phê đá nổi tiếng của quán. Ngay cả trong cuộc khủng hoảng này, văn hóa quán cà phê của Tehran vẫn tồn tại.
Một dãy ghế dọc theo cửa sổ rộng mở cho phép khách hàng có chỗ ngồi lý tưởng để quan sát cuộc sống đường phố diễn ra.
Trong thành phố này, sự tương phản thật rõ rệt. Những người phụ nữ đội khăn trùm đầu và mặc áo khoác dài cùng đi trên vỉa hè với những nhóm thanh niên nam nữ mặc quần jean rộng thùng thình, xăm trổ và đeo khuyên trên người.
Nhiều phụ nữ, cả trẻ lẫn già, không còn tuân thủ luật lệ quy định họ phải ăn mặc "kín đáo" và che đầu, một hệ quả của các cuộc biểu tình "Phụ nữ, Cuộc sống, Tự do" đã càn quét Iran vài năm trước - và giống như tất cả các cuộc biểu tình khác, đã bị đàn áp bằng vũ lực chết người.
Các cuộc biểu tình nhỏ chống lại chi phí sinh hoạt tăng cao vào cuối năm 2025 đã leo thang thành một cuộc biểu tình chống chính phủ trên toàn quốc vào đầu năm nay, với hàng nghìn người thiệt mạng trong cuộc đàn áp an ninh sau đó.
Cuộc chiến gần đây vẫn còn ám ảnh tâm trí Ali khi anh hút thuốc lá Napoli nhập khẩu với một người bạn.
Em gái anh, với mái tóc cắt ngắn và cặp kính màu ngọc lam thời thượng, đã chen vào ngồi cạnh họ.
"Thật đáng sợ trong suốt cuộc chiến," Ali kể lại. "Chúng tôi cảm thấy cô đơn. Gia đình chúng tôi ở những thành phố khác của Iran và chúng tôi không thể liên lạc được với họ."
Tương lai của họ cũng thật đáng sợ. Chị gái anh ấy kể rằng cô ấy vừa nghỉ việc đầu bếp vì chủ nhà hàng nói ông ta không thể trả lương cho cô ấy nữa.
"Tôi yêu Tổng thống Trump và tôi cũng ghét Tổng thống Trump," Ali tuyên bố. "Tôi yêu ông ấy vì ông ấy nói sẽ giúp đỡ người dân Iran. Tôi ghét ông ấy vì ông ấy đã không làm vậy."
Khi mặt trời lặn, chúng tôi lái xe đến một trong nhiều quảng trường gần đó, nơi những người ủng hộ chính phủ tụ tập hàng đêm để hưởng ứng lời kêu gọi của các nhà lãnh đạo mới, thể hiện sự bất khuất và đoàn kết.
Tại Quảng trường Vali-e Asr, có rất nhiều cờ Iran được treo trước bức tranh tường khổng lồ mới về cựu lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei, người bị ám sát bởi các cuộc không kích của Israel ngay trong những giờ đầu tiên của cuộc chiến vào ngày 28 tháng 2.
Một bức tranh tường lớn mô tả vị ayatollah quá cố được treo trên một con phố mua sắm sầm uất.
Tối nay, những hàng ghế trải dài khắp không gian này được lấp đầy cho một cuộc tranh luận ngoài trời về các vấn đề như liệu nhà lãnh đạo quá cố của họ có chấp thuận các cuộc đàm phán với Mỹ hay không.
Một người phụ nữ, trùm khăn đen, khoác cờ trên vai, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và lớn tiếng phản đối người điều phối trên sân khấu, người đã thông báo với đám đông rằng cố lãnh đạo Ayatollah phản đối đàm phán với kẻ thù nhưng sau đó lại chấp thuận.
"Mọi chuyện khác hẳn khi đó," bà hét lên, nhấn mạnh rằng vị lãnh đạo quá cố của họ chưa bao giờ tin tưởng phương Tây và biết rằng các nhà đàm phán của ông sẽ sai lầm.
Một lúc sau, chủ đề chuyển sang. Một người phụ nữ khác cầm micro và nhấn mạnh tầm quan trọng của khăn trùm đầu (hijab) dành cho phụ nữ.
"Nhưng chúng ta không nên quá khắt khe với những người không muốn đội khăn trùm đầu, tôi nghĩ đây là thời điểm cần sự đoàn kết dân tộc," bà khuyên nhủ, một dấu hiệu cởi mở bất ngờ.
Một phụ nữ trẻ, cũng mặc đồ đen và cầm cờ, tiến đến chỗ chúng tôi và tuyên bố bằng tiếng Anh: "Chúng tôi chỉ đàm phán với Tổng thống Trump từ vị thế mạnh của mình."
Reyhaneh, 19 tuổi, đang học ngành vi sinh vật học tại Đại học Tehran, cũng cầm một bức ảnh của nhà lãnh đạo tối cao mới Mojtaba Khamenei.
Cô ấy gạt đi câu hỏi của tôi rằng dường như không ai nhìn thấy ông ấy kể từ khi ông ấy bị thương nặng trong vụ tấn công khiến cha ông ấy thiệt mạng.
"Bây giờ mọi thứ đều nằm trong tay ông ấy, và cả tương lai cũng vậy," cô ấy khẳng định.
Khi chúng tôi rời khỏi quảng trường, đột nhiên có một tiếng gầm rú.
Một đoàn xe máy gồm những giáo sĩ Hồi giáo đội khăn xếp trắng đen, súng đeo trước ngực, gầm rú lao qua - một khoảnh khắc gây sốc khác của đêm nay.
Những người đàn ông có vũ trang trên xe máy vẫy cờ Iran ở trung tâm Tehran
Hành trình của chúng tôi lại đưa chúng tôi xuống phố Sanaei Ghaznavi.
Vào lúc 22:30 của buổi tối mùa xuân ấm áp này, những nhóm nhỏ thanh niên vẫn đang tụ tập bên cạnh nhà hàng thức ăn nhanh và quán cà phê bên kia đường.
Chúng tôi nhìn thấy Mustafa, người bán giày, trên vỉa hè bên ngoài cửa hàng sáng đèn của anh ấy, đang trò chuyện với vài người bạn.
Hôm nay có nhiều khách hàng không?
"Không nhiều lắm," anh ấy nói và nhún vai. "Chúng tôi chỉ muốn cuộc chiến này kết thúc."
https://www.yahoo.com/news/articles/daily-life-tehran-continues-money-112606756.html
NVV