2026-09-20
Tình hình chính trị đang thay đổi.
(Roger Kimball, American Greatness, 20/9/2026)
Hàng năm vào khoảng thời gian này ở New England, thời tiết lại có một sự thay đổi tinh tế nhưng dễ nhận thấy ngay lập tức. Nhiệt độ có thể báo hiệu "mùa hè", cây cối vẫn còn xanh mướt, nhưng có điều gì đó trong không khí - một sự se lạnh sắp đến, những mùi hương tươi mát, những âm vang báo hiệu mùa thu sắp kết thúc - cho chúng ta biết rằng một sự thay đổi đang đến gần.
Tôi nhận thấy có một hiện tượng tương tự báo hiệu sự thay đổi trong cục diện chính trị. Trong vài tháng qua, câu chuyện về việc vận may của Donald Trump đã thay đổi đã được xây dựng dần. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy triển vọng không mấy khả quan cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Cuộc chiến ở Iran là một thảm họa. Di sản của tổng thống, theo như chúng ta được biết, đang gặp nguy hiểm. Mọi thứ đang dần sụp đổ. Âm thanh yếu ớt mà bạn nghe thấy chính là tiếng của những người Cộng hòa bảo thủ đang hân hoan quay trở lại vị thế không còn quan trọng và thất bại đầy phẩm giá của họ. Họ được sự ủng hộ của giới truyền thông, đảng Dân chủ và những kẻ thuộc "nhà nước ngầm" – những người đã nói với chúng ta rằng "bức tường đang khép lại với Trump" trong nhiều năm qua. Giờ đây, cuối cùng, sau bao nhiêu chờ đợi, họ tin rằng phong trào chết chóc đầy may mắn đó đang thực sự diễn ra.
Tôi nghĩ họ đã sai. Ngay khi câu chuyện về sự sụp đổ của họ sắp đi đến hồi kết, tổng thống đã tiến lên phía trước với một câu chuyện phản bác vượt trội. Ở khắp mọi nơi, người ta đều thấy danh sách những thành tựu của Donald Trump trong một năm rưỡi đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai (được công nhận) của ông. Danh sách 25 mục mà chính Tổng thống Trump vừa công bố khá ấn tượng. Nó bắt đầu với biên giới — “KHÔNG có người nhập cư bất hợp pháp nào được phép vào Hoa Kỳ trong 16 tháng qua” — tiếp đến là thuế — “những đợt cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ” — kinh tế, quân đội, và tất cả những thứ nhảm nhí về DEI, chuyển giới đã làm hoen ố giới học thuật, lối sống doanh nghiệp và thể thao. “Bãi bỏ tất cả các chính sách 'Đa dạng, Công bằng, Hòa nhập' (DEI) mang tính phân biệt đối xử trong toàn bộ chính phủ liên bang và khu vực tư nhân”; “Cấm NAM giới tham gia các môn thể thao dành cho nữ”; “Cấm tư tưởng chuyển giới và lý thuyết chủng tộc phê phán trong các trường học của chúng ta.” Nhìn chung, một thành tích rất tốt trong vòng mười tám tháng. Và điều này còn chưa kể đến những thành công vang dội của ông ở Venezuela — “Bắt giữ và đưa ra công lý tên độc tài ngoài vòng pháp luật của Venezuela, Nicolás Maduro” — và Iran — “Phá hủy năng lực làm giàu uranium của Iran bằng Chiến dịch Midnight Hammer và Chiến dịch Epic Fury để đảm bảo Iran sẽ KHÔNG BAO GIỜ có vũ khí hạt nhân.”
Khi tôi viết những dòng này, giới truyền thông đang vô cùng phẫn nộ trước tuyên bố của tổng thống rằng các nhà báo từ CNN, MSNOW và Politico không còn được chào đón tại các cuộc họp báo của Tòa Bạch Ốc. “Tôi tự hào tuyên bố,” Tổng thống Trump viết “có hiệu lực ngay lập tức, tôi cấm các kênh tin giả CNN, MSNOW (gần đây đã đổi tên từ MSNBC do thiếu người xem và uy tín!) và Politico… Các phương tiện truyền thông không nên được phép liên tục viết hoặc đưa tin về những điều bịa đặt và dối trá khi họ đưa tin về Tổng thống Hoa Kỳ, chính quyền Trump hoặc Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Các phương tiện truyền thông tin giả khác sẽ tiếp tục bị cấm.”
Ôi trời ơi, thật là nực cười. Có quá nhiều lời lẽ khoa trương và gay gắt được dành cho bản tin đó. Vấn đề là, những người tung tin phản bác đã ngay lập tức có mặt và, giống như những người lính cứu hỏa cần mẫn, họ đã dập tắt những ngọn lửa mới chớm bùng phát. Donald Trump đã từ chối cấp thẻ báo chí cho một số hãng truyền thông công khai chống đối chương trình nghị sự của ông. Chà, thật là nực cười. Bạn có biết rằng Joe Biden đã thu hồi thẻ báo chí của hơn 400 phóng viên không? Đúng vậy. Khi đó không có nhiều sự phẫn nộ, cũng không có nhiều lời chỉ trích khi người ta phát hiện ra rằng CNN, Politico và MS nằm trong số các hãng truyền thông từ chối đưa tin về vụ bê bối máy tính xách tay của Hunter Biden.
Cơn bão nhỏ trong một chiếc ấm trà châu Á bé nhỏ ấy sẽ chẳng đi đến đâu, điều đó nói lên nhiều điều. Nhưng nó hầu như không hề ảnh hưởng đến làn gió phương Bắc từ thông báo mới nhất của tổng thống (ít nhất là tính đến chiều nay) về Greenland, vùng đất và băng rộng lớn, dân cư thưa thớt ở phía đông bắc Canada. Tổng thống Mỹ nói :
"Tôi vui mừng thông báo rằng Hoa Kỳ đã ký kết một Thỏa thuận với Vương quốc Đan Mạch và Greenland, theo đó Hoa Kỳ sẽ kiểm soát vĩnh viễn an ninh và mọi nhu cầu khác ở Greenland, giải quyết triệt để TẤT CẢ các mối quan ngại của Hoa Kỳ. Hoa Kỳ sẽ KHÔNG PHẢI TRẢ BẤT KỲ CHI PHÍ NÀO! Theo chỉ đạo của tôi, chúng tôi đã làm việc với các đại diện của Đan Mạch và Greenland để đảm bảo rằng Hoa Kỳ sẽ MÃI MÃI có toàn quyền làm những gì cần thiết ở Greenland để bảo đảm và bảo vệ an ninh của Greenland và Hoa Kỳ. Thêm vào đó, kể từ nay, không một đối thủ nào của Hoa Kỳ có thể có căn cứ ở Greenland, có sự hiện diện quân sự ở Greenland, hoặc thực hiện các khoản đầu tư nhạy cảm ở Greenland mà không có sự chấp thuận bằng văn bản rõ ràng của chúng tôi … Chúng tôi sẽ ngay lập tức bắt đầu quá trình phát triển một sự hiện diện quân sự lớn ở những khu vực thích hợp của Greenland, mà có rất nhiều khu vực như vậy. Chúng tôi sẽ hợp tác với người dân Greenland trong việc phát triển và xây dựng sự hiện diện này. Giải pháp này là một giải pháp tuyệt vời cho Hoa Kỳ, Đan Mạch, Greenland và tất cả các đồng minh của chúng ta. (Tôi nhấn mạnh.)"
Hãy nhớ lại tất cả những phản ứng thái quá khi, hồi tháng Giêng năm ngoái, Tổng thống Trump tuyên bố kế hoạch sáp nhập Greenland. Điều nực cười hơn cả là những lời phản đối của Đan Mạch hay những màn phô trương sức mạnh quân sự của Pháp và Đức, những quốc gia đã chà đạp lên chủ quyền của chính mình, lại giả vờ quan tâm đến chủ quyền của Greenland. Vào thời điểm đó, tôi hoàn toàn ủng hộ việc sáp nhập vùng băng giá có vị trí chiến lược quan trọng đó, nhưng lẽ ra tôi phải biết, khi tổng thống lặng lẽ bỏ đi khỏi đám quan chức đang la hét, rằng ông ta còn có âm mưu khác. Cuối cùng, thỏa thuận của ông ta với Greenland và Đan Mạch mang lại cho ông ta mọi thứ ông ta muốn mà không phải trả giá và không gây ra bất tiện nào về nghĩa vụ ngoại giao. Greenland có được an ninh, doanh nghiệp và đầu tư của Mỹ; Mỹ có được an ninh, quyền khai thác khoáng sản và sự hiện diện quân sự mà Tổng thống Trump mong muốn.
Có một số người cho rằng thỏa thuận mới này chỉ là những gì Đan Mạch đã đề nghị với Mỹ từ trước đến nay. Điều đó không đúng. Một nhà bình luận tinh ý đã chỉ ra những điểm khác biệt nổi bật:
- Thời hạn: Thỏa thuận năm 1951 chỉ kéo dài chừng nào NATO còn tồn tại và Greenland còn là thành viên của NATO. Thỏa thuận năm 2026 của Trump kéo dài vô thời hạn, ngay cả khi NATO tan rã hoặc Greenland giành được độc lập.
- Các căn cứ quân sự mới: Trong thỏa thuận năm 1951, Mỹ chỉ có thể thiết lập "các khu vực phòng thủ" ở Greenland nếu Đan Mạch đồng ý. Trong thỏa thuận năm 2026 của Trump, Mỹ có thể thiết lập các cơ sở quân sự theo ý muốn, có hoặc không có sự chấp thuận của Đan Mạch.
- Các nước thứ ba: Trong thỏa thuận năm 1951, Đan Mạch vẫn giữ quyền cho phép các quốc gia nước ngoài, như Trung Quốc, thiết lập sự hiện diện tại Greenland. Thỏa thuận năm 2026 của Trump cấm rõ ràng các quốc gia nước ngoài thực hiện bất kỳ hoạt động nào ở Greenland mà không có sự chấp thuận của Mỹ.
- Đầu tư nước ngoài: Thỏa thuận năm 1951 không đặt ra bất kỳ hạn chế nào đối với các quốc gia nước ngoài đầu tư vào Greenland, chẳng hạn như xây dựng cảng, khai thác khoáng sản quan trọng hoặc lắp đặt cáp ngầm dưới biển. Thỏa thuận năm 2026 của Trump yêu cầu sự chấp thuận của Mỹ trước khi các quốc gia nước ngoài có thể đầu tư vào Greenland.
“Nói một cách đơn giản,” ông này kết luận, “thỏa thuận Greenland mới của Trump là một thành tựu địa chính trị vô cùng to lớn, củng cố hơn nữa sự thống trị của Mỹ đối với Tây bán cầu.” Nhận xét rất đúng.
Thỏa thuận Greenland cũng minh họa một điểm về phong cách đàm phán của Donald Trump, điều mà chính ông gọi là “nghệ thuật đàm phán”. Như thường lệ, tổng thống bắt đầu với một yêu cầu tối đa. Greenland phải trở thành lãnh thổ của Hoa Kỳ. Các đại diện của “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ” ngay lập tức hoảng sợ và khóc lóc. Tổng thống để họ ngủ một giấc, cho họ uống sữa, và sau khi thay tã, ông đã có được chính xác những gì mình muốn, không rắc rối, không phiền phức.
Nhưng việc viết về phong cách đàm phán của Tổng thống Trump đưa tôi đến điểm cuối cùng: cách ông ấy vận dụng những nghệ thuật khó hiểu đó trên sân chơi Iran. Tôi tưởng rằng cuộc chiến ở Iran đã kết thúc vào tháng Tư. Thực tế, tôi nghĩ về cơ bản cuộc chiến đã kết thúc vào thời điểm đó. Chỉ là phải mất một thời gian để tin tức bắt kịp với thực tế. Thực tế là Hoa Kỳ và Israel đã đè bẹp Iran, phá hủy quân đội của họ và cắt đứt hầu hết các nguồn tài chính cứu trợ. Còn những hành động giận dỗi lẻ tẻ và không thường xuyên mà người Iran và một vài lực lượng ủy nhiệm còn lại của họ tiếp tục nhắm vào tàu thuyền ở eo biển Hormuz và các đồng minh của Mỹ ở Trung Đông thì sao? Vậy chúng ra sao? Sau khi bạn mổ bụng con ếch, nó sẽ chết, mặc dù chân nó có thể vẫn còn co giật. Điều tương tự đang xảy ra với IRGC. Chúng đã hết thời mặc dù chúng vẫn tiếp tục giết hại đồng bào Iran của mình và ném những chiếc máy bay không người lái và tên lửa còn lại vào các nước láng giềng.
Tuy nhiên, tôi phải nói rằng tôi rất ngạc nhiên khi sự phản ứng dai dẳng này lại kéo dài đến vậy. Nó sẽ sớm kết thúc, tôi không nghi ngờ gì điều đó, có lẽ thậm chí trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nhưng chắc chắn là ngay sau đó. Nhưng chặng đường dài từ ngày 28 tháng 2, khi chiến tranh bắt đầu, cho đến giữa tháng 9 này, có thể làm nổi bật điểm yếu hoặc hạn chế trong nghệ thuật đàm phán của Tổng thống Trump. Hầu hết những người quan sát thẳng thắn đều đồng ý rằng ông ấy là một bậc thầy trong lĩnh vực này. Nhưng ít nhất có một điều kiện tiên quyết để đạt được thỏa thuận mà các giáo sĩ Hồi giáo và các thành viên cực đoan của IRGC có thể không đáp ứng được. Họ dường như thiếu bản năng tự bảo vệ. Động lực không thúc đẩy họ như cách chúng thúc đẩy những người khác. Nhà hoạt động cực đoan Shia Hussein Massawi đã nhắc nhở chúng ta về sự thật phũ phàng này khi ông ta nói, “Chúng tôi không chiến đấu để các người nhượng bộ chúng tôi điều gì đó. Chúng tôi chiến đấu để loại bỏ các người.”
Tôi đề cập điều này đơn giản chỉ để đặt những thành công đáng kinh ngạc của tổng thống vào một bối cảnh rộng hơn. Có thể có nhiều sai sót giữa lúc đạt được mục tiêu, nhưng tôi không phải là người duy nhất cảm nhận được sự thay đổi trong cục diện chính trị. Hiện tại vẫn chỉ là những dấu hiệu và điềm báo. Tuy nhiên, trong hai hoặc ba tuần nữa, sự chuyển dịch về phía Đảng Cộng hòa sẽ không thể nhầm lẫn. Đảng Cộng hòa sẽ giữ được Thượng viện. Rất có thể Đảng Cộng hòa cũng sẽ giữ được Hạ viện.
https://amgreatness.com/2026/09/20/the-political-weather-is-changing/
Roger Kimball là biên tập viên kiêm nhà xuất bản của The New Criterion và là chủ tịch kiêm nhà xuất bản của Encounter Books. Ông là tác giả và biên tập viên của nhiều cuốn sách.
NVV dịch