NVV blog

 2026-07-10  

Nhập cư ồ ạt không phải là giải pháp thần kỳ như các nhà kinh tế vẫn nghĩ. 
Cũng giống như cuộc tranh luận về thương mại tự do (toàn cầu hóa) trong những năm gần đây, sự đồng thuận đang dần thay đổi.

(Oren Cass, Financial Times, 10/7/2026)

Lời nói đầu của dịch giả - Người ta vẫn thường chỉ trích tổng thống Trump về việc cấm nhập cư ồ ạt làm cho nền kinh tế Hoa Kỳ thiếu nhân công giá rẻ và làm vật giá gia tăng do việc các nhà sản xuất phải mướn nhân viên giá cao hơn. Bài này của Oren Cass cho thấy quan điểm đó đã bị đảo ngược và việc toàn cầu hóa là sai lầm (NVV)

Khi tham gia các cuộc tranh luận về nhập cư, các nhà kinh tế thường bỏ qua uy tín của mình. Điều này đặc biệt xảy ra khi vấn đề là nhập cư một lượng lớn lao động không có kỹ năng (thu hút nhân tài hàng đầu thế giới là một vấn đề khác). Cả lẽ thường và động lực thị trường đều cho thấy điều này làm giảm chất lượng việc làm cho người lao động hiện tại và làm suy yếu các dịch vụ công cộng. Tuy nhiên, các lập luận trái ngược đã được các nhà kinh tế đưa ra, trùng khớp với lợi ích cá nhân của các nhà tuyển dụng phụ thuộc vào nguồn lao động giá rẻ dồi dào và những người theo chủ nghĩa tiến bộ muốn dung hòa sự phản đối của họ đối với các hạn chế về nhập cư với sự ủng hộ của họ đối với quyền lực của người lao động.

Hiện nay, xu hướng đang đảo ngược. Ở cả hai bờ Đại Tây Dương, các đảng phái chính trị cánh tả đang nhận ra rằng nhập cư không kiểm soát đặt ra mối đe dọa hiện hữu đối với triển vọng bầu cử của họ. Việc thực thi pháp luật và hạn chế dòng người nhập cư đột nhiên được đưa vào chương trình nghị sự. Và thật bất ngờ, các lập luận kinh tế hiện đang dần xuất hiện, xác nhận rằng điều này thực sự có thể là một quyết định sáng suốt. Vào tháng 3, các nhà kinh tế tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang ở Dallas và San Francisco đã cho rằng 30% sự gia tăng nhanh chóng giá nhà ở Mỹ từ năm 2021 đến năm 2024 là do sự gia tăng nhập cư bất hợp pháp. Khi JD Vance đưa ra quan điểm đó trong cuộc tranh luận phó tổng thống năm 2024, gọi nhập cư bất hợp pháp là “một trong những động lực quan trọng nhất của giá nhà”, các nhà kinh tế đã vội vàng chỉ trích ông vì cho rằng mình đã phóng đại. Nhưng dường như ông ấy đã đúng.

Cuộc trưng cầu dân ý hồi tháng 6 của Thụy Sĩ về giới hạn dân số đã tạo ra một dịp khác để xem xét lại. Theo giáo sư kinh tế Alan Manning, nhập cư không phải là giải pháp cho dân số già hóa, và chi tiêu cho nó có thể làm giảm năng suất. Một nhà lãnh đạo doanh nghiệp Thụy Sĩ gọi việc giải quyết tình trạng thiếu lao động thông qua nhập cư là “giải pháp lười biếng”, trong khi một người khác than thở rằng “áp lực cải thiện năng suất trong các ngành công nghiệp và dịch vụ đã biến mất”.

Điểm cuối cùng này đặc biệt quan trọng. Nếu các nhà tuyển dụng tin rằng họ sẽ luôn có quyền tiếp cận một lượng lớn lao động dễ dàng bị bóc lột, tại sao họ lại chuyển đổi mô hình kinh doanh và hoạt động của mình sang những công việc tốt hơn hoặc đầu tư vào năng suất cao hơn? Khái niệm “công việc người Mỹ không muốn làm” chỉ tồn tại nếu các nhà tuyển dụng biết rằng họ sẽ có người khác làm việc đó.

Một bài báo mới của Daron Acemoglu, người đoạt giải Nobel năm 2024, cùng các nhà kinh tế học David Autor và Keelan Beirne của MIT, và Andrew Scott của Trường Kinh doanh London, đã cung cấp thêm bằng chứng. Mặc dù họ nghiên cứu tỷ lệ sinh, chứ không phải nhập cư, nhưng những phát hiện của họ lại liên quan trực tiếp đến vấn đề nhập cư.

Các nhà kinh tế thường cho rằng sự suy giảm số lượng lao động sẽ dẫn đến trì trệ và suy thoái kinh tế, và dựa trên lý do đó mà họ ủng hộ việc nhập cư ở mức cao. Acemoglu và các đồng nghiệp đã tìm thấy điều ngược lại: “Trái ngược với quan điểm phổ biến, chúng tôi nhận thấy rằng tỷ lệ sinh thấp hơn cho đến nay đã dẫn đến tăng trưởng GDP trên mỗi người lao động cao hơn ở các quốc gia và tăng trưởng tiền lương cao hơn trên các thị trường lao động địa phương ở Mỹ.”

Lời giải thích của họ là gì? “Phản ứng nội sinh, tiết kiệm lao động của kỹ thuật (technology) do sự khan hiếm lao động trẻ.” Nói một cách đơn giản, ít lao động hơn đã dẫn đến đổi mới và đầu tư kỹ thuật, giữ cho nền kinh tế không bị ảnh hưởng và bằng cách thúc đẩy năng suất và tiền lương, cải thiện kết quả cho người lao động.

Những lập luận này vẫn cần được nghiên cứu thêm. Nhưng chúng đã thay đổi quan điểm mặc định trong cuộc tranh luận. Quan điểm (trước đây) cho rằng nhập cư ồ ạt sẽ làm giảm đi tình trạng thiếu nhà ở vì nó cung cấp thêm công nhân xây dựng. Giờ đây (quan điểm này)khó có thể được xem xét nghiêm túc. 1.470 nhà kinh tế đã ký một bức thư vào năm 2017 lập luận rằng “nhập cư mang đến những người lao động trẻ giúp bù đắp cho việc về hưu quy mô lớn của thế hệ "baby boomers" giờ đây cần phải đưa ra bằng chứng thực tế để chứng minh luận điểm của họ.

Câu nói đáng chú ý nhất trong bức thư đó là khẳng định rằng “về một số vấn đề, hầu như tất cả đều đồng ý. Một vấn đề như vậy liên quan đến lợi ích kinh tế rộng lớn mà người nhập cư mang lại cho đất nước này.” Tuyên bố đồng thuận(của bức thư)gợi nhớ đến sự thể hiện sức mạnh tương tự về thương mại tự do trong cuộc tranh luận năm 2000 về việc Trung Quốc gia nhập WTO. Trong số các nhà kinh tế, như Bộ trưởng Tài chính lúc bấy giờ Lawrence Summers đã làm chứng, “chỉ có một câu trả lời. Đó là việc chào đón Trung Quốc vào hệ thống kinh tế toàn cầu là đúng đắn đối với nền kinh tế Mỹ.”

Việc phải rút lại sự phán đoán đó là một điều đáng xấu hổ đối với giới kinh tế học. Mới tháng trước, nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Paul Krugman đã thừa nhận rằng ông đã sai. Trước đây, ông khẳng định rằng “một quốc gia phục vụ lợi ích của chính mình bằng cách theo đuổi thương mại tự do bất kể các quốc gia khác làm gì”. Nhưng giờ đây, Krugman thú nhận rằng ông “đã bị sốc không chỉ bởi sự thay đổi quan điểm của chính mình, mà còn bởi một số đồng nghiệp, những người từ lâu đã ủng hộ toàn cầu hóa”.

Chúng ta vẫn chưa đạt được kết quả như mong muốn trong cuộc tranh luận về nhập cư. Tình hình hiện tại giống với tình trạng của diễn ngôn thương mại tự do vào giữa những năm 2010, khi nghiên cứu về “cú sốc Trung Quốc” của Autor và những người khác lần đầu tiên xuất hiện. Nhưng lịch sử cho thấy rằng bất kỳ sự đồng thuận giáo điều nào cũng chỉ có thể kìm hãm thực tế trong một thời gian nhất định. Vài năm tới khó có thể thuận lợi cho những người ủng hộ nhập cư ồ ạt như một chính sách kinh tế.

https://archive.is/VFBFu#selection-1885.0-1897.393
 

NVV