NVV blog

 2026-11-02  

Khi nào thì một thủ đoạn bẩn thỉu trở thành tội hình?
Lý do cần điều tra âm mưu đưa một ứng cử viên Dan Sullivan thứ hai vào danh sách ứng cử viên Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ tại Alaska.

(George J. Terwilliger III, WSJ, 2/11/2026)

Khi nào thì một thủ đoạn chính trị bẩn thỉu trở thành tội phạm? Khi nào thì một cuộc điều tra về thủ đoạn đó trở thành chiến tranh pháp lý chính trị, việc sử dụng lực lượng thực thi pháp luật để gây hại hoặc đe dọa đối thủ chính trị?

Tuần trước, công tố viên liên bang tại Alaska cho biết các cơ quan thực thi pháp luật liên bang đã điều tra “hai người tên Sullivan” trong danh sách ứng cử viên Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ tại Alaska. Dan J. Sullivan, người không có kinh nghiệm chính trị, đã ra tranh cử với tư cách là người thách thức người đương nhiệm của đảng Cộng hòa, cũng tên là Dan Sullivan. Cả hai người tên Dan Sullivan đều vượt qua vòng đầu tiên trong hệ thống bỏ phiếu xếp hạng phức tạp của Alaska và nằm trong số bốn ứng cử viên trên lá phiếu vào thứ Ba.

Điều này bị nhiều người nghi ngờ là một nỗ lực nhằm đánh lừa cử tri, gây thiệt hại cho Thượng nghị sĩ Sullivan và mang lại lợi ích cho ứng cử viên Dân chủ duy nhất trong danh sách tuần này, cựu Hạ nghị sĩ Mary Peltola. Tuần trước, tờ New York Times đã xác nhận những nghi ngờ đó, đưa tin rằng “các luật sư của chiến dịch tranh cử của bà Peltola, cũng như các trợ lý cấp cao tại Ủy ban Chiến dịch Thượng nghị sĩ Dân chủ,” đã làm việc “với những người đang cố gắng thuyết phục ông Sullivan tranh cử vào Thượng viện.”

“Chính trị không phải trò chơi ném túi đậu,” như nhân vật chủ quán rượu hư cấu Mr. Dooley ở Chicago của Finley Peter Dunne đã từng nói. Nhưng xuyên suốt lịch sử nước Mỹ, đấu tranh chính trị luôn phải tuân theo các giới hạn pháp luật. Ranh giới giữa hoạt động mờ ám và bất hợp pháp không phải lúc nào cũng rõ ràng, nhưng có một vùng mà khi vượt qua, có thể khiến các hoạt động chính trị và những người tham gia bị cáo buộc hành vi phạm tội trong các vấn đề chính trị của họ.

Một cách mà thủ đoạn bẩn thỉu dễ dàng trở thành vấn đề hình sự là thông qua hành vi sai trái của những người tham gia trong quá trình điều tra thủ đoạn bẩn thỉu đó. Vụ Watergate là ví dụ nổi bật nhất. Bản thân thủ đoạn bẩn thỉu đó là một tội ác — một vụ đột nhập nhằm thu thập thông tin bất lợi cho đảng đối lập bằng cách đặt thiết bị nghe lén tại trụ sở của họ. Những người thực hiện vụ này đã bị buộc tội đột nhập, nghe lén và âm mưu. Nhưng chính những nỗ lực của những người sẽ hưởng lợi, bao gồm cả Tổng thống Richard Nixon, nhằm che giấu tội ác và cản trở cuộc điều tra đã khiến một số người được bổ nhiệm, trợ lý và người tham gia phải vào tù và Nixon từ chức thay vì đối mặt với việc bị luận tội. Như vậy, thủ đoạn bẩn thỉu đó đã bị đảo ngược, tạo ra câu tục ngữ "Che đậy tội ác còn tệ hơn cả tội ác".

Trong vụ việc ở Alaska, nỗ lực cố ý gây nhầm lẫn cho cử tri nhằm làm tổn hại đến việc tái đắc cử của Thượng nghị sĩ Sullivan chắc chắn thuộc phạm trù thủ đoạn bẩn thỉu, mà từ điển Merriam-Webster định nghĩa là “các mưu lược lén lút để thu thập thông tin bí mật về hoặc phá hoại kẻ thù hoặc làm mất uy tín đối thủ (trong chính trị)”. Nhưng liệu đó có phải là tội phạm hay không — hoặc liệu nó có thể trở thành tội phạm thông qua hành vi trong quá trình điều tra?

Có lẽ tờ Times đã nhầm, và Dan J. Sullivan chỉ đơn giản là thức dậy một buổi sáng và quyết định tranh cử vào Thượng viện. Điều đó sẽ không phải là tội phạm, ngay cả khi ông ấy làm vậy để làm giảm khả năng tái đắc cử của thượng nghị sĩ. Nhưng nếu các nhà hoạt động chính trị đã khuyên nhủ hoặc thuyết phục ông ấy tranh cử, thì một cuộc điều tra chi tiết về ai, cái gì, khi nào, ở đâu và như thế nào là điều cần thiết. Câu hỏi quan trọng nhất về mặt chính trị: Bà Peltola biết gì, và bà ấy biết điều đó khi nào?

Bà Peltola đã đưa ra câu trả lời của mình. Bà nói với đài KTUU-TV của Anchorage rằng bà “không hề biết”. Nếu điều đó không đúng, hậu quả tồi tệ nhất của việc nói dối báo chí là sự xấu hổ và có lẽ là sự bác bỏ cuối cùng tại hòm phiếu. Nhưng việc phủ nhận sai sự thật, ngay cả một chi tiết nhỏ trong một cuộc điều tra liên bang, cũng có thể là một tội hình sự.

Nếu các nhà hoạt động chính trị đứng sau ứng cử viên Sullivan giả mạo theo một cách nào đó, họ có mọi lý do chính trị để che giấu vai trò đó. Tương tự, nếu bà Peltola đã làm bất cứ điều gì để khuyến khích hoặc tạo điều kiện cho ứng cử viên Sullivan giả mạo tranh cử, bà cũng có mọi lý do chính trị để che giấu hành vi đó. Những lời phủ nhận như vậy sẽ là nguồn gốc có khả năng nhất của các cáo buộc hình sự trong vấn đề này nếu các cáo buộc có cơ sở thực tế.

Nhưng tội phạm tiềm ẩn nào có thể dẫn đến một cuộc điều tra? Nỗ lực cố ý làm mờ sự lựa chọn ứng cử viên trong cuộc bầu cử tự nó có thể là một tội hình sự. Ở một mức độ nào đó, chưa được các tòa án định nghĩa chính xác, các ứng cử viên cho chức vụ liên bang có quyền được tham gia vào một quy trình bầu cử đảm bảo cho họ sự công bằng cơ bản theo Hiến pháp và luật định. Theo vụ án Bush v. Gore (2000), những quyền đó được đảm bảo bởi Điều khoản Bảo vệ Bình đẳng của Tu chính án thứ 14.

Theo Điều 18 U.S.C. 241, việc hai người trở lên âm mưu “gây tổn hại, áp bức, đe dọa hoặc hăm dọa bất kỳ người nào… trong việc thực hiện tự do bất kỳ quyền hoặc đặc quyền nào” được Hiến pháp quy định là một tội phạm. Cũng giống như ông Sullivan giả mạo có quyền tranh cử ngang bằng với Thượng nghị sĩ Sullivan, Thượng nghị sĩ Sullivan cũng có quyền tranh cử mà không bị một nhóm chính trị nào gây tổn hại hoặc áp bức quyền của mình thông qua gian lận và xuyên tạc.

Mặc dù các tòa án có thể gặp khó khăn trong việc xác định các thông số của một quy trình bầu cử công bằng, nhưng theo điều luật này, các tình huống được báo cáo cho đến nay sẽ biện minh cho một cuộc điều tra về việc cài cắm bí mật một ông Sullivan giả mạo nhằm tìm kiếm lợi thế chính trị. Điều đó dường như đặc biệt đúng trong cuộc bầu cử này, trong đó hệ thống bỏ phiếu xếp hạng làm tăng thêm hậu quả tiềm tàng của sự lừa dối như vậy.

Nói chung hơn, hành vi mà tờ Times đưa tin, nếu đúng, về cơ bản là không trung thực, và pháp luật luôn tìm cách để buộc những kẻ gian lận phải chịu trách nhiệm. Hơn nữa, luật pháp bao quát rộng rãi bằng cách quy trách nhiệm cho bất kỳ ai "hỗ trợ, xúi giục, khuyên bảo, ra lệnh, lôi kéo hoặc tạo điều kiện" cho người khác phạm tội liên bang, và tội âm mưu, một khi được chứng minh là tồn tại, sẽ vướng vào bất kỳ người nào hành động để thúc đẩy mục tiêu của nó. Không phải mọi thủ đoạn chính trị bẩn thỉu đều là tội phạm. Nhưng với phạm vi rộng lớn của luật hình sự liên bang, âm mưu phá hoại một quá trình bầu cử công bằng rất có thể là một tội phạm theo một mức độ nào đó.

Thật không may, các phiếu bầu có thể sẽ được kiểm đếm trước khi sự thật được làm sáng tỏ hoàn toàn. Tuy nhiên, nỗ lực tìm ra sự thật vẫn đáng giá, bởi vì những thủ đoạn chính trị bẩn thỉu thường có xu hướng tái diễn. Nếu đây là một thủ đoạn bẩn thỉu chứ không chỉ là trò đùa của Dan J. Sullivan, việc điều tra sự thật có thể giúp vạch ra ranh giới xác định khi nào việc thao túng cử tri và hệ thống bầu cử một cách lén lút là một tội phạm. Đó là một việc làm đáng giá.

Nhu cầu tìm hiểu sự thật đưa cuộc điều tra ra khỏi phạm vi chiến tranh pháp lý mang tính chính trị và trở thành một cuộc điều tra chính đáng với mục đích hợp pháp. Vì những lý do tương tự, việc không điều tra sẽ là sự thiếu trách nhiệm.

https://www.wsj.com/opinion/when-does-a-dirty-trick-become-a-crime-10e0b585?st=ZxrZLx

Ông Terwilliger là một luật sư ở Washington. Ông từng giữ chức Phó Tổng Chưởng lý Hoa Kỳ từ năm 1991 đến năm 1993.