NVV blog

 2026-04-15  

Thẩm phán Thomas: Phe cấp tiến chống lại Tuyên ngôn Độc lập.
Những tư tưởng cấp tiến của Woodrow Wilson trái ngược với tín điều cơ bản của người Mỹ. Chúng không thể cùng tồn tại mãi mãi.

(Clarence Thomas, WSJ, 15/4/2026)

[Ghi chú: Đây là một đoạn trích bài phát biểu của Thẩm phán Clarence Thomas hôm thứ Tư tại Đại học Texas, Austin, nhân kỷ niệm 250 năm Tuyên ngôn Độc lập]

Hiến pháp là phương tiện của chính phủ; Tuyên ngôn là văn bản công bố mục đích của chính phủ. Hiến pháp đạt được mục đích này bằng cách bảo vệ các quyền và tự do tự nhiên của chúng ta khỏi quyền lực tập trung và nền dân chủ thái quá. Hiến pháp của chúng ta tạo ra sự phân chia quyền lực và chế độ liên bang — thực sự là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại — để ngăn chặn chính phủ trở nên quá mạnh đến mức đe dọa các quyền tự nhiên của chúng ta. Bài viết Federalist số 10 [của James Madison] đề xuất ý tưởng rằng mối đe dọa lớn nhất đối với các quyền của chúng ta đến từ phe đa số.

Lịch sử loài người dạy chúng ta, thật đáng buồn, rằng đa số về số lượng thường tìm cách kiểm soát chính phủ và sử dụng nhà nước để vi phạm quyền của thiểu số. Bởi vì con người sa ngã và khát vọng quyền lực, như James Madison đã mô tả, “được gieo vào bản chất của con người”, chính phủ phải bị giới hạn. Bởi vì, như Madison đã nói, “nếu con người là thiên thần, thì không cần chính phủ. Nếu thiên thần cai trị con người, thì không cần kiểm soát bên ngoài hay bên trong đối với chính phủ.” Nhưng con người không phải là thiên thần. Những chủ nô đã sử dụng quyền lực chính phủ để phủ nhận các quyền tự nhiên cơ bản của nô lệ; những người ủng hộ phân biệt chủng tộc đã sử dụng nhà nước để áp bức những người đàn ông và phụ nữ được giải phóng — bao gồm cả tổ tiên của tôi.

Khi chúng ta gặp nhau hôm nay, không rõ liệu những nguyên tắc này có tồn tại mãi mãi hay không. Vào đầu thế kỷ 20, một bộ nguyên tắc cơ bản mới về chính phủ đã được đưa vào dòng chính của nước Mỹ. Những người ủng hộ bộ nguyên tắc cơ bản mới này, nổi bật nhất là vị tổng thống thứ 28, Woodrow Wilson, gọi đó là chủ nghĩa tiến bộ. Kể từ nhiệm kỳ tổng thống của Wilson, chủ nghĩa tiến bộ đã thâm nhập sâu vào hệ thống chính phủ và lối sống của chúng ta. Nó đã cùng tồn tại một cách không ổn định với các nguyên tắc của Tuyên ngôn Độc lập. Bởi vì nó đối lập với những nguyên tắc đó, nên hai điều này không thể cùng tồn tại mãi mãi.

Chủ nghĩa tiến bộ không phải là vốn có của nước Mỹ. Wilson và những người theo chủ nghĩa tiến bộ đã thẳng thắn thừa nhận rằng họ đã tiếp thu nó từ nước Đức của Otto von Bismarck, một xã hội lấy nhà nước làm trung tâm mà họ ngưỡng mộ. Những người theo chủ nghĩa tiến bộ như Wilson lập luận rằng nước Mỹ cần phải từ bỏ những nguyên tắc của Quốc khánh và bắt kịp với những người tiên tiến và tinh tế hơn ở châu Âu. Wilson gọi hệ thống quyền lực nhà nước tương đối không bị cản trở của Đức là “gần như hoàn hảo”. Ông thừa nhận rằng đó là “một nền khoa học ngoại lai, nói rất ít về ngôn ngữ tiếng Anh hoặc nguyên tắc của Mỹ”, và “chỉ đưa ra những ý tưởng xa lạ với chúng ta”. Do đó, ông mô tả nước Mỹ, vẫn còn mắc kẹt với hệ thống chính phủ ban đầu, là “chậm nhận ra” sự ưu việt của hệ thống châu Âu.

Chủ nghĩa tiến bộ là phong trào chính trị dòng chính đầu tiên của Mỹ — ngoại trừ có thể là những người phản động ủng hộ chế độ nô lệ trước thềm Nội chiến — công khai phản đối các nguyên tắc của Tuyên ngôn Độc lập. Những người theo chủ nghĩa tiến bộ đã cố gắng xóa bỏ cam kết của Tuyên ngôn về bình đẳng và quyền tự nhiên, cả hai điều mà họ đều phủ nhận là hiển nhiên. Đối với Wilson, các quyền bất khả xâm phạm của cá nhân là “vô nghĩa”. Wilson định nghĩa lại “tự do” không phải là một quyền tự nhiên có trước chính phủ, mà là “quyền của những người bị cai trị để điều chỉnh chính phủ cho phù hợp với nhu cầu và lợi ích của chính họ”. Nói cách khác, tự do không còn là món quà của Chúa trời có trước chính phủ nữa, mà là sự hưởng thụ nhờ ân huệ của chính phủ. Chính phủ, theo cách Wilson hình dung lại, sẽ “có lợi và cần thiết”. Những người theo chủ nghĩa tiến bộ như John Dewey đã chỉ trích những người lập hiến vì tin rằng “những ý tưởng của họ là những chân lý bất biến, đúng đắn ở mọi thời điểm và mọi nơi”, trong khi thực tế chúng “bị ảnh hưởng bởi lịch sử và chỉ phù hợp với thời đại của chính họ”. Giờ đây, Dewey và những người theo chủ nghĩa tiến bộ lập luận rằng, những ý tưởng đó cần phải bị bãi bỏ.

Chủ nghĩa tiến bộ tìm cách thay thế những tiền đề cơ bản của Tuyên ngôn Độc lập, và do đó là hình thức chính phủ của chúng ta. Nó cho rằng các quyền và phẩm giá của chúng ta không đến từ Chúa, mà từ chính phủ. Nó đòi hỏi người dân phải phục tùng và yếu đuối, điều không tương thích với một Hiến pháp dựa trên nguồn gốc siêu việt của các quyền của chúng ta.

Chắc hẳn bạn sẽ không ngạc nhiên khi biết rằng những người theo chủ nghĩa tiến bộ rất coi thường người dân Mỹ. Trước khi bước chân vào chính trường, Wilson từng mô tả người dân Mỹ là “ích kỷ, ngu dốt, nhút nhát, bướng bỉnh” và “ngu ngốc”. Ông than thở rằng chúng ta “quá nhiều việc dựa vào phiếu bầu” và quá ít việc dựa vào sự lãnh đạo của chuyên gia. Ông đề xuất rằng người dân nên được cai trị bởi các nhà quản lý, những người sử dụng họ như “công cụ”. Ông một lần nữa khao khát được giống như nước Đức, nơi người dân, theo lời ông đầy ngưỡng mộ, “ngoan ngoãn và dễ bảo”.

Thế kỷ của chủ nghĩa tiến bộ đã không diễn ra tốt đẹp. Hệ thống châu Âu mà Wilson và những người theo chủ nghĩa tiến bộ chỉ trích người Mỹ vì không áp dụng, mà ông gọi là gần như hoàn hảo, đã dẫn đến các chính phủ gây ra thế kỷ tồi tệ nhất mà thế giới từng chứng kiến. Stalin, Hitler, Mussolini và Mao đều có liên hệ mật thiết với sự trỗi dậy của chủ nghĩa tiến bộ, và tất cả đều phản đối các quyền tự nhiên mà Tuyên ngôn Độc lập của chúng ta dựa trên đó. Nhiều người theo chủ nghĩa tiến bộ đã bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với mỗi người trong số họ ngay trước khi chính phủ của họ giết hại hàng chục triệu người.

Thật là một sai lầm khủng khiếp khi chấp nhận sự bác bỏ của chủ nghĩa tiến bộ về cách nhìn nhận các quyền tự nhiên phổ quát, bất khả xâm phạm trong Tuyên ngôn Độc lập. Luận điểm của Wilson rằng các quyền tự nhiên phải nhường chỗ cho sự tiến bộ lịch sử có thể biện minh cho những sai lầm lớn nhất trong lịch sử của chúng ta. Trong vụ Plessy kiện Ferguson, tòa án của tôi đã ủng hộ hệ thống phân biệt chủng tộc của Louisiana vì "tách biệt nhưng bình đẳng", tòa án nhận thấy, là hợp lý dựa trên "các tập quán, phong tục và truyền thống đã được thiết lập của người dân, và nhằm mục đích thúc đẩy sự thoải mái của họ, và duy trì hòa bình và trật tự công cộng". Không có gì đáng ngạc nhiên khi những người theo chủ nghĩa tiến bộ ủng hộ thuyết ưu sinh (eugenics, chủ trương chọn lọc giòng giống). Họ tin rằng khoa học Darwin – ý tưởng về sự tiến bộ không ngừng được ghi khắc trong chính sinh học – đã chứng minh sự ưu việt và kém cỏi vốn có của các chủng tộc. Chỉ cần một bước nhỏ, Wilson đã tái phân biệt chủng tộc trong lực lượng lao động liên bang. Chỉ cần một bước nữa, chính phủ đã khởi động các chương trình triệt sản đối với những người mà các chuyên gia thời đó cho là không đủ điều kiện để sinh sản – được tòa án của tôi ủng hộ trong vụ Buck v. Bell, trong một phán quyết được viết bởi một nhân vật không ai khác ngoài Thẩm phán Oliver Wendell Holmes.

Chúng ta có thể tranh luận về việc bạn tin vào các quyền tự nhiên bất biến, tuyệt đối hay ý tưởng của Wilson về lịch sử không ngừng tiến bộ… Nhưng hãy để tôi yêu cầu bạn xem xét hậu quả. Các nhà tư tưởng châu Âu từ lâu đã chỉ trích nước Mỹ vì vẫn bị mắc kẹt trong thế giới Locke, với chính phủ phi tập trung yếu kém và các quyền cá nhân mạnh mẽ. Họ nói rằng Tuyên ngôn Độc lập thế kỷ 18 của chúng ta đã ngăn cản chúng ta tiến tới các hình thức chính phủ cao hơn. Tại sao nước Mỹ chưa bao giờ có một đảng xã hội chủ nghĩa, một nhà xã hội học người Đức nổi tiếng đã hỏi. Nhưng chúng ta đã may mắn không đánh đổi những giới hạn theo tư tưởng Locke của mình để bước vào thế giới được cho là khai sáng của Hegel, Marx và những người theo họ. Chủ nghĩa phát xít – xét cho cùng, là chủ nghĩa xã hội quốc gia – đã gây ra các cuộc chiến tranh ở châu Âu và châu Á, cướp đi sinh mạng của hàng chục triệu người. Chủ nghĩa xã hội của Liên Xô và Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc tiếp tục giết hại thêm hàng chục triệu người dân của chính họ. Đây là điều xảy ra khi các quyền tự nhiên nhường chỗ cho cái thiện cao hơn của những quan niệm về lịch sử, tiến bộ, hay như Thomas Sowell đã viết, “tầm nhìn của người được chọn”.

Tất nhiên, tất cả những điều này không phải là sự cải thiện so với các nguyên tắc của Tuyên ngôn Độc lập. Tác phẩm “Democracy in America” của Tocqueville chủ yếu nói về việc nước Mỹ có được ưu thế hơn châu Âu nhờ quyết định có ý thức từ bỏ hoàn toàn kế hoạch hóa tập trung và chế độ hành chính hà khắc. Nói cách khác, chủ nghĩa tiến bộ là một bước thụt lùi. Như Calvin Coolidge đã nói nhân kỷ niệm 150 năm Tuyên ngôn Độc lập:

“Nếu tất cả mọi người được tạo ra bình đẳng, đó là điều cuối cùng. Nếu họ được ban cho những quyền bất khả xâm phạm, đó là điều cuối cùng. Nếu chính phủ có được quyền lực chính đáng của mình từ sự đồng thuận của người dân, đó là điều cuối cùng. Không thể có bước tiến nào, không thể có sự phát triển nào vượt quá những mệnh đề này. Nếu ai đó muốn phủ nhận tính đúng đắn hoặc sự hợp lý của chúng, hướng duy nhất mà người đó có thể đi về mặt lịch sử không phải là tiến lên phía trước, mà là lùi lại về thời điểm khi chưa có sự bình đẳng, chưa có quyền của cá nhân, chưa có sự cai trị của nhân dân.”

Khi Abraham Lincoln phát biểu trước đám đông tụ tập tại Gettysburg, họ đã tập hợp lại để tưởng nhớ quá khứ. Nhưng bài phát biểu của Lincoln đã kêu gọi họ không nên làm điều đó với sự tự mãn. Thay vào đó, Lincoln nói, họ sẽ nhìn về quá khứ như một nguồn cảm hứng để đưa họ đến những tầm cao hơn trong tương lai. Lincoln nói: “Chính chúng ta mới là người có mặt ở đây để cống hiến hết mình cho nhiệm vụ vĩ đại còn lại trước mắt, để từ những người đã khuất đáng kính này, chúng ta càng thêm tận tâm với lý tưởng mà họ đã hi sinh trọn vẹn cả mạng sống của mình. Chúng ta ở đây kiên quyết rằng những người đã khuất này sẽ không chết vô ích, rằng quốc gia này… sẽ có một sự tái sinh tự do mới, và rằng chính phủ của dân, do dân và vì dân sẽ không bao giờ biến mất khỏi trái đất.”

https://www.wsj.com/opinion/justice-thomas-progressives-vs-the-declaration-50d5aea4?st=zYqRZg

Clarence Thomas là thẩm phán Tòa án Tối cao Hoa Kỳ
 

NVV