2026-10-17
Nước Pháp đang chìm trong lửa, và chủ nghĩa xã hội đang nắm giữ ngọn lửa châm ngòi.
(Brad Parscale, Townhall, 17/10/2026)
Tôi dành nhiều thời gian làm việc ở Paris, và gần đây tôi lại đến đó. Thành phố này vẫn là một trong những thành phố đẹp nhất và có tầm quan trọn về văn hóa nhất trên thế giới. Nhưng ẩn sau vẻ đẹp đó, nước Pháp đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế mà mọi nền dân chủ phương Tây đều nên quan tâm. Các cuộc biểu tình lan rộng khắp nước Pháp đang được nhìn nhận qua lăng kính quen thuộc của phe tả và phe hữu, vấn đề nhập cư và bất ổn chính trị. Những vấn đề đó chắc chắn rất quan trọng, nhưng tôi tin rằng câu chuyện thực sự còn lớn hơn nhiều. Nước Pháp đang phải đối mặt với hậu quả của một mô hình kinh tế đã hứa hẹn nhiều hơn khả năng thực hiện npos lâu dài.
Trên khắp Tây Âu, căng thẳng xoay quanh vấn đề nhập cư của người Hồi giáo, hội nhập, bản sắc dân tộc và an ninh đã trở thành những vấn đề chính trị lớn. Các chính phủ có trách nhiệm quản lý biên giới, thực thi pháp luật và duy trì lòng tin của công chúng. Những cuộc tranh luận này sẽ không biến mất, và những mối lo ngại chính đáng cũng không nên bị bỏ qua. Nhưng chúng không thể giải thích đầy đủ mức độ nghiêm trọng của các vấn đề kinh tế của Pháp. Các cuộc tranh luận về nhập cư không thể giải thích được hàng thập kỷ vay nợ của chính phủ, thuế cao hay tăng trưởng kinh tế yếu kém. Vấn đề kinh tế cơ bản cần được quan tâm nhiều hơn.
Những con số đã nói lên tất cả. Đến tháng 6 năm 2026, nợ chính phủ của Pháp đã đạt khoảng 3,6 nghìn tỷ euro, tương đương 119% GDP. Chi tiêu chính phủ chiếm khoảng 57% GDP vào năm 2025, nhưng quốc gia này vẫn thâm hụt ngân sách vượt quá 5% GDP. Hãy suy nghĩ về điều đó một chút. Chi tiêu chính phủ tương đương với hơn một nửa sản lượng kinh tế hàng năm của đất nước, và Pháp vẫn không thể cân bằng ngân sách. Đây không phải là những ước tính từ các đối thủ chính trị. Đây là những con số được công bố bởi chính cơ quan thống kê quốc gia của Pháp.
Trong nhiều thập kỷ, Pháp đã theo đuổi cách tiếp cận chính sách kinh tế theo kiểu xã hội chủ nghĩa, dựa trên các chương trình của chính phủ mở rộng, thuế cao và quy định chặt chẽ. Lời hứa là mang lại sự an ninh kinh tế lớn hơn, nhưng chi phí duy trì những cam kết đó ngày càng tăng. Trong khi đó, tăng trưởng kinh tế vẫn yếu, nợ công tiếp tục leo thang, và gánh nặng tài chính đè nặng lên vai các doanh nghiệp và người lao động. Đến một lúc nào đó, người ta phải tự hỏi liệu chính những chính sách được thiết kế để mang lại an ninh kinh tế có đang khiến việc đạt được thành công kinh tế trở nên khó khăn hơn hay không. Pháp vẫn là một nền kinh tế tư bản, nhưng ngày càng chịu gánh nặng chi phí quản lý nhà nước.
Hãy thử hình dung cuộc sống của một người trẻ làm việc chuyên nghiệp ở Paris với mức lương 2.000 euro mỗi tháng sẽ như thế nào. Sau khi trả tiền thuê nhà, đi lại, điện nước và thực phẩm, có thể còn lại rất ít để tiết kiệm, đầu tư hoặc lập gia đình. Một nghiên cứu của chính phủ Pháp được công bố năm nay cho thấy, một nửa số người thuê nhà tư nhân dưới 30 tuổi đã chi hơn 51% lợi tức khả dụng của họ cho tiền thuê nhà, trước khi nhận được trợ cấp nhà ở, dựa trên số liệu năm 2022. Nghiên cứu này bao gồm cả sinh viên, nhưng vấn đề về khả năng chi tiêu rộng hơn là rất rõ ràng. Giới trẻ có thể làm mọi thứ mà xã hội yêu cầu họ làm, học hành, tìm việc làm và đóng thuế, nhưng vẫn phải vật lộn để đạt được sự độc lập về tài chính.
Đó là lý do tại sao sự tham gia của sinh viên, công nhân, công đoàn và các nhà hoạt động Áo Vàng trong các cuộc biểu tình gần đây ở Pháp rất đáng được theo dõi. Các nhóm này không nhất thiết phải đồng quan điểm chính trị, và nhiều nhóm đang yêu cầu những giải pháp khác nhau. Một số muốn chính phủ tăng chi tiêu và các dịch vụ công mạnh mẽ hơn, trong khi những người khác lại bất mãn với thuế và chi phí sinh hoạt. Sự hiện diện của họ trong cùng một làn sóng bất ổn không có nghĩa là họ đã chấp nhận cùng một hệ tư tưởng chính trị. Điều đó có nghĩa là sự bất mãn với điều kiện kinh tế và các thể chế công đang lan rộng đến những người có quan điểm rất khác nhau. Câu hỏi đặt ra là liệu hệ thống kinh tế hiện tại có thể mang lại tương lai mà họ mong đợi hay không.
Tôi đã có nhiều kinh nghiệm làm việc khắp Nam Mỹ, nơi tôi chứng kiến sự bất mãn về kinh tế có thể làm thay đổi cục diện chính trị như thế nào. Các quốc gia như Argentina cho thấy hàng thập kỷ khó khăn về tài chính, lạm phát và sự thất vọng của người dân cuối cùng có thể dẫn đến những sự tái cấu trúc chính trị mạnh mẽ. Pháp chắc chắn không phải là Argentina, và nền kinh tế của nước này chưa sụp đổ. Nhưng bài học rộng hơn vẫn có ý nghĩa. Khi người dân bắt đầu tin rằng hệ thống kinh tế không còn phục vụ họ nữa, lòng trung thành chính trị truyền thống có thể thay đổi nhanh chóng một cách đáng kinh ngạc. Các thể chế chính trị thường chỉ nhận ra mức độ sâu sắc của sự thất vọng đó sau khi niềm tin của công chúng đã suy giảm nghiêm trọng.
Tôi tin rằng giải pháp không thể chỉ đơn giản là một chương trình khác của chính phủ, một đợt tăng thuế khác, hay một lời hứa khác được tài trợ bằng cách vay nợ thêm. Pháp cần tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ hơn, nhiều đầu tư tư nhân hơn, tinh thần kinh doanh lớn hơn và các chính sách khuyến khích lao động và cho phép doanh nghiệp mở rộng. Bảo trợ xã hội có vai trò nhất định, nhưng Pháp đã xây dựng một hệ thống với chi phí khổng lồ đang gây áp lực ngày càng lớn lên tăng trưởng kinh tế cần thiết để duy trì nó. Không có gì là nhân ái khi đưa ra những lời hứa mà các thế hệ tương lai có thể khó gánh vác. Chính phủ có thể phân phối lại sự thịnh vượng, nhưng không thể phân phối lại của cải chưa từng được tạo ra.
Các nhà lãnh đạo chính trị châu Âu sẽ tiếp tục tranh luận về vấn đề nhập cư, bản sắc dân tộc và những khác biệt truyền thống giữa cánh tả và cánh hữu. Những vấn đề này rất quan trọng, nhưng chúng không nên làm lu mờ những áp lực kinh tế đang ngày càng gia tăng. Các vấn đề tài chính của Pháp đã phát triển qua nhiều thập kỷ và không thể đổ lỗi cho một chính quyền hay đảng phái chính trị nào. Chúng phản ánh những lựa chọn khó khăn mà các chính phủ kế nhiệm đã liên tục trì hoãn. Bản thân những người biểu tình có thể bất đồng về các giải pháp, nhưng những bất đồng đó không làm giảm đi tính nghiêm trọng của những thách thức kinh tế mà đất nước đang phải đối mặt.
Điều khiến tôi lo ngại nhất là Pháp có thể đang đưa ra lời cảnh báo sớm về tính bền vững của một phương pháp kinh tế mà phần lớn châu Âu đang áp dụng. Không phải mọi quốc gia châu Âu đều đối mặt với những vấn đề tài chính như Pháp, và các chương trình xã hội quy mô lớn không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự thành công hay thất bại của một nền kinh tế. Nhưng cuối cùng, mọi chính phủ đều phải đối mặt với cùng một thực tế: các cam kết của họ phải được hỗ trợ bởi một nền kinh tế đủ năng suất để tài trợ cho chúng. Một quốc gia không cần phải trải qua sự sụp đổ tài chính trước khi người dân bắt đầu mất niềm tin vào tương lai. Quốc gia đó chỉ cần đạt đến điểm mà làm việc chăm chỉ hơn dường như không còn mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn, nơi mà những lời hứa của chính phủ tiếp tục mở rộng trong khi cơ hội kinh tế ngày càng bị hạn chế.
Pháp vẫn là một quốc gia giàu có với tiềm năng to lớn. Nhưng sự giàu có tích lũy qua nhiều thế hệ không đảm bảo cho sự thịnh vượng trong tương lai. Nếu các chính phủ tiếp tục ưu tiên những lời hứa hơn năng suất và vay nợ hơn tăng trưởng kinh tế, áp lực sẽ chỉ càng gia tăng. Các cuộc biểu tình ở Pháp xoay quanh nhiều vấn đề khác nhau, và không phải ai xuống đường cũng đồng ý về những gì nên xảy ra tiếp theo. Nhưng sự thất vọng về kinh tế đằng sau tình trạng bất ổn này đặt ra một câu hỏi mà toàn lục địa cần phải đối mặt: Các chính phủ có thể tiếp tục hứa hẹn nhiều hơn trong bao lâu khi nền kinh tế hỗ trợ những lời hứa đó đang phải vật lộn để thực hiện?
https://townhall.com/columnists/bradparscale/2026/10/17/france-is-burning-and-socialism-is-holding-the-match-n2684860
NVV dịch