2026-10-07
Marco Rubio sử dụng bối cảnh đầy kịch tính để phác họa chính sách đối ngoại hậu thời kỳ MAGA.
(Stephen Collinson, CNN, 7/10/2026)
Hôm thứ Tư, Ngoại trưởng Marco Rubio phát biểu tại đồi Pnyx, nơi người Athens cổ đại từng tổ chức các hội nghị dân chủ, với đền Parthenon cổ đại trên đỉnh Acropolis hiện ra ở phía sau.
Trong ánh sáng vàng rực của một buổi tối ở Athens, với Acropolis phía sau lưng, Marco Rubio trông chẳng giống một người đang lên kế hoạch lui về phía hoàng hôn chính trường.
Bài phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ tại Hy Lạp hôm thứ Tư chắc chắn sẽ làm dấy lên những đồn đoán về ý định tranh cử tổng thống trong tương lai của ông. Bài phát biểu ngầm định vị ông như người kế thừa và hiện đại hóa phong trào “Nước Mỹ trên hết” – chỉ vài tuần trước khi cuộc đua năm 2028 sôi động trở lại sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Rubio miêu tả phương Tây như một di sản liên tục từ Hy Lạp cổ đại đến nước Mỹ hiện đại, thể hiện “tính cá nhân và tham vọng không ngừng nghỉ, sự khám phá và phát minh táo bạo” cũng như nghĩa vụ và chủ nghĩa anh hùng. Nhưng ông cảnh báo rằng nền văn minh này, xấu hổ về những thành tựu của mình và bối rối về quá khứ, có nguy cơ “suy thoái, lệ thuộc và sa sút”.
“Dưới thời Tổng thống Trump, Hoa Kỳ đã đưa ra lựa chọn của mình. Chúng ta chọn theo đuổi quyền lực quốc gia một cách không khoan nhượng,” Rubio nói, nhằm tự tạo cho mình một chút vỏ bọc chính trị cho lần xuất hiện trước công chúng này.
Một cách giải thích khác là đây lại là một nỗ lực khác nhằm áp đặt sự nhất quán về mặt học thuyết một cách hồi tố lên chính sách đối ngoại thất thường của Trump, vốn bao gồm những quyết định bốc đồng kiểu chiến tranh với Iran, những hành động thâu tóm quyền lực và cách tiếp cận mang tính giao dịch đối với các nguồn tài nguyên.
Và Rubio chỉ là quan chức chính quyền mới nhất than thở về sự suy thoái được cho là của châu Âu; sự thất bại trong việc giải quyết vấn đề nhập cư ồ ạt; và việc ưu tiên “cộng đồng toàn cầu” hơn lợi ích quốc gia. Những quan điểm này đã được Phó Tổng thống JD Vance khẳng định trong bài phát biểu hùng hồn của ông tại Munich năm ngoái.
Tuy nhiên, đôi khi ông ấy đang tìm kiếm điều gì đó sâu sắc hơn, phác thảo khuôn khổ của một chính sách đối ngoại hậu MAGA, trong đó chủ quyền và hành động của Mỹ vẫn là tối quan trọng, đồng thời củng cố lại những tình bạn đã bị phá vỡ bởi thái độ thù địch của Trump.
Ông Rubio nói: “Chúng ta phải xây dựng lại các thể chế và liên minh của mình” để đối mặt với những cuộc cạnh tranh quyền lực lớn mới và ứng phó với một “thế giới mới” của các mối đe dọa và tấn công.
Những phát ngôn của ông cũng củng cố thông điệp gửi đến các lực lượng quân sự châu Âu đang suy yếu rằng Mỹ hiện kỳ vọng các liên minh sẽ mang lại những lợi ích quân sự thiết thực cho Washington. Đó là một lời ám chỉ rằng mặc dù mọi thứ sẽ không còn như trước sau thời Trump, nhưng một tổng thống Cộng hòa tương lai vẫn có thể coi trọng việc củng cố mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương.
* Rubio đang tìm cách định hình một chính sách đối ngoại mới của Mỹ — và có lẽ còn hơn thế nữa?
Rubio dường như cũng đang kết hợp ba xu hướng chính sách đối ngoại truyền thống của Đảng Cộng hòa — chủ nghĩa quốc tế mạnh mẽ của Ronald Reagan, chủ nghĩa hiện thực của Richard Nixon và chủ nghĩa dân tộc cưỡng chế (coercive nationalism) của Trump. Ông cũng có thể đang cố gắng lý giải sự phát triển chính trị của chính mình từ chủ nghĩa bảo thủ đầy tham vọng đến thế giới quan đen tối hơn hiện tại. (Những người chỉ trích Rubio miêu tả sự chuyển đổi sang chủ nghĩa MAGA của ông như một hành động đầy mưu mô của một chính trị gia thích nghi chính trị, khao khát quyền lực.)
Bài phát biểu cũng gây khó chịu và mâu thuẫn.
Ông ta là người ủng hộ Trump mới nhất đến châu Âu để giải thích lịch sử châu Âu cho người châu Âu và để áp dụng một quan điểm lý tưởng hóa về nền văn minh phương Tây phù hợp với nhu cầu của phe cánh hữu theo chủ nghĩa dân tộc Kitô giáo ở Mỹ.
Khi Rubio than thở về sự xói mòn chủ quyền quốc gia, giống như Vance, ông dường như không để ý đến những khác biệt văn hóa và quốc gia lâu dài giữa công dân Pháp, Đức, Ý và các nước châu Âu khác. Ông đã phớt lờ lịch sử tàn khốc dẫn đến việc các nhà lãnh đạo cuối thế kỷ 20 phải kiềm chế chủ nghĩa dân tộc đang bùng nổ trong khuôn khổ chính trị và kinh tế chung.
Trong khi đội ngũ của Trump tin rằng có điều gì đó mục ruỗng ở châu Âu, nhiều người châu Âu lại cho rằng một nước Mỹ tham nhũng và ngày càng độc đoán mới là người phải chịu trách nhiệm chính cho việc hủy hoại các giá trị phương Tây. Nhận thấy rằng "sự cuồng nhiệt" đã làm lung lay liên minh, Rubio đã sử dụng một cách nói giảm nhẹ đầy ẩn ý để ám chỉ hành vi bắt nạt của Trump.
Việc Rubio ca ngợi người Hy Lạp cổ đại như là nền tảng của nước Mỹ cũng bỏ qua mối lo ngại của các nhà sáng lập rằng nền dân chủ trực tiếp của họ khuyến khích chủ nghĩa bè phái và tạo điều kiện cho những kẻ mị dân. Giải pháp của họ chính là hệ thống Đại cử tri đoàn.
Một số người châu Âu có thể cảm thấy bị xúc phạm bởi bài phát biểu của Rubio. Nhưng các đồng minh coi ông là quan chức ngoại giao thân cận và ủng hộ Trump nhất, vì vậy những bình luận của ông có thể ít gây tranh cãi hơn so với những lời chỉ trích của Vance hay Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth.
Không thể tránh khỏi, một bài phát biểu đầy tham vọng như vậy, sử dụng hình thức của một bài phát biểu tranh cử quan trọng, sẽ làm dấy lên nhiều đồn đoán về ứng cử viên tổng thống. Về mặt hình ảnh, bối cảnh bài phát biểu của Rubio gợi nhớ đến bài phát biểu trên đỉnh đồi tại Thành cổ Amman, Jordan của Thượng nghị sĩ Barack Obama năm 2008.
Việc Rubio tranh cử vào năm 2028 dường như gặp nhiều khó khăn khi Vance đang nắm giữ vị trí phó tổng thống. Nhưng dù ông ấy có nhắm đến Tòa Bạch Ốc trong hai năm nữa, vào năm 2032, hay muộn hơn, Rubio đã cho cả thế giới thấy hôm thứ Tư rằng tham vọng của ông ấy vẫn không hề suy giảm.
https://www.cnn.com/2026/10/07/politics/marco-rubio-greece-speech
NVV dịch