2026-10-25  

Sinh viên ủng hộ chủ nghĩa xã hội nhưng lại thiếu hiểu biết về chủ nghĩa này.

(Robert Schmad, Fox News, 25/10/2026)

Chủ nghĩa xã hội đang ngày càng phổ biến trong giới trẻ Mỹ, nhưng Fox News Digital đã phát hiện ra những hiểu biết khác biệt đáng kể về hệ tư tưởng này giữa các sinh viên đại học, một số người thừa nhận rằng thế hệ của họ có thể chưa hiểu hết những gì họ đang theo đuổi.

Một cuộc thăm dò gần đây của Fox News cho thấy 48% người Mỹ từ 18 đến 34 tuổi có cái nhìn tích cực về chủ nghĩa xã hội, so với 32% người Mỹ nói chung. Khi Fox News Digital hỏi hơn chục sinh viên Đại học Michigan định nghĩa về chủ nghĩa xã hội, câu trả lời của họ rất đa dạng, từ các mạng lưới an sinh xã hội do chính phủ tài trợ và y tế vừa túi tiền đến quyền sở hữu tập thể đối với ngành công nghiệp.

"Nếu định nghĩa này được biết đến rộng rãi hơn, mọi người sẽ ủng hộ nó một cách thiếu trung thực hơn," một sinh viên tên Ahnika nói với Fox News Digital.

Các sinh viên khác cũng thừa nhận sự nhầm lẫn, trong khi ít nhất một chục người từ chối trả lời phỏng vấn trước máy quay vì họ cho rằng mình không hiểu biết đủ về chủ nghĩa xã hội để đưa ra câu trả lời có căn cứ.

"Hoàn toàn đúng. Tôi cảm thấy nhiều người thực sự không hiểu hết ý nghĩa hoặc phạm vi của chủ nghĩa xã hội," một sinh viên tên Owen nói với Fox News Digital. "Tôi nghĩ họ có một hình ảnh lý tưởng hóa hơn về nó."

Sự bất đồng về ý nghĩa thực sự của chủ nghĩa xã hội xuất hiện khi hệ tư tưởng này ngày càng trở thành một vấn đề nổi bật trong chính trường Mỹ, bao gồm cả cuộc tranh cử Thượng viện được theo dõi sát sao ở Michigan, nơi đảng Cộng hòa tìm cách gắn ứng cử viên đảng Dân chủ Abdul El-Sayed với chủ nghĩa xã hội – bất chấp việc ông bác bỏ nhãn hiệu này.

* Chủ nghĩa xã hội? Đó là một tấm lưới an sinh xã hội.

Một số sinh viên được phỏng vấn đã sử dụng từ "chủ nghĩa xã hội" để mô tả một chính phủ chi nhiều tiền hơn cho việc trợ cấp y tế, nhà ở hoặc các nhu cầu thiết yếu khác.

"Đó là một hệ thống kinh tế trong đó các nguồn lực của chính phủ... được phân bổ cho các dịch vụ công cộng như nhà ở, nhà ở giá rẻ, thực phẩm như ngân hàng thực phẩm, giáo dục, những thứ tương tự," James, một sinh viên, nói với Fox News Digital.

"Đối với tôi, chủ nghĩa xã hội là một khái niệm trong chính trị, nơi mọi người đều được hưởng một chút của mọi thứ. Mọi người đều được hưởng lợi và mọi người đều được chăm lo chu đáo. Giống như mạng lưới an sinh xã hội mà bạn thấy trong các loại hình chính trị khác," Kayla, một sinh viên khác, cho biết.

"Đó là một hệ thống chính trị mà thị trường cung cấp ít hàng hóa xã hội hơn so với chủ nghĩa tư bản," Sam, một người bạn cùng lớp của cô, cho biết.

Cả đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ ôn hòa đều bày tỏ lo ngại về làn sóng chủ nghĩa xã hội đang trỗi dậy, trong khi giới trẻ lại xem nó như một giải pháp cho vấn đề chi phí sinh hoạt ngày càng cao.

"Chủ nghĩa xã hội có làm tôi sợ không? Có. Đó có phải là giải pháp sai lầm không? Có," Phó Tổng thống JD Vance nói trong một cuộc phỏng vấn hồi tháng 7. "Nhưng điều tôi cố gắng thuyết phục các đồng nghiệp đảng Cộng hòa của mình là chủ nghĩa xã hội là một lựa chọn thay thế nếu chúng ta không có con đường nào để mang lại cho người dân cảm giác rằng hệ thống không bị thao túng và giấc mơ Mỹ là có thể đạt được."

Mặc dù định nghĩa chính xác của chủ nghĩa xã hội vẫn còn được các nhà kinh tế và triết gia tranh luận, nhưng nhìn chung, hệ tư tưởng này kêu gọi thay thế quyền sở hữu tư nhân đối với các tài sản sản xuất chính bằng một hình thức sở hữu công cộng, tập thể hoặc của người lao động, mặc dù những người theo chủ nghĩa xã hội có quan điểm khác nhau rõ rệt về việc quyền kiểm soát đó nên được thực hiện thông qua chính phủ, chính người lao động hay các thể chế khác.

Chủ nghĩa xã hội hiện đại nổi lên như một phong trào chính trị và kinh tế lớn ở châu Âu thế kỷ 19, được thúc đẩy bởi những lo ngại về sự bất bình đẳng giàu nghèo, điều kiện làm việc trong công nghiệp và sự tập trung quyền lực kinh tế vào tay tư nhân.

Một số lượng đáng kể sinh viên đã trao đổi với Fox News Digital có quan niệm về chủ nghĩa xã hội gần với định nghĩa truyền thống này hơn.

* Hay đó là sự kiểm soát của chính phủ?

"Đó là một hệ thống kinh tế trong đó một số khía cạnh [của nền kinh tế] được chính phủ kiểm soát, chẳng hạn như y tế, có thể cả nhà ở, nông nghiệp, các nhu yếu phẩm nói chung," Owen nói. "Nó khác với chủ nghĩa cộng sản ở chỗ chính phủ không có toàn quyền kiểm soát mọi khía cạnh của thị trường, nhưng nó cũng không giống như chủ nghĩa tư bản, nơi thị trường tự do quyết định mọi thứ."

Vấn đề về phạm vi kiểm soát của chính phủ nên mở rộng đến đâu từ lâu đã gây chia rẽ trong giới xã hội chủ nghĩa. Một số người ủng hộ việc chính phủ sở hữu gần như tất cả các ngành công nghiệp lớn, trong khi những người khác lại ưa chuộng các doanh nghiệp do người lao động sở hữu trong bối cảnh kết hợp giữa doanh nghiệp nhà nước và tư nhân.

"Tôi nghĩ tôi sẽ định nghĩa nó là một hệ thống kinh tế trong đó các nguồn lực được chia sẻ một cách công bằng hơn, và có một mức độ kiểm soát công cộng nhất định," Zack, một sinh viên khác của trường đại học, nói với Fox News Digital. "Thực ra không có gì cụ thể hơn thế, chủ nghĩa xã hội là một thuật ngữ rộng, bạn biết đấy?"

Trong khi một số người Mỹ trẻ tuổi liên tưởng chủ nghĩa xã hội với sự kiểm soát của chính phủ đối với các doanh nghiệp tư nhân, một ý tưởng từ lâu đã gặp phải sự phản đối trong chính trường Mỹ, thì hệ tư tưởng này lại nhận được sự ủng hộ ngày càng tăng từ các cử tri trẻ tuổi, ngay cả khi họ có những quan điểm khác nhau về ý nghĩa thực tiễn của nó. Đảng Xã hội Dân chủ Hoa Kỳ (Democratic Socialists of America - DSA), chủ trương thay thế chủ nghĩa tư bản bằng một nền kinh tế do tập thể kiểm soát nhiều hơn, đã chứng kiến ​​số lượng thành viên tăng lên đáng kể và giành được một loạt chiến thắng trong các cuộc bầu cử trong nhiệm kỳ thứ hai của chính quyền Trump.

"Tôi cho rằng định nghĩa chủ nghĩa xã hội là việc chính phủ nắm quyền sở hữu tập thể đối với hoạt động sản xuất và phân phối hàng hóa của các công ty," sinh viên Ahnika chia sẻ với Fox News Digital.

"Theo như tôi biết, nó giống như việc người lao động và các thành viên trong xã hội sở hữu sản phẩm… trái ngược với chủ nghĩa tư bản, nơi bạn tạo ra sản phẩm. Nếu bạn làm việc trên dây chuyền lắp ráp, sản phẩm sẽ thuộc về người quản lý hoặc người điều hành nhà máy, và họ sẽ thu được phần lớn lợi nhuận từ công sức của bạn," Noah, một sinh viên khác, nói với Fox News Digital.

* Có lẽ là Canada?

Những người khác lại định nghĩa chủ nghĩa xã hội dựa trên mối liên hệ với các quốc gia hoặc các chính trị gia.

"Hầu hết khi nghĩ về chủ nghĩa xã hội, tôi đều nghĩ đến Canada," Samantha, một sinh viên khác, nói với Fox News Digital. Elyse, bạn cùng lớp của cô, cho biết cô thường nghĩ đến Thị trưởng thành phố New York, Zohran Mamdani, khi nghĩ về định nghĩa của chủ nghĩa xã hội.

Sinh viên Đại học Michigan không phải là những người duy nhất có sự chia rẽ về định nghĩa chủ nghĩa xã hội.

Khảo sát của Gallup năm 2018 cho thấy 23% người Mỹ cho rằng từ này có nghĩa là "bình đẳng, bao gồm quyền, địa vị hoặc phân phối bình đẳng", trong khi 10% định nghĩa nó là "cung cấp các lợi ích và dịch vụ, chẳng hạn như chăm sóc sức khỏe", 6% cho rằng đó là "chủ nghĩa cộng sản hoặc một phiên bản sửa đổi của nó" và 6% còn lại hiểu nó là "hòa đồng hoặc sống hòa thuận với người khác".

Khoảng một phần tư số người được hỏi không có ý kiến ​​về định nghĩa chủ nghĩa xã hội, và chỉ 17% mô tả nó là "sự sở hữu hoặc kiểm soát của chính phủ đối với các doanh nghiệp và nền kinh tế", định nghĩa thường được các nhà kinh tế ưa chuộng.

Michigan, nơi nhiều sinh viên được phỏng vấn bỏ phiếu, có thể dễ dàng quyết định quyền kiểm soát Quốc hội sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Chủ nghĩa xã hội là một vấn đề lớn trong cuộc đua, với việc đảng Cộng hòa cố gắng miêu tả ứng cử viên đảng Dân chủ Abdul El-Sayed là một người theo chủ nghĩa xã hội — một nhãn hiệu mà ông bác bỏ bất chấp mối liên hệ lâu dài với tổ chức Xã hội chủ nghĩa Dân chủ Hoa Kỳ (DSA).

Ít nhất một chục sinh viên đã nói với Fox News Digital rằng họ không thoải mái khi tham gia phỏng vấn qua video vì họ cảm thấy mình chưa đủ hiểu biết về chủ nghĩa xã hội để đưa ra câu trả lời có căn cứ, điều này càng làm nổi bật mức độ nhầm lẫn xung quanh thuật ngữ này trong giới trẻ.

Mặc dù các sinh viên không thể thống nhất về ý nghĩa của chủ nghĩa xã hội, nhưng họ đều đồng ý rằng các bạn cùng lớp đang nhầm lẫn.

"Ừ, ý tôi là có một ý tưởng chung về việc phân bổ nguồn lực một cách công bằng, nhưng ngoài ra, về cách thức thực hiện, ừm, nó thực sự trông như thế nào, quyền lực được phân bổ ra sao, vẫn còn rất nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp," Zach nói.

"Vâng, hoàn toàn đúng. Có một sự hiểu lầm rất lớn về chủ nghĩa xã hội, thậm chí cả chủ nghĩa tư bản nữa," một sinh viên tên Jeff nói với Fox News Digital. "Vì vậy, tôi nghĩ rằng những thuật ngữ này trong phạm vi tư tưởng chính trị rộng lớn hơn có lẽ là những ẩn dụ tùy thuộc vào quan điểm chính trị của bạn, dù tốt hay xấu… đó có lẽ là cách sử dụng phổ biến nhất của thuật ngữ đó. 'Chủ nghĩa xã hội xấu, chủ nghĩa tư bản tốt,' hoặc ngược lại nếu bạn là người theo chủ nghĩa tiến bộ."

Một số sinh viên khác cảm thấy các bạn cùng lớp quá vội vàng định nghĩa chủ nghĩa xã hội bằng cách so sánh với các hệ thống chính trị khác.

"Tôi cho rằng một số người sẽ so sánh chủ nghĩa xã hội với chủ nghĩa cộng sản vì chúng gần như giống hệt nhau, trong khi những người khác chỉ hiểu nó là một hệ thống an sinh xã hội vững mạnh hơn, giống như ở các nước Bắc Âu," Sam nói, đồng thời lưu ý rằng anh không cảm thấy có định nghĩa đúng hay sai nào cho từ này.

"Vâng, tôi cảm thấy nhiều người thực sự không hiểu chủ nghĩa xã hội là gì," Tommy, một sinh viên khác, nói. "Tôi cảm thấy đôi khi họ nhầm lẫn giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. Vì vậy, tôi nghĩ mọi người cần tự tìm hiểu về khái niệm này."

Một sinh viên cho rằng, nếu nhiều người hiểu chủ nghĩa xã hội là việc chính phủ sở hữu ngành công nghiệp, thì hệ thống này sẽ kém phổ biến hơn đáng kể.

"Thành thật mà nói, tôi nghĩ có một chút nhầm lẫn... Nếu định nghĩa này được biết đến rộng rãi hơn, mọi người sẽ ủng hộ nó một cách thiếu trung thực hơn," Ahnika nói. "Thay vì hiểu rõ chủ nghĩa xã hội là gì, mọi người thường cố gắng đối lập với cực điểm của nó, đó là sở hữu tư nhân."

Tuy nhiên, không phải ai cũng cho rằng sự mơ hồ xung quanh thuật ngữ này nhất thiết là một điều xấu.

"Tôi nghĩ việc có những định nghĩa phức tạp về mọi thứ chỉ khuyến khích các cuộc thảo luận, và khi những cuộc thảo luận đó mang tính xây dựng và khi chúng ta tiếp cận chúng một cách hiệu quả, tôi nghĩ chúng ta chỉ củng cố thêm những gì có thể là định nghĩa chung về những thứ như chủ nghĩa xã hội," Elyse nói với Fox News Digital.

https://www.foxnews.com/politics/socialisms-growing-appeal-meets-awkward-reality-check-college-campus

NVV dịch