2025-12-24
Giá xăng ở California có thể lên tới 12 đô la một gallon
(Cole Whitaker, MSN, 24/12/2025)
Người lái xe ở California hiện đang phải trả một trong những giá nhiên liệu cao nhất cả nước, và làn sóng các quy định mới về khí hậu, việc đóng cửa các nhà máy lọc dầu và luật chống tăng giá quá mức đã làm dấy lên lời cảnh báo gay gắt từ một nhà lập pháp rằng giá xăng dầu cuối cùng có thể trở thành một mặt hàng xa xỉ. Viễn cảnh giá xăng 12 đô la không phải là một dự báo chính xác mà là cách thể hiện sự mong manh của thị trường nhiên liệu của tiểu bang, và tốc độ tăng giá có thể nhanh chóng như thế nào nếu nguồn cung giảm nhanh hơn khả năng thích ứng của các nhà hoạch định chính sách.
Tôi nhận thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa lời hứa chính trị bảo vệ người dân California khỏi những biến động giá cả và các yếu tố cốt lõi đẩy giá lên cao, từ việc đóng cửa các nhà máy lọc dầu đến các tiêu chuẩn nhiên liệu nghiêm ngặt hơn. Để hiểu liệu mức giá 12 đô la một gallon là một chiến thuật hù dọa hay một rủi ro thực sự, trước hết cần xem xét giá cả hiện tại và cách thức mà chiến dịch trấn áp sự "tăng giá quá mức" mới nhất của tiểu bang giao thoa với nỗ lực song song nhằm đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng sạch.
* Giá cả ở California hiện đã cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn quốc.
Bất kỳ cuộc thảo luận nào về giá nhiên liệu 12 đô la đều phải bắt đầu từ mức giá cơ bản hiện tại, vốn đã là gánh nặng đối với những người đi lại bằng xe hơi cũ, kém hiệu quả, như Honda Civic 2012 hoặc Ford F-150 2010. Theo số liệu mới nhất, giá trung bình hiện tại của xăng thường ở California là 4,320 đô la, xăng trung cấp là 4,565 đô la, xăng cao cấp là 4,746 đô la và dầu diesel là 4,964 đô la, so với giá ngày hôm qua là 4,334 đô la, xăng trung cấp là 4,572 đô la và dầu diesel cao cấp là 4,755 đô la. Những con số này cao hơn nhiều so với giá trung bình quốc gia của AAA hôm nay là 2,881 đô la, một khoảng cách phản ánh các bó buộc về sự pha xăng đặc thù của tiểu bang, thuế cao hơn và năng lực lọc dầu hạn chế trong tiểu bang.
Các quan chức tiểu bang thừa nhận người dân California phải trả nhiều tiền hơn khi đổ xăng, nhưng họ cho rằng nguyên nhân phức tạp hơn là chỉ đơn thuần là trục lợi. Một bài kiểm chứng thông tin gần đây từ văn phòng Thống đốc cho biết thuế xăng dầu sẽ tăng 1,6 cent/gallon như một phần của điều chỉnh tự động, và nhấn mạnh rằng thuế xăng dầu của California chỉ là một phần trong tổng chi phí lớn hơn, bao gồm cả các khoản phí liên quan đến chương trình khí hậu và sự phụ thuộc vào nhập khẩu từ các nước như Ả Rập Xê Út, như đã được nêu chi tiết trong bài kiểm chứng thông tin về thuế xăng dầu . Khi một nhà lập pháp cảnh báo rằng tính đến tháng 12, người lái xe ở California đã phải trả khoảng 4,34 đô la/gallon và đặt câu hỏi liệu người dân có thể chịu được mức giá 12 đô la vào năm tới hay không, thì lời cảnh báo đó xuất phát từ một thị trường vốn đã quá căng, như đã được nêu bật trong báo cáo tháng 12 của California.
* Chế độ “ép giá” mới và những tác động thực sự của nó
Trước sự phẫn nộ của công chúng về những đợt tăng giá đột biến trong quá khứ, các nhà lập pháp đã tạo ra một khuôn khổ giám sát mới, cho phép các cơ quan quản lý có cái nhìn sâu sắc chưa từng có về thị trường nhiên liệu. Việc Ủy ban Năng lượng California thực thi Dự luật Thượng viện X1-2, chính thức được gọi là Luật Minh bạch và Chống Tăng giá Xăng dầu California, được thiết kế để bảo vệ mọi người dân California bằng cách buộc các nhà máy lọc dầu và các bên liên quan khác phải công khai dữ liệu chi tiết về giá cả và nguồn cung, đồng thời cung cấp cho tiểu bang các công cụ để điều tra các lợi tức bất thường và hỗ trợ các nỗ lực lập kế hoạch dài hạn, theo bản tóm tắt của Luật Minh bạch và Chống Tăng giá Xăng dầu California. Một bản mô tả kèm theo về việc thi hành luật này lưu ý rằng Dự luật Thượng viện X1-2 có hiệu lực vào tháng 6 năm 2023 và nhằm mục đích ngăn chặn việc tăng giá quá mức mà không can thiệp vào giá cả hàng ngày, như đã nêu trong bản tổng quan Dự luật Thượng viện.
Thống đốc Newsom đã coi biện pháp siết chặt này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm giữ giá nhiên liệu ở mức hợp lý trong khi tiểu bang chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch. Vào tháng 10, Thống đốc Newsom đã ký luật mà văn phòng của ông cho rằng sẽ ngăn chặn tình trạng giá xăng tăng đột biến và tiết kiệm tiền cho người dân California, mô tả mục đích của các quy định mới trong một thông điệp nhấn mạnh việc thực thi chống lại lợi nhuận quá mức hơn là các loại thuế mới, như đã nêu trong bản tóm tắt luật do Thống đốc Newsom ký. Những người ủng hộ lập luận rằng loại giám sát này sẽ làm giảm khả năng người dân California đột ngột phải trả 8 hoặc 10 đô la cho nhiên liệu do lợi dụng cơ hội mà tăng giá, trong khi những người chỉ trích cảnh báo rằng việc quản lý mạnh mẽ có thể làm giảm đầu tư vào chính các nhà máy lọc dầu mà tiểu bang vẫn cần.
* Các quy định về khí hậu, việc đóng cửa các nhà máy lọc dầu và cảnh báo giá 12 đô la
Những dự đoán gây sốc nhất về giá xăng 12 đô la ít liên quan đến thuế hoặc luật chống tăng giá quá mức mà liên quan nhiều hơn đến khả năng sản xuất nhiên liệu trong tiểu bang. Một phân tích hồi tháng 12 cảnh báo rằng việc đóng cửa các nhà máy lọc dầu ở California đang được xem là rủi ro an ninh quốc gia khi Valero chuẩn bị rút lui vào năm 2026, với lo ngại rằng việc mất đi một công ty như Valero có thể làm giảm khoảng 17% công suất của California và gây áp lực lên chuỗi cung ứng quân sự của tiểu bang, như được mô tả trong báo cáo về việc đóng cửa các nhà máy lọc dầu ở California. Một bài báo khác cùng tháng 12 lưu ý rằng Valero đã đốt 1 tỷ đô la chỉ để rút khỏi California, và trích dẫn lời cảnh báo của các nhà lập pháp ở California rằng nếu tính đến tháng 12, California đã có giá xăng cao nhất cả nước, thì việc mất thêm các nhà máy lọc dầu có thể nhanh chóng biến vấn đề cấp tiểu bang thành vấn đề quốc gia, như được thể hiện trong cảnh báo "Người dân có thể chịu đựng được không?"
Đồng thời, California đang áp dụng thêm các quy định môi trường mới có thể đẩy giá lên cao hơn ngay cả khi chúng giảm thiểu ô nhiễm. Một phân tích chi tiết về quy định khí hậu gây tranh cãi cho thấy các đảng viên Dân chủ và Cộng hòa trong cơ quan lập pháp đang xung đột về một tiêu chuẩn nhiên liệu mới có thể làm tăng thêm từ 5 đến 8 xu mỗi gallon, không có sự tăng giá ngay lập tức nhưng rõ ràng là có lo ngại về tác động tích lũy theo thời gian, như đã được nêu trong phân tích của đảng Dân chủ và Cộng hòa. Một báo cáo khác lưu ý rằng các nhà quản lý California vào một ngày thứ Năm trong tháng 12 đã ủng hộ hàm lượng ethanol cao hơn trong xăng, mở đường cho các hỗn hợp ethanol rẻ hơn, có thể giảm chi phí một cách khiêm tốn ngay cả khi Thống đốc Gavin đang thúc đẩy các mục tiêu khí hậu đầy tham vọng, theo lời kể của các nhà quản lý California . Sự căng thẳng giữa việc đóng cửa các nhà máy lọc dầu làm thắt chặt nguồn cung và các quy định về khí hậu có thể làm tăng và giảm chi phí theo những cách khác nhau là điều tạo nên lợi thế cho kịch bản giá 12 đô la, ngay cả khi con số đó vẫn chưa được xác minh dựa trên các nguồn thông tin hiện có.
* Các luật mới hứa hẹn sẽ mang lại sự giảm nhẹ gánh nặng, nhưng tính toán vẫn không có hiệu quả.
Các nhà lãnh đạo tiểu bang không phớt lờ rủi ro chính trị của việc giá xăng dầu ngày càng tăng, đặc biệt đối với những người dân thu nhập thấp thường xuyên lái xe đường dài bằng những chiếc xe cũ. Một bản tin truyền hình địa phương từ San Diego mô tả cách các tài xế ở California đang chuẩn bị cho việc giá xăng tăng bắt đầu từ ngày 1 tháng 7, do sự kết hợp giữa chương trình khí hậu mới và các loại thuế hiện hành, và trích dẫn những ý kiến cảnh báo rằng sự không chắc chắn về mức tăng giá ở California đang làm thay đổi hành vi của người lái xe, như đã được ghi nhận trong báo cáo của San Diego . Một bản kiểm chứng thông tin khác vào tháng 6 từ văn phòng Thống đốc nhấn mạnh rằng mặc dù mức tăng thuế xăng dầu chỉ giới hạn ở mức 1,6 cent, nhưng các yếu tố khác như giá dầu thô toàn cầu và sự cố ngừng hoạt động của các nhà máy lọc dầu có thể làm lu mờ sự thay đổi tương đối nhỏ này, một điểm được nhấn mạnh trong báo cáo phân tích về giá xăng ở California .
Các nhà lập pháp cũng đã đưa ra các dự luật mới, trong đó hứa hẹn sẽ giảm giá xăng ở California, mặc dù ngay cả những người ủng hộ cũng thừa nhận rằng tác động có thể không đáng kể. Một đoạn phóng sự hồi tháng 11 của Sacramento cho thấy một phóng viên tính toán chi phí đổ đầy bình xăng không chì thông thường tại một trạm xăng ở Sacramento, sau đó giải thích cách một dự luật đề xuất sẽ điều chỉnh phí và lợi nhuận để giảm bớt tổng chi phí đó, như đã thấy trong bản tin của Sacramento tháng 11. Một phân tích khác vào tháng 12 lưu ý rằng có nhiều lý do khiến giá xăng ở California tăng cao, bao gồm thuế tiểu bang và các khoản phí bổ sung, chi phí tuân thủ môi trường và chi phí của các chương trình được thiết kế để giảm ô nhiễm và cải thiện chất lượng không khí, và cảnh báo rằng mặc dù có luật mới nhằm mục đích giảm giá xăng, người lái xe có thể không cảm thấy nhiều sự nhẹ nhõm khi đổ xăng, như đã được nêu chi tiết trong bài viết " Có nhiều lý do" . Phép tính rất khắc nghiệt: giảm vài xu phí không thể bù đắp hoàn toàn các chi phí cấu trúc liên quan đến năng lực lọc dầu và chính sách khí hậu.
* Liệu chính sách có thực sự ngăn chặn được những đợt bùng phát giá trong tương lai?
Ngay cả khi Sacramento siết chặt giám sát, tiểu bang vẫn đang bổ sung thêm các quy định khí hậu mới có thể đẩy giá lên trong ngắn hạn, đặc biệt là ở những khu vực như Los Angeles, nơi việc lái xe là thiết yếu. Một báo cáo tháng 11 lưu ý rằng trong khi chương trình môi trường mới có nghĩa là giá xăng có thể tăng lên khi các quy định về khí hậu của Hội đồng Tài nguyên Không khí có hiệu lực, một luật mới riêng biệt nhằm mục đích ngăn chặn sự tăng giá đột biến cực đoan và hạn chế tác động đến người có thu nhập thấp, một sự cân bằng được mô tả trong phần báo cáo. Một bài giải thích khác vào tháng 6 về tiêu chuẩn nhiên liệu gây tranh cãi nhấn mạnh rằng các nhà lập pháp California đang cố gắng thiết kế các quy định về khí hậu nhằm cắt giảm lượng khí thải mà không gây ra sự tăng giá đột ngột tại các trạm xăng, một mâu thuẫn xuyên suốt cuộc tranh luận tại Cơ quan lập pháp California .
Thống đốc Newsom và các đồng minh của ông đã cố gắng trấn an người lái xe rằng tiểu bang sẽ không cho phép giá cả tăng vọt, dựa vào cả luật pháp và thông điệp công khai. Một bản tin phát sóng tháng 10 lưu ý rằng Thống đốc Gavin Newsom đã ký một đạo luật mới nhằm ngăn chặn giá xăng tăng đột biến trong tiểu bang, với những người ủng hộ lập luận rằng tính minh bạch cao hơn và các hình phạt tiềm tàng sẽ ngăn chặn sự tăng giá đột ngột, như được thể hiện trong đoạn video về Gavin Newsom. Một đoạn tin khác vào tháng 10, có sự góp mặt của Nuome, nhấn mạnh rằng chính quyền coi khuôn khổ chống trục lợi là một cách để ngăn các công ty dầu mỏ lợi dụng thị trường khan hiếm, như được đề cập trong bản tin về Nuome tháng 10. Liệu những công cụ đó có thể hoàn toàn chống lại áp lực tổng hợp từ việc đóng cửa các nhà máy lọc dầu, các quy định về khí hậu và sự biến động giá dầu toàn cầu hay không vẫn chưa chắc chắn, và con số 12 đô la vẫn là một lời cảnh báo hơn là một dự báo, nhưng rủi ro đối với người dân California phụ thuộc vào ô tô của họ không thể rõ ràng hơn.
https://www.msn.com/en-us/money/markets/california-gas-could-hit-12-a-gallon-under-lawmakers-new-plan/ar-AA1SXRYa
NVV dịch