2025-12-11
Che giấu thân phận và gặp nguy hiểm: Làm thế nào một người đoạt giải Nobel Hòa bình trốn thoát khỏi Venezuela
Lãnh đạo phe đối lập María Corina Machado đã vượt qua 10 trạm kiểm soát quân sự để lên một chiếc thuyền đánh cá hướng đến Curaçao và một máy bay phản lực tư nhân bay đến Na Uy.
(WSJ, 11/12/2025)
Khoác lên mình bộ tóc giả và bộ đồ cải trang, María Corina Machado bắt đầu cuộc trốn thoát khỏi Venezuela vào chiều thứ Hai.
Lãnh đạo phe đối lập Venezuela đang cố gắng đến Na Uy trước thứ Tư để kịp nhận giải Nobel Hòa bình mà bà đã giành được nhờ thách thức nhà lãnh đạo độc tài Nicolás Maduro của Venezuela. Trước tiên, bà phải di chuyển từ vùng ngoại ô Caracas, nơi bà đã lẩn trốn suốt một năm, đến một làng chài ven biển, nơi một chiếc thuyền nhỏ đang chờ sẵn.
Trong suốt 10 giờ căng thẳng, Machado và hai người giúp bà trốn thoát đã vượt qua 10 trạm kiểm soát quân sự, và đều tránh được việc bị bắt giữ, trước khi đến được bờ biển vào nửa đêm, theo một người thân cận với chiến dịch cho biết.
Bà đã nghỉ ngơi vài giờ, người này cho biết, trước khi bắt đầu chặng tiếp theo của hành trình: một chuyến đi đầy nguy hiểm băng qua biển Caribe rộng lớn đến Curaçao. Bà và hai người bạn đồng hành khởi hành trên một chiếc thuyền đánh cá bằng gỗ thông thường lúc 5 giờ sáng, người này cho biết, với gió mạnh và biển động khiến họ di chuyển chậm lại.
Ảnh chụp từ trên cao cầu phao Queen Emma trên bờ biển Willemstad, Curaçao.
Bà gần như đã hoàn thành một cuộc vượt ngục đã được lên kế hoạch trong khoảng hai tháng và được thực hiện bởi một mạng lưới người Venezuela đã giúp đỡ những người khác trốn khỏi đất nước, một người thân cận với chiến dịch cho biết. Nhóm này cho biết họ đã thực hiện một cuộc gọi quan trọng tới quân đội Mỹ trước khi ra khơi, cảnh báo lực lượng Mỹ trong khu vực về những người trên tàu tránh kiểu không kích đã nhắm vào hơn 20 tàu tương tự trong ba tháng qua, khiến hơn 80 người thiệt mạng.
“Chúng tôi đã phối hợp để bà ấy rời đi ở một khu vực cụ thể để họ không làm nổ tung con tàu,” người thân cận với chiến dịch cho biết.
Chính quyền Trump đã biết về chiến dịch này, những người quen thuộc với vấn đề cho biết, nhưng mức độ tham gia của họ vẫn chưa rõ ràng.
Hải quân Mỹ và Ngũ Giác Đài từ chối bình luận. Các quan chức chính quyền đã phủ nhận tính chính xác của thông tin về cuộc tiếp xúc quân sự.
Ảnh vệ tinh chụp tàu sân bay USS Gerald Ford với ít nhất 40 máy bay chiến đấu trên boong, ngoài khơi Saint Thomas thuộc Quần đảo Virgin thuộc Mỹ.
Lực lượng Mỹ trong khu vực bao gồm tàu USS Gerald Ford, một tàu sân bay với các máy bay chiến đấu trên boong. Planet labs pbc/afp/Getty Images
Cùng thời điểm họ vượt biển, một cặp máy bay F-18 của Hải quân Mỹ đã bay vào Vịnh Venezuela và dành khoảng 40 phút bay vòng tròn hẹp gần tuyến đường dẫn từ bờ biển đến Curaçao, theo dữ liệu theo dõi chuyến bay. Đây là lần xâm phạm không phận Venezuela gần nhất của máy bay Mỹ kể từ khi Mỹ bắt đầu tăng cường quân sự vào tháng 9.
Machado đến Curaçao vào khoảng 3 giờ chiều thứ Ba. Bà được đón bởi một nhà thầu tư nhân chuyên về cứu hộ và được chính quyền Trump cung cấp, theo nguồn tin cho biết. Kiệt sức vì chuyến đi dài, Machado đã nhận phòng khách sạn và nghỉ qua đêm, nguồn tin cho biết.
Khi mặt trời mọc ở Curaçao và khách bắt đầu tập trung ở Oslo, một chiếc máy bay phản lực tư nhân do một cộng sự ở Miami cung cấp đã cất cánh từ hòn đảo và hướng đến thủ đô Na Uy, sau khi dừng chân ở Bangor, Maine, nguồn tin cho biết. Trước khi lên máy bay, Machado đã ghi âm một đoạn tin nhắn ngắn cảm ơn “rất nhiều người…đã liều mạng” để bà có thể rời khỏi Venezuela.
Bà đã hạ cánh xuống Oslo vào tối thứ Tư.
Thông tin về cuộc trốn thoát của bà được giữ bí mật đến mức Viện Nobel nói với truyền thông Na Uy rằng họ không biết bà đang ở đâu khi lễ trao giải bắt đầu ở Oslo. Jørgen Watne Frydnes, chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy, nói với lễ trao giải rằng bà đã trải qua “một cuộc hành trình trong tình huống cực kỳ nguy hiểm”.
Con gái của Machado đã nhận giải thay mặt mẹ. “Bà ấy sẽ sớm trở lại Venezuela”, cô nói với khán giả, bao gồm các nhà lập pháp Hoa Kỳ, những người ủng hộ quốc tế và các nhà lãnh đạo nước ngoài.
Sau khi đến Oslo, Machado đứng trên ban công của khách sạn Grand Hotel trung tâm thành phố và vẫy tay chào những người ủng hộ. Họ hô vang “valiente” – tiếng Tây Ban Nha nghĩa là dũng cảm – và hát quốc ca Venezuela.
“Tôi vẫn đang cố gắng tin rằng cuối cùng mình đã đến Oslo”, Machado nói trong một cuộc phỏng vấn với BBC vào sáng sớm thứ Năm theo giờ địa phương.
Hiện tại, Machado dự định nghỉ ngơi vài ngày. Bà đã sống (trước đó) ở một nơi hoàn toàn biệt lập và không được ăn uống đầy đủ. Sau khoảng một tuần, bà dự định đi thăm các nước châu Âu để vận động sự ủng hộ cho chính nghĩa Venezuela. Cuối cùng, bà cũng sẽ đến thăm Washington, theo một người thường xuyên nói chuyện với Machado cho biết.
Vào tối thứ Tư, khi những người ủng hộ bà và các quan chức nước ngoài ngồi xuống dùng bữa tối năm món được phục vụ trên bộ đồ ăn đặc biệt của giải Nobel tại phòng tiệc của Khách sạn Grand ở Oslo, chi tiết về việc bà Machado trốn thoát đã được lan truyền giữa các khách mời, theo lời kể của những người tham dự từ Mỹ và Venezuela.
Trong khi đó tại Caracas, Phó Tổng thống Delcy Rodriguez cáo buộc bà Machado và phe đối lập đang làm việc để thúc đẩy lợi ích đế quốc của Mỹ nhằm cướp bóc nguồn dầu mỏ và khoáng sản khổng lồ của Venezuela. Bà nói: “Vở kịch đã thất bại. Bà ấy đã không xuất hiện. Những kẻ cực đoan, tay sai phát xít đã kêu gọi phong tỏa, xâm lược và ném bom chống lại Venezuela sẽ lại bị đánh bại, giống như cách vở kịch rẻ tiền của chúng ở Na Uy đã sụp đổ.”
Việc rời khỏi đất nước tiềm ẩn rủi ro Machado có thể bị cấm trở về. Điều này có thể làm giảm ảnh hưởng của bà ở trong nước, như đã từng xảy ra với một số lãnh đạo đối lập bị buộc phải lưu vong trong quá khứ. Tổng chưởng lý Venezuela, Tarek William Saab, cho biết Machado sẽ bị coi là kẻ đào tẩu nếu bà đến Na Uy.
Các nhà hoạt động đối lập Venezuela cho biết việc Machado rời khỏi Venezuela sẽ tiếp thêm sức mạnh cho phong trào của họ, cho phép lãnh đạo đối lập vận động hành lang hiệu quả hơn với các chính phủ nước ngoài so với việc giao tiếp từ xa qua video, và gây áp lực kinh tế và chính trị mạnh mẽ hơn lên Maduro. Machado đã bày tỏ sự ủng hộ đối với việc Trump tăng cường quân sự trong khu vực và lập luận rằng cần có một mối đe dọa vũ lực đáng tin cậy để lật đổ Maduro.
Khi được hỏi liệu bà có ủng hộ các cuộc không kích của Mỹ vào nước này hay không, Machado đã không trả lời trực tiếp, nói rằng người dân Venezuela không muốn chiến tranh.
“Chính Maduro đã tuyên chiến với người dân Venezuela bằng chủ nghĩa khủng bố nhà nước và ở nước ngoài bằng chủ nghĩa khủng bố ma túy,” bà nói. “Điều chúng tôi yêu cầu, và tôi đã rất kiên quyết về điều này, là cộng đồng quốc tế hãy giúp chúng tôi ngăn chặn dòng chảy tài nguyên, tài nguyên bất hợp pháp, mà chế độ sử dụng để đàn áp người dân Venezuela.”
Machado đã bị cấm tranh cử tổng thống năm ngoái, nhưng bà vẫn dẫn dắt một chiến dịch tranh cử thành công, với ứng cử viên của bà giành chiến thắng áp đảo, theo các nhân vật đối lập và Mỹ. Tuy nhiên, Maduro vẫn tuyên bố chiến thắng và tiến hành một cuộc đàn áp tàn bạo đối với người biểu tình. Machado đã phải lẩn trốn, và ứng cử viên tổng thống thắng cử của bà, Edmundo González, đã trốn khỏi Venezuela.
Machado đã cam kết sẽ trở lại Venezuela, nơi bà có thể phải đối mặt với việc bị bắt và truy tố. Một nguồn tin thân cận với chiến dịch tuần này cho biết, bà ta từng thực hiện những chuyến đi bí mật ra khỏi Venezuela trước đây, sử dụng những phương pháp bí mật tương tự trong các chuyến đi đến Colombia để gặp Iván Duque, khi đó là tổng thống Colombia và là đồng minh chính trị của bà ta.
Bà ta cũng đã trở về Venezuela trong những chuyến đi bí mật đó.
https://www.wsj.com/world/americas/disguised-and-in-danger-how-a-nobel-peace-prize-winner-escaped-venezuela-8146dc9d?st=Eik2Ex
NVV dịch