Tổng kết năm 2025: Trump đã định hình lại nước Mỹ và thế giới như thế nào?
(Travis Gillmore, Emel Akan, The Epoch Times, 1/1/2026)
WASHINGTON — Kể từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc vào tháng Giêng, Tổng thống Donald Trump đã nhanh chóng định hình lại các ưu tiên trong nước và quốc tế của Mỹ.
Trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, chính quyền của ông đã ban hành cải cách thuế sâu rộng, trục xuất hàng triệu người nhập cư bất hợp pháp, áp đặt thuế quan để cân bằng quan hệ thương mại, làm trung gian cho một số thỏa thuận hòa bình, cải tổ chính sách đối ngoại của Mỹ và ra lệnh cho chính phủ liên bang chỉ công nhận hai giới tính—nam và nữ—cùng với nhiều biện pháp khác.
Dưới đây là một số hành động quan trọng mà ông Trump đã thực hiện cho đến nay.
* An ninh biên giới
Một trong những hành động đầu tiên của Trump là giải quyết vấn đề nhập cư bất hợp pháp, một vấn đề đã trở thành khủng hoảng trong nhiệm kỳ của Tổng thống Joe Biden. Trump ưu tiên bảo vệ biên giới quốc gia bằng hàng loạt sắc lệnh hành pháp, khiến lượng người nhập cư bất hợp pháp giảm mạnh ở biên giới phía nam.
Theo Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới, số lượng người nhập cư bất hợp pháp đã giảm xuống mức thấp nhất trong lịch sử, và trong bảy tháng liên tiếp, các cơ quan biên giới không thả bất kỳ người nhập cư bất hợp pháp nào sau khi bắt giữ họ.
Bộ An ninh Nội địa cho biết tính đến đầu tháng 12, hơn 2,5 triệu người nhập cư bất hợp pháp đã bị trục xuất kể từ đầu năm. Ông Trump nói rằng việc trục xuất này sẽ mang lại lợi ích cho người Mỹ bằng cách giảm bớt sự cạnh tranh về nhà ở và việc làm.
Trong một động thái chưa từng có tiền lệ, vào tháng 3, Trump cũng ra lệnh trục xuất hàng trăm người nhập cư bất hợp pháp đến một nhà tù ở El Salvador. Ông viện dẫn Đạo luật Kẻ thù nước ngoài năm 1798, đạo luật trao cho tổng thống quyền lực thời chiến, làm cơ sở pháp lý để đẩy nhanh quá trình trục xuất. Chính quyền của ông tuyên bố rằng luật này cho phép ông nhắm mục tiêu vào các thành viên của băng đảng tội phạm quốc tế MS-13 và nhóm khủng bố Tren de Aragua của Venezuela. Tuy nhiên, chính quyền vẫn đang phải đối mặt với các thách thức pháp lý và các tòa án đã tạm thời ngăn chặn các vụ trục xuất theo luật này.
Tổng thống đã thực hiện một số hành động khác liên quan đến nhập cư, bao gồm áp đặt phí thường niên 100.000 đô la đối với các đơn xin thị thực H-1B mới dành cho lao động tay nghề cao, ký sắc lệnh hành pháp chấm dứt quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ, tạm dừng các đơn xin thẻ xanh và nhập tịch cho người dân từ 19 quốc gia có rủi ro cao, và đình chỉ chương trình xổ số thị thực đa dạng. Ông cũng giới thiệu Thẻ Vàng Trump, có giá 1 triệu đô la cho cá nhân và 2 triệu đô la cho doanh nghiệp, để cung cấp quy chế thường trú nhanh chóng.
Ông Trump nói: “Thẻ vàng Trump là một loại thẻ xanh được nâng cấp mạnh mẽ.”
Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) và Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) sẽ nhận được một phần lớn trong số 170 tỷ đô la dành cho việc thực thi luật di trú đến tháng 9 năm 2029. Đây là một sự tăng đáng kể so với ngân sách hàng năm hiện tại của họ, và nguồn kinh phí này dự kiến sẽ được sử dụng để hỗ trợ các nỗ lực trục xuất và xây dựng thêm tường biên giới cũng như các trung tâm giam giữ mới trong năm tới.
* Chính sách thương mại 'Nước Mỹ trên hết'
Ngay sau lễ nhậm chức, Trump đã mô tả "thuế quan" là từ đẹp nhất trong từ điển. Ông lấy cảm hứng từ William McKinley, vị tổng thống thứ 25, người đã ủng hộ việc áp thuế quan cao để bảo vệ các ngành công nghiệp Mỹ vào cuối thế kỷ 19.
Ngày 2 tháng 4, Trump áp thuế ít nhất 10% đối với hơn 80 quốc gia. Đây là một sự thay đổi đáng kể so với chính sách thương mại trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông, khi thuế quan chỉ nhắm vào một vài quốc gia cụ thể như Trung Quốc.
Trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đang sử dụng thuế quan như một đòn bẩy để giảm thuế và các rào cản phi thuế quan đối với hàng hóa của Mỹ.
Ông thường xuyên ca ngợi thuế quan vì đã thu hơn 17 nghìn tỷ đô la cam kết đầu tư mới trong năm nay. Dữ liệu từ Cục Phân tích Kinh tế cho thấy thâm hụt thương mại của Mỹ cũng giảm 10,9% trong tháng 9.
Ông cũng hứa sẽ gửi trực tiếp cho người đóng thuế Mỹ những tấm séc hoàn thuế trị giá 2.000 đô la , sử dụng nguồn tiền từ doanh thu thuế quan.
Sau ngày 2 tháng 4, ngày mà ông gọi là “Ngày Giải phóng”, Trump đã khởi động các cuộc đàm phán thương mại với các đối tác thương mại chủ chốt để sửa đổi các thỏa thuận lâu đời. Ông đã công bố các thỏa thuận thương mại mới với 17 đối tác thương mại, bao gồm Argentina, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thụy Sĩ, Thái Lan, Anh và Việt Nam.
Kể từ tháng Giêng, ông Trump cũng đã gia tăng áp lực lên Trung Quốc bằng cách tăng đáng kể thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc. Mặc dù một số mức thuế đã được giảm trong thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 11, nhưng thuế quan hiện hành vẫn ở mức cao, 47,5%. Điều này được dự đoán sẽ dẫn đến sự tách rời kinh tế lâu dài giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.
Chương trình thương mại của Trump đã phải đối mặt với những thách thức pháp lý từ các doanh nghiệp và các tiểu bang vào năm 2025. Tòa án Tối cao hiện đang xem xét tính hợp pháp của các hành động áp thuế của tổng thống sau khi các thẩm phán nghe một vụ án vào ngày 5 tháng 11 liên quan đến việc liệu Trump có vi phạm Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế hay không.
Mặc dù một số nhà kinh tế cảnh báo rằng thuế quan sẽ làm tăng lạm phát, Cục Thống kê Lao động mới đây đã báo cáo rằng lạm phát đã giảm xuống còn 2,7% trong tháng 9, thấp hơn dự kiến.
* Sự thay đổi trong chính sách đối ngoại
Chính sách đối ngoại của Trump thể hiện sự khác biệt đáng kể so với các chính sách được thiết lập bởi các tổng thống tiền nhiệm. Chiến lược An ninh Quốc gia mới, được công bố vào tháng 11, vạch ra sự chuyển dịch trọng tâm và nguồn lực từ Trung Đông và châu Âu sang Tây bán cầu.
“Điều tôi rút ra được từ năm đầu tiên của chính quyền là đã có một sự thay đổi lớn trong việc ưu tiên các khu vực trên thế giới, và ông Trump đang đặc biệt chú trọng đến Tây bán cầu và lãnh thổ Mỹ,” Michael Walsh, một nghiên cứu viên cao cấp không thường trú tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại, nói với tờ The Epoch Times.
Theo Walsh, việc tăng cường quân sự gần Venezuela gần đây và việc bổ nhiệm Thống đốc Louisiana Jeff Landry làm đặc phái viên của Mỹ tại Greenland phản ánh sự thay đổi trong chiến lược này.
Sau khi nhậm chức, Trump đã đóng cửa Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID), một động thái mà Ngoại trưởng Marco Rubio mô tả là sự chuyển đổi lớn từ mô hình dựa trên hoạt động từ thiện trong quan hệ đối ngoại sang mô hình nhấn mạnh "thương mại hơn viện trợ" và "đầu tư hơn hỗ trợ".
Kể từ khi nhậm chức vào tháng Giêng, Trump đã làm trung gian chấm dứt nhiều cuộc chiến tranh. Ông áp dụng cách tiếp cận ngoại giao theo kiểu giao dịch, sử dụng thuế quan và áp lực kinh tế để khuyến khích các quốc gia tham chiến tham gia đàm phán hòa bình.
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và nhóm khủng bố Hamas, dẫn đến việc trả tự do cho tất cả con tin Israel sau hai năm, được coi là một trong những thành tựu quan trọng nhất của Trump trong năm nay. Kể từ khi nhậm chức, ông cũng tích cực tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình giữa Ukraine và Nga để giúp chấm dứt cuộc xung đột đẫy máu nhất ở châu Âu kể từ Thế chiến II.
Ông Trump cũng đạt được những thắng lợi khác trên trường quốc tế, từ việc thuyết phục các đồng minh NATO đồng ý tăng ngân sách quốc phòng tại hội nghị thượng đỉnh La Hay năm nay đến việc ra lệnh tấn công chính xác vào ba cơ sở hạt nhân chính của Iran.
Ông đã ủng hộ việc tăng cường sức mạnh quân sự bằng cách đảm bảo một ngân sách quốc phòng lớn và ký một sắc lệnh đổi tên Bộ Quốc phòng thành Bộ Chiến tranh.
Ngoài ra, ông còn tác động đến các cuộc thảo luận chính sách quốc tế bằng cách kêu gọi các đồng minh phương Tây ưu tiên chi tiêu quốc phòng hơn các vấn đề về môi trường, xã hội và quản trị; các sáng kiến về đa dạng, công bằng và hòa nhập; và biến đổi khí hậu.
* Dự luật cải cách thuế toàn diện
Tổng thống đã tranh cử với lời hứa giảm thuế, và ông đã sử dụng quyền lực của mình từ Tòa Bạch Ốc để thúc đẩy một loạt cải cách thuế trong Đạo luật "One Big Beautiful Bill Act" chỉ trong sáu tháng, bằng khoảng một nửa thời gian mà Quốc hội thường cần để thông qua một gói chi tiêu.
Ông Trump đã ký đạo luật này thành luật vào ngày 4 tháng 7, gọi đó là "đạo luật được yêu thích nhất từng được ký trong lịch sử đất nước".
Dự luật này bao gồm việc gia hạn các khoản giảm thuế được thông qua trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, dự kiến sẽ hết hiệu lực vào cuối năm 2025, cùng với các điều khoản miễn thuế đối với tiền boa và tiền làm thêm giờ - đến một mức nhất định - và thuế an sinh xã hội.
Các quan chức chính quyền hứa hẹn sẽ mang lại khoản hoàn thuế lớn cho người nộp thuế vào năm 2026, với mức tăng trung bình là 1.000 đô la cho mỗi người nộp thuế.
Các nhà phân tích tại tổ chức phi lợi nhuận Tax Foundation ước tính rằng cải cách thuế sẽ làm tăng tổng sản phẩm quốc nội khoảng 1,2% đồng thời làm giảm doanh thu thuế liên bang khoảng 4,5 nghìn tỷ đô la mỗi năm cho đến năm 2034.
Theo ông Trump, thuế quan sẽ bù đắp phần thiếu hụt đó, và ông cũng cho rằng thuế quan cuối cùng có thể thay thế thuế lợi tức.
“Dù bạn loại bỏ nó, hay chỉ giữ lại cho vui, hoặc để ở mức rất thấp, thấp hơn nhiều so với hiện tại… bạn sẽ không phải đóng thuế lợi tức,” ông Trump nói trong cuộc họp nội các Tòa Bạch Ốc ngày 3 tháng 12.
* Cuộc chiến văn hóa mới
Kể từ khi nhậm chức, Trump đã ban hành hàng chục sắc lệnh hành pháp để cải cách y tế và an toàn cộng đồng, khí hậu, năng lượng, giáo dục, tư tưởng về giới và nhiều lĩnh vực khác. Tổng thống liên tục mô tả những hành động này là một phần trong chương trình nghị sự “thông thường” của ông. Các sắc lệnh hành pháp này cũng dẫn đến hàng loạt vụ kiện từ phía đối thủ.
“Để giành chiến thắng trong một cuộc chiến văn hóa, bạn phải sẵn sàng tham gia vào văn hóa đó, và Tổng thống Trump đã làm điều đó một cách không hề ngần ngại,” Tiffany Justice, đồng sáng lập nhóm phụ huynh bảo thủ Moms for Liberty, nói với tờ The Epoch Times trong một cuộc phỏng vấn gần đây.
Ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức, Trump đã ký một sắc lệnh xác định lập trường của chính phủ liên bang về vấn đề giới tính.
Sắc lệnh nêu rõ: "Chính sách của Hoa Kỳ là công nhận hai giới tính, nam và nữ. Hai giới tính này không thể thay đổi và dựa trên thực tế cơ bản và không thể phủ nhận."
Khoảng hai tuần sau, Trump mời trẻ em, các bà mẹ và các nữ vận động viên đến Phòng Đông của Tòa Bạch Ốc và ký một sắc lệnh cấm các vận động viên nam chuyển giới tham gia các môn thể thao dành cho nữ.
“Với sắc lệnh này, cuộc chiến chống lại thể thao nữ đã chấm dứt”, ông Trump nói.
Ông cũng đã ký các sắc lệnh hành pháp nhằm loại bỏ các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập trên toàn bộ chính phủ liên bang. Nhiều tập đoàn cũng đang rút lui khỏi các chương trình này.
Việc ông Trump bổ nhiệm Robert F. Kennedy Jr. làm Bộ trưởng Y tế và việc thành lập Ủy ban "Make America Healthy Again Commission" sau đó đã làm thay đổi cách tiếp cận của chính phủ liên bang đối với y tế công cộng.
Tổng thống cũng điều động Vệ binh Quốc gia để giải quyết các cuộc bạo loạn ở Los Angeles và xử lý tình trạng tội phạm mà ông gọi là "mất kiểm soát" ở các thành phố như Chicago; Memphis, Tennessee; Portland, Oregon; và Washington. Việc triển khai này đã bị thách thức tại tòa án, và vào ngày 23 tháng 12, Tòa án Tối cao đã ngăn chặn việc triển khai Vệ binh Quốc gia ở Chicago. Quyết định này có thể ảnh hưởng đến khả năng của tổng thống trong việc điều động quân đội đến các thành phố khác.
* DOGE, Cục Quản lý Liên bang
Một trong những hành động đầu tiên của Trump trong ngày đầu nhậm chức là thành lập Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE), ban đầu do CEO của Tesla, Elon Musk, đứng đầu.
Bộ này đã có những hành động táo bạo trên khắp Washington trong những tháng đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.
Trang web của bộ này liệt kê khoản tiết kiệm 214 tỷ đô la—tương đương khoảng 1.300 đô la cho mỗi người đóng thuế—có được từ việc bán tài sản, loại bỏ gian lận và các khoản thanh toán không đúng quy định, cũng như việc hủy bỏ và đàm phán lại các hợp đồng và hợp đồng thuê, cùng với các khoản giảm khác.
DOGE đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc chấm dứt 264 hợp đồng thuê văn phòng liên bang do Cơ quan Quản lý Dịch vụ Tổng hợp (General Services Administration), đơn vị thuê lớn nhất quốc gia, quản lý, tiết kiệm được hơn 113 triệu đô la.
Các nỗ lực cắt giảm biên chế liên bang bao gồm các đề nghị mua lại hợp đồng lao động dành cho nhân viên trên khắp các cơ quan. Theo một bài đăng trên X ngày 10 tháng 12 của Scott Kupor, giám đốc Văn phòng Quản lý Nhân sự, khoảng 317.000 nhân viên chính phủ liên bang đã rời khỏi lực lượng lao động, và gần 92% trong số họ nghỉ việc tự nguyện.
Đạo luật "One Big Beautiful Bill Act " của Trump bao gồm khoản tiết kiệm 1,7 nghìn tỷ đô la từ các chương trình chi tiêu bắt buộc.
“Thế mà các bạn thậm chí sẽ không nhận ra điều đó,” ông Trump nói trong lễ ký kết. “Chỉ toàn là lãng phí, gian lận và lạm dụng.”
Nhiệm kỳ 130 ngày của Musk trên cương vị người đứng đầu DOGE kết thúc vào ngày 30 tháng 5, sau đó ông đã công khai lên tiếng về việc Đạo luật "One Big Beautiful Bill Act" thất bại trong việc giảm nợ quốc gia.
Vào tháng Giêng, Trump đã ban hành một sắc lệnh yêu cầu các cơ quan phải loại bỏ ít nhất 10 quy định hiện hành cho mỗi quy định mới được đề xuất. Cuối cùng, các cơ quan đã loại bỏ 129 quy định cho mỗi quy định mới trong năm 2025, vượt xa mục tiêu mà tổng thống đề ra.
Văn phòng Quản lý Ngân sách Tòa Bạch Ốc cho biết trong một tuyên bố gần đây rằng việc cắt giảm thủ tục hành chính rườm rà đã tiết kiệm được 212 tỷ đô la, tương đương hơn 600 đô la cho mỗi người Mỹ .
https://www.theepochtimes.com/article/2025-in-review-how-trump-reshaped-america-and-the-world-5964230?src_src=epochHG&src_cmp=rcp
NVV dịch