2026-01-11
Trump thu hút sự chú ý của toàn cầu
Đối với ông, sự biến động và rủi ro cực độ không phải là vấn đề mà là cơ hội.
(Walter Russell Mead, WSJ, 11/1/2026)
Liệu Iran có phải là mục tiêu tiếp theo?
Đó là câu hỏi mà cả thế giới đặt ra vào cuối tuần này. Khi các cuộc biểu tình và đàn áp leo thang, Tổng thống Trump liên tục cảnh báo rằng Mỹ sẽ không đứng ngoài cuộc nếu chế độ độc tài tôn giáo ở Tehran nổ súng vào người biểu tình.
Phản ứng của các giáo sĩ Hồi giáo đến từ kịch bản quen thuộc của họ. Họ gây ra một cuộc tắm máu và đe dọa tấn công các căn cứ và tài sản của Mỹ trên khắp khu vực nếu ông Trump ra tay chống lại họ.
Cũng như ở Venezuela, Nga và Trung Quốc không có nhiều động thái nào. Các cuộc tập trận chung có sự tham gia của hải quân Trung Quốc, Nga, Iran và Nam Phi ngoài khơi Mũi Hảo Vọng đã gửi tín hiệu về tham vọng và khả năng ngày càng tăng của họ nhưng lại ít ảnh hưởng đến các sự kiện ở Trung Đông.
Đây là chính trị thế giới theo cách ông Trump thích. Tuần trước, việc ông bắt giữ Nicolás Maduro của Venezuela trong một cuộc đột kích táo bạo và hiệu quả đến mức gây chấn động thế giới. Sau đó là những lời đe dọa của ông đối với Greenland, khiến châu Âu dậy sóng chỉ với vài lời nhận xét bâng quơ. Người châu Âu tỏ ra cứng rắn, nhưng như thường lệ, họ lại khéo léo thể hiện sự yếu đuối. Trong khi các nhà lãnh đạo châu Âu tranh nhau lên án việc Mỹ dự định thâu tóm quyền lực ở Bắc Cực, Pháp lặng lẽ dời ngày tổ chức hội nghị thượng đỉnh G7 mùa hè năm sau để tránh trùng với sự kiện Ultimate Fighting Championship dự kiến diễn ra tại Tòa Bạch Ốc để kỷ niệm sinh nhật ông Trump.
Mặc dù giới trí thức và nhà báo Mỹ, những người vẫn còn tin tưởng vào ảo tưởng Trump là con rối của Putin, sẽ phản đối kết luận này, nhưng Vladimir Putin mới là người có nhiều thứ để mất nhất từ quỹ đạo quốc tế hiện tại của ông Trump. Việc lật đổ ông Maduro và áp lực lên Tehran đe dọa hàng thập kỷ đầu tư kiên nhẫn và xây dựng liên minh của Nga, cũng sẽ làm giảm giá dầu khi các lệnh trừng phạt biến mất và sản lượng ở các nền kinh tế đang gặp khó khăn phục hồi.
Trong khi tổng thống đặt chính sách đối ngoại của Mỹ vào con đường can thiệp toàn cầu mà ngay cả Dick Cheney cũng phải kinh ngạc, ông lại nhượng bộ phe chủ nghĩa biệt lập trong liên minh MAGA của mình. Các cuộc họp lên kế hoạch của Mỹ với Israel về việc tấn công Iran được cân bằng bằng một bữa trưa thân mật tại Tòa Bạch Ốc với Tucker Carlson hôm thứ Sáu. Những người ủng hộ Steve Bannon, vốn đang tức giận vì tham vọng toàn cầu của ông Trump, lại vui mừng trước lời kêu gọi dân túy của ông về việc giới hạn lãi suất thẻ tín dụng và đề xuất cấm Phố Wall đầu tư vào nhà ở cho một gia đình.
Liệu mọi chuyện có diễn ra như tổng thống mong muốn? Liệu Venezuela có tiếp tục đi theo sự dẫn dắt của ông? Liệu chế độ Iran có sụp đổ với sự can thiệp hạn chế của Mỹ? Liệu những cử chỉ hướng tới phe dân túy trong liên minh của ông có bù đắp được sự bất mãn của họ với chủ nghĩa Trump toàn cầu?
Không ai biết chắc chắn, kể cả ông Trump. Nhưng trong khi các tổng thống Mỹ khác coi sự bất ổn và rủi ro cực độ này là một vấn đề cần giải quyết, thì tổng thống hiện tại lại coi đó là một điều kiện để khai thác. Không chỉ đơn thuần là việc ông ta thể hiện khả năng điều khiển mọi việc một cách khéo léo, làm tăng thêm kịch tính và sự hồi hộp đã đưa ông trở thành nhân vật thống trị trong chính trường Mỹ và sau đó là chính trường toàn cầu trong thập kỷ qua. Mà còn là việc khả năng, dù là thực tế hay chỉ là nhận thức, của ông ta trong việc thay đổi cục diện chính trị thế giới theo ý muốn đã làm tăng thêm tầm ảnh hưởng của ông cả trong nước và quốc tế. Khi một người có thể gây chiến tranh hay lập lại hòa bình, thúc đẩy hay cản trở thương mại, làm cho bạn giàu có hay nghèo đi, những người khác sẽ làm mọi cách để giữ mối quan hệ tốt với người đó.
Hãy tưởng tượng trong giây lát rằng những canh bạc khác nhau của ông Trump đều thành công. Cuba có lẽ sẽ phải hòa giải với Mỹ nếu Venezuela cắt nguồn cung dầu và Washington siết chặt vòng vây đối với Havana. Nếu sáu tháng nữa, Cuba, Venezuela và Iran đều thay đổi chính trị, ông Trump sẽ vượt trội hơn những người tiền nhiệm gần đây. Nếu ông giành được một chiến thắng nào đó ở Greenland, trong khi các quốc gia hàng đầu châu Âu vẫn cam kết với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% tổng sản phẩm quốc nội, thì các nhà sử học khó có thể gọi ông là một kẻ thất bại.
Tuy nhiên, cũng có khả năng mọi chuyện sẽ diễn ra không như ý muốn. Venezuela có thể sụp đổ, dẫn đến dòng người tị nạn mới và cung cấp nơi trú ẩn an toàn cùng cơ hội gây rối cho tất cả mọi người, từ trùm ma túy đến khủng bố. Các cuộc tấn công của Israel hoặc Mỹ vào Iran có thể thất bại, khiến các giáo sĩ Hồi giáo nắm quyền và uy tín của Tòa Bạch Ốc bị tổn hại nghiêm trọng. Các đồng minh chủ chốt ở châu Âu và châu Á có thể bị xa lánh sâu sắc bởi các chính sách thất thường, những lời lẽ giận dữ và sự coi thường lợi ích của họ đến mức nền tảng quyền lực của Mỹ có thể bị suy yếu không thể phục hồi. Một cuộc nổi dậy MAGA có thể phá vỡ hoặc ít nhất là làm suy yếu quyền lực của ông Trump đối với đảng Cộng hòa.
Nếu ông Trump thất bại, những người kế nhiệm ông sẽ phải vật lộn để dọn dẹp mớ hỗn độn mà ông để lại. Nếu ông thành công, ông sẽ xây dựng được một thế giới mới. Trong thời điểm kịch tính và bất ổn tột độ mà chúng ta đang sống hiện nay, không ai biết kết quả sẽ ra sao. Người viết chuyên mục Góc nhìn Toàn cầu của bạn chỉ tin chắc rằng, dù điều gì sắp xảy ra, nó sẽ không nhàm chán.
https://www.wsj.com/opinion/trump-captivates-the-globe-85d7c0a9?st=Vfo52p
NVV dịch