2026-09-29
Lại là vấn đề kinh tế ư, đồ ngốc!
(David DesRosiers, Chủ tịch RealClearFoundation, 29/9/2026)
"Lại là vấn đề kinh tế, đồ ngốc ạ." Mùa bầu cử đã đến và bóng ma của Clinton, Carville, Penn và Schoen lại hiện về - hoặc ít nhất là chiến thuật tranh cử của họ. Chúng ta đang quay trở lại những năm 90, nhưng đảng Dân chủ ngày nay vẫn chưa học lại bài học mà Clinton ôn hòa đã biết: con ngỗng vàng của sự sung túc không đẻ trứng trong mọi điều kiện chính trị.
Lạm phát đang bào mòn việc theo đuổi và sở hữu hạnh phúc hàng ngày. Nếu Bill Clinton vẫn còn là tổng thống, ông ấy sẽ sử dụng câu nói nổi tiếng của mình: "Tôi hiểu nỗi đau của các bạn." Con đường hướng tới cuộc sống chật vật ngày càng dốc. Các gia đình đang lâm vào nợ nần. Bạn cần phải giữ cho điện và lò sưởi luôn bật, bình xăng luôn đầy, mặc kệ mọi thứ khác. Nỗi khổ đó là có thật.
Và chính nỗi khổ đó đang là làn sóng dâng cao nâng cao triển vọng của đảng Dân chủ vào mùa thu này. Thật đáng buồn, hỡi những người Mỹ đồng bào của tôi, chính sách của đảng Dân chủ không đưa ra giải pháp nào để giảm bớt nỗi đau đó. Nó chỉ làm cho tình hình tồi tệ hơn.
Chúng ta chỉ còn chưa đầy 60 ngày nữa là đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, và đây là cuộc bầu cử về khả năng chi trả – tức là cuộc bầu cử về năng lượng. Sự thịnh vượng chung đang gia tăng gắn liền với nguồn cung năng lượng dồi dào và giá cả phải chăng. Năng lượng là yếu tố đầu vào bị bỏ quên đằng sau giá cả của mọi thứ, và việc hoạch định chính sách đúng đắn sẽ giúp mọi thứ ở khâu tiếp theo dễ dàng hơn. Hãy nhớ điều đó vào tháng Mười Một.
Người dân Mỹ muốn có năng lượng giá cả phải chăng và đáng tin cậy tại các trạm xăng và ổ cắm điện. Cả hai đều nằm trong tầm tay. Chúng ta đang sở hữu trữ lượng khí đốt tự nhiên đủ dùng trong hàng trăm năm, có thể giúp giảm giá điện nếu có ý chí chính trị. Thật đáng buồn, chúng ta thường không bỏ phiếu cho những chính sách có thể đưa chúng ta đến đó – chúng ta muốn hưởng lợi từ sự dồi dào mà không cần bỏ phiếu cho phương tiện để đạt được điều đó.
Tôi đọc số liệu trung bình của RealClearPolitics, và tôi không thích những gì mình thấy: Đảng Dân chủ đang hướng tới chiến thắng nhờ phiếu bầu phản đối. Tốt cho họ. Nhưng liệu điều đó có tốt cho bạn và gia đình bạn không?
Thế hệ nghị sĩ Dân chủ hiện tại thuộc hàng kém chuẩn bị nhất trong lịch sử để giảm chi phí năng lượng. Họ có những "giải pháp" - một sự chuyển đổi toàn diện nền kinh tế năng lượng - nhưng khả năng chi trả nhờ nguồn cung dồi dào không phải là con đường của họ. Sự khan hiếm và giá cả cao hơn là kết quả tất yếu của các quy định xanh áp dụng cho mọi thứ. Nhận định thẳng thắn của tôi về một Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát: không có gì cải thiện được khả năng chi trả trừ khi nó đi kèm với trợ cấp.
Đảng Cộng hòa là đảng của sự dồi dào. Đảng Dân chủ là đảng của sự khan hiếm. Đảng Cộng hòa tập trung vào việc thúc đẩy nguồn cung, đảng Dân chủ tập trung vào việc điều tiết nhu cầu. Cách tiếp cận trước mang lại nhiều nguồn cung hơn và chi phí thấp hơn; cách tiếp cận sau hạn chế nguồn cung và đẩy giá lên cao.
Một Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát sẽ không thể thay đổi giá dầu thô - giá đó đã được thiết lập trên toàn cầu. Nhưng họ có thể làm chậm các quyết định về cấp phép, cho thuê và cơ sở hạ tầng, những quyết định quyết định liệu nguồn cung trong nước có tiếp tục mở rộng trong 5 năm tới hay không. Đó mới là điều thực sự quan trọng trong cuộc bầu cử này.
Đúng là sản lượng trong nước đã tăng dưới thời Biden - nhưng đó là sự cần thiết trong thời chiến do cuộc chiến tranh ủy nhiệm với Nga gây ra, chứ không phải là một chính sách mặc định. ""Drill, baby, drill. Build, baby, build" là lập trường mặc định của Trump, chứ không phải là phản ứng khẩn cấp của ông. Cũng có một thời gian chậm trễ giữa các chính sách ủng hộ khoan dầu và sự gia tăng sản lượng — nói cách khác, phần lớn sự tăng trưởng sản lượng dưới thời Biden xảy ra là do các điều kiện được tạo ra trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump. Giá dầu hiện nay cao là vì chúng ta đã dành hàng thập kỷ để xây dựng các nhà máy năng lượng mặt trời và gió đắt đỏ, không đáng tin cậy, trong khi lại ngồi yên trên một cơn sốt khí đốt tự nhiên mà chúng ta từ chối khai thác triệt để.
Công bằng mà nói với Trump: ông đã xây dựng đa số nghị sĩ của mình trên nền tảng lung lay — những kẻ hề bên phải ông ở Hạ viện, những kẻ hề bên trái ông ở Thượng viện, và một "nhà nước ngầm" chống đối — đó là lý do tại sao hầu hết chương trình nghị sự về năng lượng của ông được thông qua bằng sắc lệnh hành pháp chứ không phải bằng luật.
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ này cũng mang theo một hệ quả mà hầu hết cử tri chưa tính đến: Trí tuệ nhân tạo (AI). AI là một canh bạc kinh tế khổng lồ mà thị trường chứng khoán và nền kinh tế nói chung đang đặt cược. Các công ty AI muốn xây dựng nguồn cung cấp năng lượng riêng của họ vì họ cần nhiều điện năng hơn, nhanh hơn so với khả năng cung cấp của các công ty điện lực — và họ đã thể hiện sự sẵn lòng cung cấp lượng điện dư thừa trở lại lưới điện lân cận. Đó là một thỏa thuận tốt.
Ngăn chặn việc xây dựng trung tâm dữ liệu, và hai điều sẽ xảy ra: trong ngắn hạn, các công ty AI hiện có ở tiểu bang của bạn vẫn sẽ sử dụng điện từ lưới điện của bạn và vẫn chuyển chi phí đó cho bạn; về lâu dài, trung tâm dữ liệu tiếp theo — với việc làm, nguồn thu thuế, công suất phát điện — sẽ được xây dựng ở một tiểu bang đã đồng ý. Dù thế nào đi nữa, bạn cũng không có được giá thấp hơn. Bỏ phiếu chống lại trung tâm dữ liệu đồng nghĩa với việc bạn đang bỏ phiếu cho chi phí năng lượng cao hơn, tăng trưởng chậm hơn và thu thuế ít hơn. Đó là đường lối của Polymarket mà tôi sẽ chọn bất cứ lúc nào.
Bỏ phiếu ủng hộ, và bạn sẽ nhận được điều ngược lại. Nếu một ứng cử viên Dân chủ nào đó tranh cử dựa trên logic này, hãy bỏ phiếu cho họ. Nhìn vào Pennsylvania, Michigan, Iowa và Colorado — nơi mà kết quả thực sự quan trọng — thì các ứng cử viên hàng đầu lại không theo đường lối này.
Giờ hãy nói về giá xăng. Cuộc chiến với Iran không phải là cuộc chiến mãi mãi, và giá xăng sẽ giảm xuống — không phải kịp cho cuộc bầu cử này, mà là trước năm 2028. Iran sẽ không từ bỏ tham vọng hạt nhân nếu không chịu một thất bại thảm hại, và trong vài tháng qua, họ đã chứng minh rằng không thể để họ sở hữu bom hạt nhân. Vì vậy, thất bại thảm hại là điều tất yếu.
Tại sao họ cứ tiếp tục chơi một ván bài thua? Một phần là do chúng ta — các đối thủ của chúng ta coi chúng ta là thiển cận và yếu đuối, và điều đó thể hiện rõ trong các cuộc thăm dò. Tôi cho rằng lý lẽ của họ là hợp lý: giá xăng cao kéo dài giúp đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, và một Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát sẽ tốt cho Iran. Trong khi đó, người dân của họ đang trải qua thời kỳ suy thoái kinh tế thực sự, còn chúng ta thì than phiền về giá cả vẫn ở mức gần như thời Biden. Người Iran đang phải chịu lạm phát 69%; người Mỹ, 3%. Hãy giữ vững lập trường.
Các yếu tố cơ bản vẫn ủng hộ việc giảm bớt khó khăn: việc khai thác dầu khí đang được mở rộng trong nước và trên toàn cầu. OPEC không còn là thế lực định giá như trước đây nữa — UAE thực chất đã thoát khỏi sự ràng buộc của OPEC và muốn mở cửa các nhà máy bơm để tạo ra sự dư thừa, và Venezuela cũng đang âm thầm rời khỏi OPEC, tái thiết năng lực sản xuất trước thời Chavista với sự giúp đỡ của chúng ta. Tăng sản lượng là cách để giá cả giảm xuống, đối với năng lượng và mọi thứ khác.
Người dân Mỹ muốn sự dư dả. Hiện chỉ có một đảng đang hướng tới điều đó. Hãy bỏ phiếu cho đảng đó, và giảm bớt nỗi đau của chính mình thay vì làm tăng thêm gánh nặng.
https://www.realclearenergy.org/articles/2026/09/29/its_the_economy_stupid__again_1208940.html
NVV dịch