2026-09-19  

Hãy cảnh giác với những chính trị gia tuyên bố bảo vệ chúng ta choosng lại báo chí

(Jonathan Turley, The Hill, 19/09/2026)

Tuần này, người ta thấy rõ rằng ai cũng ủng hộ tự do báo chí, miễn là điều đó không gây bất lợi cho chính họ.

Các chính trị gia thuộc cả hai đảng hiện đang lợi dụng chức vụ của mình để né tránh những tin tức bất lợi — tất cả đều nhân danh việc bảo vệ công chúng hoặc bảo vệ chính báo chí.

Tổng thống Trump đã ra lệnh cấm các hãng tin có quan điểm chỉ trích ông bước chân vào Tòa Bạch Ốc. Trong khi đó, phe Dân chủ lại nỗ lực ngăn chặn một thương vụ sáp nhập doanh nghiệp truyền thông vì những lý do chính trị lộ liễu không kém.

Tại Tòa Bạch Ốc tuần này, Tổng thống Trump tuyên bố: "Tôi tự hào thông báo lệnh có hiệu lực ngay lập tức, tôi cấm cửa CNN — hãng tin chuyên đưa tin giả (Fake News) — cùng MSNBC... và Politico." Sau đó, ông nói thêm rằng mình không hiểu tại sao tòa án lại cho phép truyền thông đăng tải "tin giả", có thể đưa đến việc kiểm duyệt cùng với lệnh cấm tiếp cận Tòa Bạch Ốc.

Tại Đồi Capitol và trên khắp cả nước, phe Dân chủ cũng đang áp đặt "phép thử chính trị" của riêng họ đối với truyền thông. Mười hai tiểu bang do đảng Dân chủ lãnh đạo đang kiện ra tòa nhằm ngăn chặn thương vụ Paramount Skydance mua lại Warner Bros. Dù viện dẫn các lý do chống độc quyền đầy nghi vấn, nhiều người trong số họ thừa nhận rằng họ đang cố gắng bảo vệ CNN — một trong những công ty từng bị ông Trump cấm cửa vì có quan điểm thiên tả.

Trước đây, phe Dân chủ từng gây ra tình trạng chính phủ đóng cửa, một phần vì bất đồng về quyết định cắt giảm ngân sách hỗ trợ cho một hãng tin thiên tả khác là National Public Radio (NPR). Nhiều năm trước, một số thành viên đảng Dân chủ thậm chí còn yêu cầu các nhà cung cấp truyền hình cáp cân nhắc việc loại bỏ kênh Fox News.

Cả ông Trump và phe Dân chủ đều không nhận thức được hệ quả từ hành động của mình; họ bị che mắt bởi những cái giá phải trả về mặt chính trị khi chấp nhận một nền báo chí và thị trường tự do.

Các chính trị gia này hầu như không nhận ra vấn đề, chứ đừng nói đến chuyện cảm thấy hối tiếc. Về phần ông Trump, nhiều người dân đã ủng hộ ông khi ông lên án sự thiên vị của truyền thông trong cuộc bầu cử vừa qua. Bản thân tôi cũng từng chỉ trích cách đưa tin của CNN, MSNBC và Politico. Tuy nhiên, lệnh cấm này là đòn tấn công trực diện vào chính nền tự do báo chí, phá vỡ những nguyên tắc lâu đời mà các đời tổng thống tiền nhiệm luôn gìn giữ.

Các tổng thống từ xưa đến nay vẫn thường xuyên chỉ trích giới truyền thông. George Washington từng gọi họ là những "kẻ viết lách tai tiếng". Thomas Jefferson thì phàn nàn rằng: "Giờ đây, chẳng thể tin được bất cứ điều gì đăng trên báo chí. Bản thân sự thật cũng trở nên đáng ngờ khi bị đưa vào cái phương tiện truyền tải ô uế đó." Tuy nhiên, họ nhận thức rõ rằng lời tuyên thệ bảo vệ Hiến pháp cũng bao hàm nghĩa vụ thiêng liêng là gìn giữ và bảo vệ nền báo chí tự do.

Đối với phe Dân chủ, lý do phản đối thương vụ sáp nhập này cũng rõ ràng không kém. Những nhân vật như Norm Eisen – cựu quan chức trong chính quyền Obama – đã lên tiếng phản đối việc sáp nhập giữa Warner Bros và Paramount, coi đây là hành động tấn công trực diện vào nền dân chủ. Mục tiêu của họ là ngăn chặn David Ellison – một nhân vật theo quan điểm bảo thủ và là chủ tịch của Paramount Skydance – thâu tóm CNN cũng như các tài sản truyền thông hiện có như CBS. Dù viện dẫn luật chống độc quyền, ông Eisen và những người cùng quan điểm vẫn thẳng thắn thừa nhận rằng mục đích thực sự của họ là duy trì CNN và các kênh truyền thông khác như những đồng minh của phe cấp tiến.

Thượng nghị sĩ Bernie Sanders tuyên bố đây là hành động thâu tóm quyền lực của giới "đầu sỏ tài phiệt", đồng thời khẳng định việc Ellison nắm quyền kiểm soát CNN là điều "không thể chấp nhận được" và "thương vụ sáp nhập này cần phải bị ngăn chặn".

Cựu cố vấn của ông Obama, Dan Pfeiffer, đã kêu gọi phe Dân chủ ngăn chặn thương vụ sáp nhập nhằm tránh nguy cơ biến CNN thành một kênh truyền thông "thân thiện hơn với phong trào MAGA".

Dân biểu Jamie Raskin (đảng Dân chủ, bang Maryland) cũng cảnh báo rằng việc cho phép sáp nhập sẽ "phá hoại sự độc lập trong công tác biên tập của CNN".

Đáng chú ý là trong khi MSNBC, CNN và nhiều cá nhân đang lên án tuyên bố của ông Trump, họ lại hăng hái tham gia phong trào ngăn chặn một vụ sáp nhập hợp pháp vì lý do chính trị. Những người khác lại đề xuất một thỏa thuận cho phép vụ sáp nhập diễn ra, nhưng với điều kiện họ muốn có CNN như một "giải an ủi giá trị" – có lẽ là để bán lại cho một chủ sở hữu có khuynh hướng tự do (liberal).

Một lần nữa, người ta ít khi cân nhắc đến những cái giá phải trả. Chuyện này thường xuyên xảy ra. Khi Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (đảng Dân chủ, bang Massachusetts) và những người khác nhận công trạng về việc ngăn chặn vụ sáp nhập giữa Spirit Airlines và JetBlue, họ đã tuyên bố đó là thắng lợi cho chính quyền Biden và đảng Dân chủ. Kết quả là Spirit Airlines đã phá sản và toàn bộ nhân viên bị sa thải.

Trong trường hợp này, CNN có thể trở thành "Spirit Airlines" của ngành truyền thông. Hãng tin này đang chật vật với cả doanh thu lẫn tỷ suất người xem, bất chấp những đợt tăng đột biến thỉnh thoảng mới có. Mặc dù đảng Dân chủ muốn duy trì nền tảng truyền thông có khuynh hướng tự do – nơi thường xuyên đăng tải các cuộc phỏng vấn và quan điểm của họ – thì CNN lại thường hoạt động ở mức nguy hiểm, sát ngưỡng tối thiểu đối với nhóm khán giả quan trọng mà các nhà quảng cáo nhắm đến để duy trì hoạt động của đài.

Warner Bros đã thua lỗ hàng tỷ đô la. Vụ sáp nhập sẽ mang lại lợi ích cho cả hai công ty cũng như nhân viên của họ. Dưới chiêu bài chống độc quyền, đảng Dân chủ đang phản đối một thỏa thuận vốn đã được Ủy ban Châu Âu và các chuyên gia – những người từng tỏ ra hoài nghi – chấp thuận.

Các tổng thống và chính trị gia đôi khi để cơn giận hoặc lợi ích cá nhân lấn át khả năng phán đoán của họ. Tổng thống John Adams từng tuyên bố: "Tự do báo chí là yếu tố thiết yếu đối với an ninh quốc gia." Tuy nhiên, chính quyền của ông lại nhắm mục tiêu vào các phóng viên và nhà văn theo các Đạo luật Người nước ngoài và Xúi giục nổi loạn (Alien and Sedition Acts) đầy tai tiếng.

Các chính trị gia lại đang sử dụng quyền lực của mình để thao túng báo chí bằng cách hạn chế việc họ phải đối mặt với những lời chỉ trích từ truyền thông. Họ đang tìm cách kiểm soát những gì công chúng đọc và xem nhằm bảo vệ chúng ta khỏi "tin giả" hay "thông điệp của các tập đoàn".

Trong nhiều thế kỷ qua, các chính trị gia thường lợi dụng sự phẫn nộ hoặc tâm lý đảng phái của công chúng để nhắm vào giới truyền thông. Bảo vệ tự do báo chí và thị trường tự do không đồng nghĩa với việc tán thành các công ty này hay cách họ đưa tin. Đó là bảo vệ quyền tự quyết của chúng ta trong việc lựa chọn tin tức để đọc và quyết định xem nên tin tưởng vào ai.

https://thehill.com/opinion/white-house/6099102-beware-of-politicians-claiming-to-protect-us-from-the-press/

Jonathan Turley là giáo sư luật và là tác giả có sách bán chạy với tựa đề "Rage and the Republic: The Unfinished Story of the American Revolution" (tạm dịch: Cơn thịnh nộ và nền Cộng hòa: Câu chuyện dang dở về Cách mạng Mỹ).
 

NVV dịch