2026-09-24
5 trọng tâm của cuộc gặp Trump – Tập, những bất đồng cốt lõi vẫn chưa được giải quyết
(The Epoch Times, 24/09/2026)
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Năm (24/9) đã hội đàm với lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình tại Nhà Trắng. Mỹ và Trung Quốc trong tuần này nhất trí kéo dài thỏa thuận đình chiến thương mại thêm hai tháng. Hai bên cũng thảo luận về Đài Loan, trí tuệ nhân tạo (AI), đất hiếm, Iran và cơ chế kiểm soát khủng hoảng quân sự. Tuy nhiên, nhiều bất đồng cốt lõi vẫn được để ngỏ cho các cuộc đàm phán tiếp theo.
Đây là chuyến thăm Washington đầu tiên của ông Tập Cận Bình sau hơn một thập niên, đồng thời là lần thứ hai ông gặp ông Trump trong năm nay. Nhà Trắng tiếp đón ông Tập theo nghi thức chuyến thăm cấp nhà nước, bao gồm lễ đón chính thức, các màn trình diễn quân sự và quốc yến.
Xét những kết quả được công khai cho đến nay, hội nghị thượng đỉnh lần này chủ yếu tập trung vào việc duy trì liên lạc cấp cao, gia hạn các thỏa thuận kinh tế – thương mại hiện có và tránh để cạnh tranh vượt khỏi tầm kiểm soát, thay vì giải quyết một lần các tranh chấp mang tính cấu trúc giữa Mỹ và Trung Quốc. Mặc dù cả hai bên đều cho biết muốn duy trì sự ổn định trong quan hệ, lập trường công khai về Đài Loan, công nghệ và an ninh vẫn còn cách biệt đáng kể.
1. Đình chiến thương mại được gia hạn thêm hai tháng, các vấn đề cốt lõi chưa được giải quyết
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết hai bên nhất trí kéo dài thỏa thuận thương mại vốn dự kiến hết hạn vào tháng 11 thêm hai tháng, giúp Washington và Bắc Kinh có “thêm thời gian để xem chúng ta có thể làm gì về mặt kinh tế”.
Tuy nhiên, vấn đề thuế quan, Trung Quốc mua hàng hóa Mỹ, nguồn cung đất hiếm và các hạn chế công nghệ sẽ tiếp tục được đưa ra đàm phán trong vòng tiếp theo. Ông Bessent cho biết Bắc Kinh đang thực hiện cam kết trước đó về việc mua 25 triệu tấn đậu tương, nhưng tiến độ mua 17 tỷ USD các mặt hàng nông sản khác đang chậm hơn kế hoạch. Các quan chức Mỹ cũng cho biết việc Trung Quốc cung cấp đất hiếm chưa đạt mức cam kết.
Đối với các doanh nghiệp chịu tác động từ chính sách thương mại Mỹ – Trung, mức thuế hiện vẫn tương đối thấp, nhưng môi trường kinh doanh trong trung và dài hạn sẽ phụ thuộc vào kết quả các cuộc đàm phán tiếp theo.
2. Ông Tập một lần nữa đề cập Đài Loan, Mỹ chưa công bố thay đổi lập trường
Đài Loan tiếp tục là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất tại cuộc gặp. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, ông Tập Cận Bình nói rằng ông hy vọng Mỹ kiên trì phản đối “Đài Loan độc lập” và “thận trọng xử lý vấn đề Đài Loan”.
Reuters nhận định yêu cầu này mạnh hơn cách diễn đạt lâu nay của Washington là “không ủng hộ Đài Loan độc lập”. Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy chính quyền Trump chuẩn bị thay đổi cách diễn đạt hiện tại. Tính đến thời điểm báo chí hoàn tất bản tin, Nhà Trắng chưa công bố bản tóm tắt chính thức về cuộc hội đàm kín.
Việc bán vũ khí cho Đài Loan cũng thu hút sự chú ý. Sau chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 5, ông Trump từng cho biết sẽ tạm hoãn phê duyệt một thương vụ bán vũ khí trị giá khoảng 14 tỷ USD cho Đài Loan, đồng thời mô tả việc bán vũ khí cho hòn đảo này là “một quân bài đàm phán rất tốt” trong các cuộc thương lượng với Bắc Kinh.
3. Mỹ và Trung Quốc khác biệt về AI, tiếp tục đối thoại về an toàn
Trí tuệ nhân tạo cũng là một chủ đề quan trọng tại hội nghị. Trước đó, ông Trump cho biết không có ý định thiết lập các cơ chế quản lý AI mới với Trung Quốc. Trên mạng xã hội, ông nói muốn AI “hoàn toàn duy trì như hiện tại” và cho rằng phía Trung Quốc cũng có quan điểm tương tự.
Trong khi đó, ông Tập Cận Bình cho rằng Mỹ và Trung Quốc “có khả năng và cũng có trách nhiệm phát triển tốt, quản lý tốt trí tuệ nhân tạo”, đồng thời nhấn mạnh cần “đảm bảo sự phát triển của trí tuệ nhân tạo luôn nằm trong tầm kiểm soát của con người và mang lại lợi ích cho người dân”.
Mặc dù cách tiếp cận của hai bên có khác biệt, các quan chức Mỹ và Trung Quốc trong tuần này đã nhất trí thiết lập một cơ chế đối thoại chính thức về AI, tập trung vào các rủi ro của công nghệ này và nghiên cứu cơ chế thông báo khi xảy ra sự cố an toàn liên quan đến AI.
Ông Bessent cho biết các quan chức cấp cao Mỹ và Trung Quốc dự kiến sẽ gặp lại nhau tại Thâm Quyến sau khoảng hai tháng.
4. Hai bên thảo luận kiểm soát khủng hoảng, cạnh tranh chiến lược vẫn tiếp diễn
Trong phát biểu công khai, ông Tập Cận Bình một lần nữa đề cập “bẫy Thucydides” và cho rằng quân đội hai nước cần duy trì đối thoại thường xuyên, hoàn thiện cơ chế liên lạc và phòng ngừa khủng hoảng. Ông nói: “Bẫy Thucydides có thể vượt qua.”
Về phần mình, ông Trump nhấn mạnh hai nước có thể tìm kiếm hợp tác dựa trên những lợi ích chung. Khi chào đón ông Tập, Tổng thống Mỹ nói hai người đã xây dựng một tình bạn thực sự và cho rằng mối quan hệ này dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau cũng như lợi ích quan trọng của nhân dân hai nước.
Mỹ và Trung Quốc hiện vẫn cạnh tranh gay gắt trong các lĩnh vực công nghệ, chuỗi cung ứng, an ninh quân sự và ảnh hưởng toàn cầu. Những thông tin được công khai cho đến nay chưa cho thấy hai bên đạt được một thỏa thuận an ninh lớn mới, nhưng cả Washington và Bắc Kinh đều nhấn mạnh công khai tầm quan trọng của việc duy trì liên lạc.
5. Các vấn đề địa chính trị như Iran chưa có đột phá đáng kể
Hai bên cũng thảo luận về chiến tranh Iran, xung đột Nga – Ukraine và bán đảo Triều Tiên. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, ông Tập Cận Bình cho biết Bắc Kinh ủng hộ Mỹ và Iran quay trở lại “Bản ghi nhớ Islamabad”, đồng thời mong muốn hai bên nối lại đối thoại và đàm phán, cuối cùng đạt được một thỏa thuận toàn diện, trong đó có vấn đề hạt nhân.
Thông cáo chính thức của Trung Quốc về cuộc hội đàm cũng xác nhận hai nhà lãnh đạo đã trao đổi quan điểm về tình hình Trung Đông, khủng hoảng Ukraine và bán đảo Triều Tiên.
Washington trước đó nhiều lần kỳ vọng Bắc Kinh sử dụng ảnh hưởng đối với Tehran để thúc đẩy Iran chấp nhận các điều kiện ngừng bắn do Mỹ đưa ra. Tuy nhiên, hiện chưa có dấu hiệu công khai cho thấy Trung Quốc đã cam kết thực hiện những biện pháp cụ thể mới.
Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Iran và cũng phụ thuộc vào nguồn cung dầu mỏ từ khu vực Vùng Vịnh nhiều hơn Mỹ.
Phản ứng tại Quốc hội Mỹ
Trước và sau hội nghị, các nghị sĩ thuộc cả hai đảng tại Quốc hội Mỹ đều quan tâm đến vấn đề hỗ trợ an ninh cho Đài Loan. Ít nhất 19 thượng nghị sĩ Dân chủ đã kêu gọi ông Trump giải ngân khoản hỗ trợ an ninh cho Đài Loan đã được Quốc hội phê chuẩn, với tổng trị giá hơn 15 tỷ USD, bao gồm 1,3 tỷ USD ngân sách và thương vụ bán vũ khí trị giá 14 tỷ USD. Trước đó, 5 thượng nghị sĩ Cộng hòa cũng đưa ra lời kêu gọi tương tự.
Một số nghị sĩ Dân chủ đồng thời cho rằng hội nghị chưa đạt được tiến triển thực chất đủ lớn trong các vấn đề AI, thương mại, khoáng sản quan trọng và vũ khí cho Đài Loan.
Tuy nhiên, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Steve Daines cho rằng Mỹ và Trung Quốc là hai nền kinh tế cũng như hai cường quốc quân sự lớn nhất thế giới, vì vậy một ý nghĩa quan trọng của hội nghị là thể hiện sự ổn định trong quan hệ song phương.
Ông cho rằng việc ông Trump và ông Tập duy trì tương tác mang tính xây dựng trước công chúng là điều quan trọng, trong khi những vấn đề gây tranh cãi hơn như thương mại, AI và Iran có thể được thảo luận sâu hơn trong các cuộc họp kín.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Rand Paul cũng đánh giá tích cực việc hội nghị được tổ chức. Ông viết trên mạng xã hội: “Tôi rất vui vì cuộc gặp này đã diễn ra; ngoại giao là yếu tố then chốt. Hãy nói chuyện nhiều hơn, chiến tranh ít hơn”.
https://www.epochtimes.com/gb/26/9/25/n14856929.htm
Trần Đình dịch