2026-09-11
Những kẻ ghét quê hương mình
(NVV viết, 11/9/2026)
Tiếng Anh gọi họ là Oikophobes
Trong chính trường Mỹ, Oikophobia dùng để chỉ những người theo chủ nghĩa tiến bộ, giới học giả và giới tinh hoa văn hóa bị cáo buộc từ chối hoặc coi thường văn hóa, lịch sử và truyền thống quốc gia của chính họ.
Oikophobia là gì?
Từ này xuất phát từ các từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là ác cảm hoặc thù địch đối với "ngôi nhà" hoặc xã hội, quê hương của chính mình.
Triết gia bảo thủ người Anh Roger Scruton đã phổ biến thuật ngữ này trong các cuộc thảo luận chính trị hiện đại. Nó là ngược lại với chứng sợ người nước ngoài (nỗi sợ hãi hoặc căm ghét người nước ngoài).
* Những ai bị gọi là Oikophobia ở Mỹ?
Các nhà bình luận bảo thủ và cánh hữu sử dụng nhãn này để nhắm mục tiêu vào các nhóm cụ thể trong bối cảnh chính trị Hoa Kỳ:
- Học thuật và Giới tinh hoa truyền thông như các giáo sư đại học, nhà báo và các nhà lãnh đạo tổ chức: họ thường xuyên đặt câu hỏi hoặc chế giễu lòng yêu nước truyền thống của Mỹ.
- Các nhà hoạt động cấp tiến bộ: Họ tập trung vào những thất bại lịch sử của nước Mỹ, chẳng hạn như phân biệt chủng tộc có hệ thống hoặc bất bình đẳng, thay vì ca ngợi các lý tưởng quốc gia.
- Chính trị gia cánh tả: Các nhà lập pháp và hoạch định chính sách ủng hộ các thỏa thuận toàn cầu, biên giới mở hoặc các tổ chức quốc tế hơn là chủ quyền quốc gia.
* Các hành vi cốt lõi được cho là của nhóm này là:
- Nhìn nhận lịch sử phương Tây và Mỹ qua lăng kính áp bức hơn là thành tựu.
- Từ chối các chuẩn mực địa phương, không thích các hình thức yêu nước thông thường, phong tục địa phương hoặc cấu trúc gia đình truyền thống.
- Tự động đứng về phía các quốc gia nước ngoài hoặc những người chỉ trích ở nước ngoài khi xung đột nảy sinh với Hoa Kỳ.
* Những thí dụ:
Các nhà triết học như Roger Scruton mô tả oikophobia như sự từ chối di sản, lịch sử hoặc giá trị quốc gia truyền thống để ủng hộ các lựa chọn khác đến từ nước ngoài hoặc tư tuorng tiến bộ, như là:
- Loại bỏ các tượng đài lịch sử, loại bỏ hoặc đổi tên các bức tượng công cộng và tên lịch sử (chẳng hạn như quyết định của Hội đồng trường San Francisco về việc sơn phủ lên bức tranh tường George Washington) do tập trung vào những sai lầm lịch sử quốc gia.
- Viết lại các câu chuyện quốc gia, chỉ dựa trên những thất bại lịch sử chứ không phải thành tựu của nó — chẳng hạn như nhấn mạnh những sai lầm lịch sử nền tảng (như chế độ nô lệ) là bản sắc cốt lõi của một quốc gia.
- Tự phê bình thể chế: Các cơ sở học thuật hoặc khoa học chỉ trích mạnh mẽ di sản phương Tây của chính họ là mang tính áp bức, gia trưởng hoặc thực dân một cách cố hữu, đồng thời đề cao một cách thiếu phê phán các chuẩn mực văn hóa bên ngoài hoặc tương đối.
- Khinh miệt lòng yêu nước: Từ chối quốc phòng truyền thống hoặc nghĩa vụ công dân trong khi thể hiện sự ưu tiên mạnh mẽ hoặc thành kiến bào chữa đối với các hệ thống chính trị nước ngoài hoặc các nhóm bên ngoài trong các tranh chấp địa chính trị.
* Những cá nhân được cho là thù ghét nước Mỹ
1. Ilhan Omar và "The Squad":
Đại diện bang Minnesota Ilhan Omar và các nhà lập pháp tiến bộ khác thường được các nhà bình luận bảo thủ trích dẫn như những ví dụ chính trị điển hình về chứng ghét nước Mỹ.
Các nhà phê bình chỉ ra những bình luận mà Omar đã chỉ trích mạnh mẽ chính sách đối ngoại của Mỹ và những sai sót lịch sử mang tính hệ thống. Ví dụ, những nhận xét trước đây của bà mô tả các cuộc tấn công ngày 11/9 là một tình huống mà "một số người đã làm điều gì đó", cùng với việc bà bỏ phiếu chống lại một số biện pháp ủng hộ các lập trường địa chính trị của Mỹ, thường bị những người phản đối coi là xu hướng phản xạ tự nhiên đứng về phía các thực thể nước ngoài hoặc các nhóm bên ngoài hơn là quốc gia của chính bà.
2. Nikole Hannah-Jones (Kiến trúc sư của Dự án 1619): Mặc dù không phải là một chính trị gia được bầu, nhà báo Nikole Hannah-Jones có ảnh hưởng chính trị và văn hóa rất lớn với tư cách là người sáng tạo ra Dự án 1619 của tờ The New York Times.
Các trí thức và chính trị gia bảo thủ (bao gồm cả những người tạo ra Ủy ban 1776 phản biện) cho rằng tác phẩm của Hannah-Jones mang tính thù ghét nươc Mỹ rõ ràng. Họ lập luận rằng bằng cách định hình lại sự thành lập thực sự của nước Mỹ xung quanh sự xuất hiện của con tàu chở nô lệ đầu tiên thay vì Tuyên ngôn Độc lập, dự án này dạy các thế hệ trẻ nhìn nhận di sản quốc gia của họ với sự xấu hổ và ghê tởm thay vì niềm tự hào công dân.
3. Michelle Obama (Cụ thể liên quan đến nhận xét năm 2008 của bà)
Mặc dù có từ chiến dịch tranh cử năm 2008, tuyên bố của cựu Đệ nhất phu nhân Michelle Obama rằng, "Lần đầu tiên trong đời trưởng thành của mình, tôi thực sự tự hào về đất nước mình," vẫn là một ví dụ điển hình về điều mà các nhà bình luận bảo thủ gọi là chứng ghét đất nước mình của giới tinh hoa.
Các nhà bình luận như James Taranto (trước đây của Wall Street Journal) đã viện dẫn điều này như bằng chứng về một xu hướng rộng hơn trong giới tinh hoa tiến bộ của Mỹ. Các nhà phê bình lập luận rằng niềm tự hào của bà phụ thuộc vào sự thăng tiến chính trị của chồng bà cho thấy sự xa lánh tiềm ẩn và sự oán giận đối với cử tri Mỹ bình thường và đời sống công dân truyền thống.
4. Alison Collins và Hội đồng Giáo dục San Francisco
Cựu phó chủ tịch hội đồng trường Alison Collins đã trở thành một nhân vật nổi bật trong các cuộc tranh luận về "văn hóa tẩy chay" và giáo dục.
Dưới sự lãnh đạo của bà, hội đồng đã tham gia vào các nỗ lực nổi bật để đổi tên 44 trường công lập được đặt theo tên các nhân vật lịch sử như George Washington và Abraham Lincoln, đồng thời bỏ phiếu để sơn phủ lên các bức tranh tường lịch sử của Washington. Các nhà phê bình bảo thủ chỉ ra những hành động này là một hình thức oikophobia thuần túy về mặt hành chính — sử dụng quyền lực thể chế để phá bỏ và lên án mạnh mẽ di sản lịch sử trong nước.
5. Các nhân vật truyền thông như Ned Resnikoff (Giai thoại "Thợ sửa ống nước")
Trong bình luận chính trị, các nhà báo này đã bày tỏ sự khó chịu sâu sắc với người Mỹ bảo thủ thuộc tầng lớp lao động. Họ thường bị cáo buộc mắc một dạng oikophobia cụ thể: nỗi sợ hãi và căm ghét đồng bào của chính mình.
Giáo sư luật Glenn Reynolds nổi tiếng đã nêu bật cựu biên tập viên của ThinkProgress, Ned Resnikoff, người đã viết trên mạng xã hội rằng ông cảm thấy bị chấn động về thể chất và không an toàn trong chính ngôi nhà của mình khi một thợ sửa ống nước đến, đội mũ Trump, và nói giọng miền Nam. Các nhà phê bình chỉ ra đây là chứng oikophobia trong văn hóa thượng lưu biểu hiện dưới dạng bệnh thù ghét theo nghĩa đen - trong đó một thành viên của giới tinh hoa văn hóa trải nghiệm sự ác cảm về mặt tâm lý đối với những công dân bình thường từ chính đất nước của họ.
* Một người trên diễn đàn Reddit kể hai trường hợp: Tờ New York Times khẳng định chuyến tàu chở nô lệ xuyên Đại Tây Dương đầu tiên năm 1619 đánh dấu sự thành lập thực sự của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Nike rút lại quyết định phát hành một mẫu giày có biểu tượng của cuộc nội chiến vì lịch sử chế độ nô lệ của nước Mỹ.
* Erik Torenberg viết trên Substact về Oikophobia rằng người Mỹ tự khinh miệt chính mình: "Bạn đã chứng kiến điều đó xảy ra hết lần này đến lần khác: Những bức tượng bị đổ. Những lá cờ bị đốt. Việc đổi tên trường học. Việc tẩy chay người đã khuất. Điểm chung là gì? Đó là sự căm ghét chính nền văn hóa và quê hương của mình. Hay, như Benedict Beckeld gọi, đó là Oikophobia, sự căm ghét chính bản thân mình... trong khi kỳ lạ thay, họ vẫn tiếp tục sống và nhập cư ở đây.
* Tờ The American Conservative viết:
"Hầu hết mọi người đều quen thuộc với hiện tượng những người đổ lỗi cho đất nước hoặc nền văn minh của mình về mọi thứ, những người cảm thấy xấu hổ về quốc gia của chính họ.
Chúng ta thấy oikophobia khi người ta phá bỏ tượng đài các anh hùng dân tộc, đổi tên trường học mang tên các nhà lập quốc, cho rằng nước Mỹ bắt nguồn từ chủ nghĩa phân biệt chủng tộc với rất ít điểm tốt đẹp, v.v. Tất cả chúng ta đều quen thuộc với oikophobia, nhưng nó không phải là một sự lệch lạc chỉ có ở thời hiện đại. Thay vào đó, nó đã hình thành trong nhiều nền văn minh trước chúng ta, thường là vào những ngày suy tàn của một nền văn minh. Để hiểu oikophobia, chúng ta phải xem nó như một hiện tượng lịch sử xã hội có thể dự đoán được. Cũng giống như các giai đoạn đầu của nền văn minh thường có xu hướng bảo thủ và bài ngoại một cách tự nhiên, các giai đoạn sau của nền văn minh thường có xu hướng tiến bộ và ghét quê hương mình (oikophobic) một cách tự nhiên.
Nhìn chung, khi một nền văn minh tiến bộ và trở nên thành công hơn, sẽ có đủ của cải và quyền lực để mọi người tập trung vào việc cạnh tranh với những người cùng đẳng cấp hơn là bảo vệ sự thịnh vượng của cộng đồng. Nhiều lợi ích khác nhau nảy sinh, dẫn đến việc công dân coi nhau là mối đe dọa lớn hơn cả kẻ thù ngoại quốc. Vì kẻ thù ngoại quốc đã bị đẩy lùi thành công trong quá trình trỗi dậy của một nền văn minh, chúng không còn là mục tiêu hiệu quả cho cảm giác ưu việt của nền văn minh đó nữa. Và tâm lý con người, vốn thường xây dựng bản sắc cá nhân xung quanh một kẻ thù, do đó tạo ra một kẻ thù mới: những người khác trong chính nền văn minh của mình, và cuối cùng, chính là nền văn minh đó. Bằng cách bác bỏ nền văn hóa của chính mình là lạc hậu, một cá nhân có thể đặt mình lên trên những lợi ích cạnh tranh khác trong nền văn hóa đó. Ở giai đoạn đầu của quá trình phát triển văn minh, khi nhà nước còn nghèo và các cá nhân phụ thuộc nhiều hơn vào nhau để đảm bảo an ninh cơ bản, sự hợp tác là điều cần thiết cho sự sống còn. Nhưng khi một xã hội trở nên giàu có hơn, công dân có nhiều cơ hội hơn để chỉ trích nền văn hóa của chính mình."
Tâm lý ghét đất nước mình (oikophobia) đã gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều khía cạnh của xã hội, văn hóa, chính trị và quân sự của chúng ta. Kết quả là một quốc gia quá sa đà vào những tranh chấp nội bộ đến nỗi không còn khả năng thể hiện sức mạnh thống nhất ra bên ngoài một cách hiệu quả.
Chỉ khi hiểu được chứng bệnh oikophobia thì chúng ta mới có thể hy vọng chống lại nó. Một khi nhận ra rằng oikophobia là một chứng bệnh phát triển trong bối cảnh lịch sử - xã hội có thể dự đoán được, chúng ta sẽ được trang bị tốt hơn để giải quyết nó trong chính trị. Chúng ta luôn cần nhận thức được những thiếu sót của nền văn minh mình và cởi mở đón nhận những bài học từ các nền văn minh khác. Nhưng khi xem xét các nền văn hóa trong quá khứ, chúng ta thấy rằng oikophobia - nhu cầu cảm thấy cần phải hạ thấp giá trị văn hóa quê hương của chính mình - là một hiện tượng lịch sử phổ biến. Điều này, đến lượt nó, sẽ cho phép chúng ta hiểu rõ hơn một số khó khăn văn hóa hiện nay.
NVV, 11/9/2026