2026-09-28
Đảng Dân chủ của “Giá cả phải chăng” ư? Thật không thể tin được!
Từ y tế đến nhà ở và năng lượng, các chính sách của họ đã khiến cuộc sống trở nên đắt đỏ hơn.
(Ban Biên tập WSJ, 28/9/2026)
Đảng Dân chủ đang cố gắng tận dụng sự bất mãn của cử tri với lạm phát bằng cách tranh cử với khẩu hiệu “giá cả phải chăng” (hay khả năng mua sắm - affordability). Điều đó nghe có vẻ hợp lý, nhưng hãy xem xét thành tích của họ khi nắm quyền về chi phí sinh hoạt và những gì họ đề xuất nếu thắng cử. Giá cả phải chăng đối với ai mới là câu hỏi cần đặt ra?
Một thước đo cơ bản là lạm phát, phản ánh mức giá chung. Chỉ số giá tiêu dùng tăng trung bình 5% mỗi năm trong nhiệm kỳ Tổng thống Biden, so với 1,9% trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump và 2,9% cho đến nay trong nhiệm kỳ thứ hai.
Cả hai đảng đều góp phần vào sự bùng phát lạm phát ban đầu trong những năm cầm quyền của Biden với việc chi tiêu mạnh tay vào cuối năm 2020. Nhưng đảng Dân chủ vào tháng 3 năm 2021 đã thổi bùng ngọn lửa với gói chi tiêu khổng lồ 1,9 nghìn tỷ đô la, chủ yếu dành cho các khoản thanh toán chuyển khoản và cho các tiểu bang và địa phương. Cục Dự trữ Liên bang đã mắc sai lầm khi dung túng cho sự chi tiêu quá mức này. Tuy nhiên, khi lạm phát tăng cao vào năm 2021, đảng Dân chủ đã kêu gọi ngân hàng trung ương không tăng lãi suất.
Nhóm của Biden cũng nới lỏng các tiêu chuẩn thẩm định thế chấp, cho phép người vay đủ điều kiện nhận các khoản thế chấp lớn hơn và thúc đẩy mạnh mẽ sự tăng vọt của giá nhà. Giá nhà tăng trung bình 5,3% mỗi năm trong những năm cầm quyền của Biden, so với 2,7% trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump và 3,7% cho đến nay trong nhiệm kỳ thứ hai.
Giá nhà ban đầu tăng mạnh hơn ở các khu vực Vành đai Mặt trời (Sun Belt areas - miền nam HOa Kỳ, từ Califirnia đến Florida) trong thời kỳ đại dịch do cú sốc cầu từ sự di cư dân số. Nhưng khi nguồn cung nhà ở bắt kịp, giá cả đã ổn định ở các thị trường này. Ngược lại, giá nhà và tiền thuê nhà hiện đang tăng nhanh nhất ở vùng Đông Bắc, Bờ Tây và một số khu vực Trung Tây, nơi các quy định về quy hoạch địa phương và thủ tục cấp phép rườm rà khiến việc xây dựng trở nên khó khăn hơn. Kiểm soát giá thuê và luật đòi “lý do chính đáng” cho việc trục xuất ở các thành phố cấp tiến cũng cản trở việc xây dựng nhà ở mới.
Trong năm qua, giá nhà ở đã tăng nhanh hơn đáng kể ở các khu vực đô thị như Boston (4,4%), Thành phố New York (4,4%), Minneapolis (3,7%) và Los Angeles (3,4%) so với Dallas (1,9%), Atlanta (1,4%), Houston (0,3%) và Tampa (-0,6%).
Theo RAND Corp., chi phí xây dựng một căn hộ ở California trung bình cao gấp khoảng 2,8 lần so với ở Texas. Một số dự án nhà ở “giá rẻ” ở California có chi phí xây dựng hơn 1 triệu đô la mỗi căn. Một lý do là các quy định về mức lương tối thiểu của tiểu bang và địa phương, mà đảng Dân chủ muốn áp dụng cho tất cả các dự án được hưởng lợi từ nguồn vốn liên bang.
Đảng Dân chủ cũng muốn nâng mức lương tối thiểu liên bang 7,25 đô la/giờ lên 15 đô la hoặc cao hơn. Hầu hết các tiểu bang do đảng Dân chủ điều hành đã áp dụng mức lương tối thiểu ít nhất là 15 đô la một giờ, vì vậy điều này chủ yếu sẽ ảnh hưởng đến các tiểu bang có mức lương tối thiểu thấp hơn, nhiều trong số đó đang có các cuộc đua vào Thượng viện gay cấn năm nay như Texas, Iowa và New Hampshire (đều là 7,25 đô la) và Ohio (11 đô la). Các doanh nghiệp chuyển chi phí tiền lương cao hơn cho người tiêu dùng trong phạm vi có thể.
Giá xăng đã tăng vọt trong bối cảnh chiến tranh ở Iran. Nhưng mức trung bình điều chỉnh theo lạm phát là 3,43 đô la một gallon trong nhiệm kỳ thứ hai của Trump vẫn thấp hơn mức trung bình 3,89 đô la trong những năm Biden. Mức trung bình là 3,27 đô la trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump.
Hãy nhớ lại cách chính quyền Biden đã cố gắng hạn chế sản xuất dầu khí bằng cách hủy bỏ các hợp đồng thuê đất ở Khu bảo tồn động vật hoang dã quốc gia Bắc Cực của Alaska, cấm khoan dầu ngoài khơi mới ở phần lớn Vịnh Mexico và bờ biển Đại Tây Dương, và tạm dừng các hợp đồng thuê đất trên các vùng đất liên bang. Kết quả: Giá cả tăng cao.
Hoặc hãy xem xét chính sách khí hậu lý tưởng của California, nơi giá xăng là 6,37 đô la một gallon và dầu diesel là 8,40 đô la. Chương trình giới hạn và đánh thuế của tiểu bang, tiêu chuẩn nhiên liệu carbon thấp và thuế nhiên liệu cao đã đẩy giá nhiên liệu lên cao và khiến các nhà máy lọc dầu phải đóng cửa. Đảng Dân chủ hiện nay ít nói về khí hậu hơn so với thời Biden, nhưng mục tiêu loại bỏ nhiên liệu hóa thạch của họ vẫn tiếp tục.
Đảng Dân chủ đổ lỗi cho Tổng thống Trump và các trung tâm dữ liệu về chi phí điện tăng cao, nhưng nhìn chung giá điện đã tăng theo lạm phát kể từ đại dịch. Ngoại lệ là các tiểu bang do Đảng Dân chủ lãnh đạo dọc theo bờ biển, nơi đã buộc các nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch và năng lượng hạt nhân phải đóng cửa sớm và cố gắng thay thế chúng bằng các nguồn năng lượng tái tạo đắt tiền hơn như điện gió ngoài khơi và pin.
Giá điện bán lẻ trung bình cho hộ gia đình ở California (33,6 cent/kilowatt giờ), Massachusetts (30,5 cent), New York (29,9 cent), Rhode Island (28,3 cent) và New Jersey (25,2 cent) cao gấp đôi so với hầu hết các tiểu bang do đảng Cộng hòa lãnh đạo như Florida (15 cent), Nebraska (13,8 cent), Tennessee (13,7 cent) và Utah (13,1 cent).
***
Vậy hiện nay đảng Dân chủ đang đề xuất những gì để cải thiện khả năng chi trả? Nhiều chính sách tương tự hơn — chi tiêu nhiều hơn cho phúc lợi xã hội và nhà ở “giá rẻ”, trợ cấp năng lượng xanh nhiều hơn, quy định chặt chẽ hơn về chăm sóc sức khỏe và tăng lương tối thiểu trên toàn quốc.
Đảng Dân chủ tuyên bố Đạo luật Obamacare (Affordable Care Act) sẽ giảm chi phí chăm sóc sức khỏe. Nhưng các quy định kiểm soát chặt chẽ của đạo luật này đã thúc đẩy sự hợp nhất ngành và đẩy giá lên cao. Phí bảo hiểm cho các chương trình bảo hiểm của người sử dụng lao động đã tăng gấp đôi kể từ năm 2010, tăng với tốc độ gấp đôi tỷ lệ lạm phát.
Về thuế quan, Joe Biden đã cam kết trong chiến dịch tranh cử năm 2020 sẽ bãi bỏ thuế biên giới thời nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump nhưng chưa bao giờ thực hiện. Thật khó tin là đảng Dân chủ lại làm vậy vào lúc này, nhất là khi các công đoàn lao động ủng hộ nhiều loại thuế quan. Đảng Dân chủ cũng muốn tăng thuế đối với doanh nghiệp, điều này sẽ dẫn đến giá cả hàng hóa cao hơn cho người tiêu dùng.
Người Mỹ có thể chọn bỏ phiếu cho đảng Dân chủ để gửi thông điệp đến Tổng thống Trump, nhưng việc kỳ vọng cuộc sống hàng ngày sẽ trở nên dễ chịu hơn dưới các chính sách của họ chỉ là ảo tưởng hão huyền thay vì chấp nhận thực tế đắt đỏ.
https://www.wsj.com/opinion/democrats-affordability-policies-energy-healthcare-inflation-midterm-elections-82afe2a4?st=RpKUjt
NVV dịch