2026-07-10
Các chuyên gia cho rằng vũ khí mạnh nhất của Iran nhằm chống lại Mỹ là eo biển Hormuz có thể đang mất ảnh hưởng.
(Morgan Phillips, Fox News, 10/7/2026)
Các cuộc tấn công mới nhất của Iran vào tàu thương mại ở eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu tăng mạnh trong những ngày gần đây - một lời nhắc nhở rằng Tehran vẫn có thể gây bất ổn cho thị trường năng lượng toàn cầu.
Nhưng đợt tăng đột biến gần đây cũng làm nổi bật một câu hỏi lớn hơn mà chính quyền Trump đang phải đối mặt: Liệu Iran đã bắt đầu mất khả năng sử dụng tuyến đường thủy chiến lược này như một đòn bẩy kinh tế đối với Washington hay chưa?
Sản lượng dầu mỏ ngày càng tăng, các tuyến đường xuất khẩu thay thế và các mô hình vận chuyển mới cho thấy khả năng vũ khí hóa eo biển Hormuz của Iran có thể đang suy yếu dần - ngay cả khi nó vẫn có thể gây ra những biến động giá ngắn hạn.
Cuối tháng 6, Phó Tổng thống JD Vance đã liên hệ trực tiếp nguồn cung dầu toàn cầu với các cuộc đàm phán với Iran.
"Tôi nghĩ điều mà tổng thống đã yêu cầu chúng ta làm là sử dụng bản ghi nhớ này để bổ sung nguồn cung dầu mỏ cho nền kinh tế thế giới, để lấp đầy một số kho dự trữ, và sau đó xem tình hình ra sao," Vance nói trong một cuộc phỏng vấn với podcast "The Michael Knowles Show" vào ngày 30 tháng 6.
Triển vọng đó đã phải đối mặt với thử thách lớn đầu tiên trong những ngày gần đây sau khi Iran nối lại các cuộc tấn công vào các tàu thương mại. Tổng thống Donald Trump tuyên bố bản ghi nhớ và thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran "đã kết thúc" và cảnh báo chính quyền của ông có thể một lần nữa áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran nếu các cuộc tấn công vào tàu thương mại tiếp tục diễn ra.
Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) trong những ngày gần đây dự báo sản lượng dầu thô và dòng chảy thương mại toàn cầu sẽ phục hồi gần mức trước xung đột vào cuối năm nay, với phần lớn sản lượng bị ngừng trước đó sẽ hoạt động trở lại trong quý đầu tiên năm 2027. Cơ quan này dự kiến sản lượng toàn cầu tăng sẽ làm giảm giá dầu thô và xăng trong những tháng tới bất chấp tình trạng bất ổn tiếp diễn ở vùng Vịnh.
Dự báo này được đưa ra trong bối cảnh khối OPEC+ tiếp tục tăng sản lượng, các nhà sản xuất vùng Vịnh khôi phục sản lượng và các nước xuất khẩu ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào cơ sở hạ tầng cho phép dầu thô đi vòng qua eo biển Hormuz.
Những diễn biến đó không loại bỏ khả năng thao túng thị trường của Iran. Nhưng chúng có thể khiến Iran khó sử dụng giá dầu như một cách để gây áp lực buộc Hoa Kỳ đàm phán theo các điều khoản của mình.
Thị trường dầu mỏ không phải là thứ duy nhất đã thay đổi.
Cuộc xung đột đã thúc đẩy một sự thay đổi vốn đã diễn ra từ trước.
Các nhà sản xuất dầu mỏ vùng Vịnh ngày càng dựa vào cơ sở hạ tầng được xây dựng trong thập kỷ qua để vận chuyển dầu thô mà không hoàn toàn phụ thuộc vào eo biển Hormuz. Ả Rập Xê Út có thể chuyển hướng xuất khẩu thông qua đường ống dẫn dầu Đông-Tây đến Biển Đỏ, trong khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã mở rộng năng lực xuất khẩu thông qua Fujairah trên Vịnh Oman, cho phép hàng triệu thùng dầu thô hoàn toàn tránh được tuyến đường thủy hẹp này.
Ngành vận tải thương mại cũng đã thích nghi. Nhiều tàu đã chuyển hướng sang hành lang phía nam dọc theo bờ biển Oman, tạo thêm khoảng cách giữa giao thông thương mại và bờ biển Iran, đồng thời cho phép xuất khẩu tiếp tục bất chấp các cuộc tấn công liên tiếp.
Chuẩn đô đốc hải quân về hưu Mark Montgomery cho biết những thay đổi đó đánh vào trọng tâm chiến lược của Iran.
"Tuyến đường phía nam tạo ra một tuyến đường mà họ không thể thu phí hoặc kiểm soát."
Tuy nhiên, mục tiêu của Iran chưa bao giờ nhất thiết là đóng cửa hoàn toàn eo biển.
"Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đang cố gắng làm cho hoạt động vận chuyển hàng hóa trở nên không khả thi về mặt thương mại," Phó Đô đốc Kevin Donegan, cựu Tư lệnh Hạm đội 5, nói với Fox News Digital. "Theo tôi, các cuộc tấn công vào tàu thuyền không phải là ngẫu nhiên. Chúng là chiến lược."
Ông Donegan cho biết mục tiêu của Iran là làm tăng chi phí và rủi ro của vận tải biển thương mại, khiến các công ty bảo hiểm và vận tải biển phải cân nhắc kỹ trước khi quay trở lại hoạt động bình thường.
Ngay cả Iran dường như cũng không muốn hoàn toàn làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ. Công ty theo dõi hàng hải TankerTrackers.com hôm thứ Tư đưa tin ba tàu chở dầu thô của Iran đã được bốc hàng tại đảo Kharg. Động thái này nhấn mạnh sự phụ thuộc của Iran vào việc bán dầu, ngay cả khi nước này tiếp tục cố gắng làm gián đoạn hoạt động vận chuyển thương mại ở những nơi khác trong vùng Vịnh.
Thị trường phản ánh cả hai thực tế. Giá dầu tăng sau các cuộc tấn công mới nhất của Iran làm dấy lên lo ngại về một cuộc xung đột rộng lớn hơn, nhưng triển vọng của EIA cho thấy các nhà giao dịch cũng kỳ vọng nguồn cung bổ sung sẽ tiếp tục đổ vào thị trường toàn cầu trừ khi giao tranh leo thang thành một cuộc xung đột kéo dài.
Iran đã chứng minh rằng họ vẫn có thể gây bất ổn cho thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Câu hỏi lớn hơn hiện nay là liệu việc gia tăng sản lượng, các tuyến vận chuyển thay thế và áp lực quân sự liên tục của Mỹ có làm giảm thời gian kéo dài của những đợt tăng giá đó hay không — từ đó tước đi một trong những công cụ hiệu quả nhất của Iran để gây ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán với Washington.
https://www.foxnews.com/politics/irans-biggest-weapon-against-us-may-slipping-away-experts-say
NVV