NVV blog

 2026-06-30  

Tòa án Tối cao duy trì quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh dựa trên cơ sở hiến pháp.

(Nina Totenberg, NPR, 30/6/2026)

Trong một động thái phản bác mạnh mẽ đối với Tổng thống Trump, Tòa án Tối cao hôm thứ Ba (30/6) đã phán quyết rằng Hiến pháp đảm bảo quyền công dân theo nguyên tắc tự nhiên khi sinh ra cho hầu hết mọi trẻ em sinh ra tại Hoa Kỳ.

Chánh án John Roberts đã viết bản án với tỷ lệ 6-3 của tòa án, viện dẫn cả yêu cầu của những người thuộc địa về "quyền của người Anh" cũng như sự ca ngợi của những người theo chủ nghĩa bãi nô đối với quy tắc "cổ xưa và phổ quát" về quyền công dân chỉ dựa trên huyết thống.

"Quyền công dân, cả xưa và nay, là quyền được hưởng các quyền – được tự do tham gia vào cộng đồng chính trị của chúng ta. Những người soạn thảo Tu chính án thứ 14 đã mở rộng lời hứa đó cho 'mọi người sinh ra tự do trên đất nước này'", Roberts viết. "Chúng ta vẫn giữ lời hứa đó cho đến ngày nay."

Kết quả bỏ phiếu là 6-3, tùy thuộc vào cách tính. Tổng cộng có năm thẩm phán ký vào phán quyết của Chánh án Roberts. Thẩm phán thứ sáu, Brett Kavanaugh, chỉ đồng ý rằng luật liên bang được ban hành vào những năm 1950 tự động cấp quyền công dân cho trẻ em sinh ra ở Mỹ.

Thẩm phán Clarence Thomas là người viết bài phản đối chính, một bản luận văn dài 91 trang đồng tình với khẳng định của Tổng thống Trump rằng Tu chính án thứ 14 chỉ áp dụng cho những người nô lệ cũ và con cháu của họ. Bài phản đối của Thomas cũng nói thêm rằng ông "không chắc rằng" ý kiến ​​đa số ngày hôm nay sẽ đứng vững trước thử thách của thời gian. Thẩm phán Neil Gorsuch cũng đồng tình với ý kiến ​​này, trong khi Thẩm phán Samuel Alito viết một bài phản đối riêng.

Thẩm phán Ketanji Brown Jackson, người cũng là người Mỹ gốc Phi giống như Thomas, đã phản hồi một số luận điểm trong ý kiến ​​phản đối của Thomas. Bà viết: "Mặc dù từ lâu đã ủng hộ một xã hội không phân biệt màu da, Thẩm phán Thomas giờ đây lại bất ngờ cho rằng điều khoản về quyền công dân là một biện pháp khắc phục dựa trên ý thức chủng tộc, chỉ áp dụng cho những nô lệ được giải phóng."

Phán quyết đã kiên quyết bác bỏ sắc lệnh hành pháp mà ông Trump ban hành vào ngày đầu tiên nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai. Sắc lệnh này nhằm mục đích cấm nhập quốc tịch cho trẻ em sinh ra ở Mỹ có cha mẹ nhập cảnh trái phép hoặc đang sinh sống và làm việc hợp pháp tại đây bằng thị thực tạm thời. Sắc lệnh hành pháp này chưa bao giờ có hiệu lực vì mọi thẩm phán tòa án cấp dưới xem xét đều kết luận, theo lời một thẩm phán, rằng nó "vi phạm hiến pháp một cách trắng trợn".

Ông Trump từ lâu vẫn khẳng định Hiến pháp không đảm bảo quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ. Nhưng như Chánh án Roberts đã nhận xét, những người soạn thảo Tu chính án thứ mười bốn của Hiến pháp sau Nội chiến đã cố ý định nghĩa quyền công dân một cách rộng rãi, bác bỏ quan điểm của những người muốn hạn chế quyền công dân. Kết quả là, điều khoản trong tu chính án nêu rõ: "Tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch tại Hoa Kỳ và thuộc quyền tài phán của Hoa Kỳ đều là công dân Hoa Kỳ." (All persons born or naturalized in the United States and subject to the jurisdiction thereof, are citizens of the United States)

Ông Trump khẳng định điều khoản đó chỉ áp dụng cho những người nô lệ cũ, nhưng "không có ý định để cả thế giới chiếm đóng Hoa Kỳ". Tuy nhiên, cách giải thích đó đã không được các tòa án hay các chuẩn mực pháp lý của đất nước chấp nhận trong suốt 160 năm qua. Thật vậy, ý kiến ​​của Chánh án Roberts thay mặt tòa án đã chỉ ra phán quyết mang tính bước ngoặt của tòa án hơn một thế kỷ trước trong vụ án Wong Kim Ark năm 1898, người sinh ra ở San Francisco năm 1873 trong một gia đình nhập cư người Hoa. Khi đó, không cần giấy tờ gì đối với người nhập cư vào Hoa Kỳ, và cha mẹ ông điều hành một doanh nghiệp ở San Francisco cho đến khi họ trở về Trung Quốc. Năm 1895, con trai họ đến thăm gia đình ở đó, nhưng bị từ chối nhập cảnh trở lại Hoa Kỳ với lý do ông không phải là công dân. Ông đã thách thức sự từ chối đó và thắng kiện tại Tòa án Tối cao.

Các thẩm phán đã giải thích cụm từ "thuộc thẩm quyền của nước đó" (subject to the jurisdiction thereof) có nghĩa là tất cả trẻ em sinh ra ở Mỹ đều tự động được cấp quốc tịch — với ba ngoại lệ hạn chế, hiện chỉ còn một ngoại lệ tồn tại — dành cho con cái của các nhà ngoại giao nước ngoài.

Phán quyết trong vụ án Wong Kim Ark được chấp nhận rộng rãi đến mức ngay cả trong thời kỳ thù địch gay gắt với người nhập cư, khái niệm quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ vẫn không thể bị lay chuyển. Đến nỗi trong Thế chiến II, khi công dân Nhật Bản bị giam giữ như người nước ngoài thù địch trong các trại giam ở Hoa Kỳ, con cái mới sinh của họ tự động được cấp quốc tịch Mỹ vì chúng được sinh ra trên đất Mỹ. Thêm vào đó, Quốc hội sau đó đã luật hóa sự hiểu biết pháp lý đó.

Cecillia Wang của ACLU, bản thân là công dân Mỹ sinh ra ở Hoa Kỳ, đã tranh luận về quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra ở Hoa Kỳ trước Tòa án Tối cao vào tháng Tư. Như bà đã nói, những người soạn thảo Tu chính án thứ 14 đã cố tình trao quyền công dân tự động cho con cái chứ không phải cha mẹ, với ý tưởng rằng "ở Mỹ, chúng ta không trừng phạt con cái vì tội lỗi của cha chúng, mà thay vào đó, chúng ta xóa bỏ mọi tội lỗi. Khi bạn sinh ra ở đất nước này, tất cả chúng ta đều là người Mỹ, tất cả đều như nhau."

https://www.npr.org/2026/06/30/nx-s1-5839358/birthright-citizenship-decision-scotus-trump
 

 NVV