2026-07-27  

Iran là con nhím, Trump là con cáo   
Quan niệm thông thường cho rằng Tehran đang thắng thế. Đừng quá chắc chắn điều đó.

(Walter Russell Mead, WSJ, 27/7/2026)

Tổng thống Trump không chỉ chấm dứt, theo chính ông kể, tám cuộc chiến tranh trong nhiệm kỳ thứ hai của mình. Sau khi các cuộc tấn công quân sự mới nhất của Mỹ nhằm vào Iran tạm lắng xuống, ông Trump còn có thể tuyên bố đã chấm dứt một cuộc chiến tranh ít nhất ba lần. Thực sự chưa từng có điều gì tương tự như vậy.

Cũng chưa từng có điều gì giống như các động thái và phản động thái quân sự trong cuộc chiến tranh Mỹ-Iran lúc bùng nổ lúc lắng xuống. Tính đến sáng thứ Sáu tuần trước 24/7 tại Iran, lực lượng Mỹ đã tấn công các mục tiêu trên khắp đất nước khi ông Trump cảnh báo rằng điều tồi tệ hơn sẽ xảy ra. Nhưng đêm đó không có quả bom nào rơi xuống, và tin tức được đưa ra vào cuối tuần rằng các cuộc tấn công quân sự tiếp theo đã bị hủy bỏ, ít nhất là vào thời điểm này.

Trong khi đó, ngay cả khi tình hình đang lắng xuống ở Vịnh Ba Tư, các cuộc xung đột lại bùng phát ở Yemen khi lực lượng Houthi tăng cường nỗ lực phong tỏa Biển Đỏ.

Chính sách ngoại giao của Mỹ ở Trung Đông cũng mờ mịt như chiến dịch quân sự của họ. Liệu Mỹ có bán máy bay F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ? Đôi khi có, đôi khi không. Liệu chúng ta có giúp Ả Rập Xê Út phát triển chương trình hạt nhân dân sự với khả năng làm giàu uranium? Thứ Tư tuần trước 22/7, câu trả lời là có. Đến thứ Năm 23/7, câu trả lời lại là có thể. Israel là một đối tác đáng giá hay chỉ là một gánh nặng phiền toái? Buổi sáng, các nhà lãnh đạo Iran bị gọi là “đồ cặn bã”, lời nói của chúng không thể tin tưởng được. Đến chiều, chúng ta có thể quay lại bàn đàm phán.

Các nhà quan sát từ lâu đã nhận thấy sự mù mịt của chiến tranh, trong đó sự hỗn loạn của xung đột khiến khó xác định chính xác điều gì đang xảy ra. Năm 2026, chúng ta đang chứng kiến ​​một điều khác biệt: sự hỗn độn của chiến tranh, trong đó bình phong ngoại giao kết hợp với các động thái quân sự giả tạo để che giấu tình hình thực tế.

Một phần của điều này là do chủ ý. Sự mơ hồ và kịch tính đã là một phần trong các thỏa thuận của ông Trump kể từ những năm 1970. Theo quan điểm của ông, đánh lạc hướng là chìa khóa của nghệ thuật đàm phán. Trên hết, ông Trump hy vọng đạt được các mục tiêu đầy tham vọng với chi phí hạn chế, dẫn đến việc ông liên tục dùng đến các chiêu trò, đe dọa và rút lui chiến thuật khi ông tìm cách tiến tới mục tiêu của mình.

Ngoại giao Iran cũng mờ ám không kém. Từ cuộc khủng hoảng con tin năm 1979-1981 đến nay, các nhà lãnh đạo Iran đã khiến các chính quyền Mỹ liên tiếp bối rối bằng cách cho phép những người được cho là "ôn hòa" đề xuất các thỏa thuận mà những người "cứng rắn" trong nước có thể phủ quyết tùy ý.

Trong những tình huống như vậy, người ta cần ít chú ý đến các bài phát biểu và những động thái ngắn hạn của cả hai bên mà nên xem xét các sự kiện thực tế định hình các lựa chọn của các bên đối địch.

Đối với chế độ Iran, tin tốt nhất là, ít nhất là hiện tại, họ đã đạt được an ninh nội địa bằng cách tàn sát người dân. Trong hoàn cảnh này, sức mạnh không quân áp đảo của Mỹ mất đi một phần hiệu quả. Thay đổi chế độ có thể sẽ cần một cuộc đổ bộ trên bộ, và lực lượng xâm lược sẽ phải đối mặt với sự kháng cự quyết liệt từ những người trung thành với chế độ. Rất có thể không có bất kỳ sự đau khổ về kinh tế hay sự cô lập nào có thể lật đổ chế độ chừng nào bọn tay sai và côn đồ của chúng vẫn đứng vững. Với sự ủng hộ chính trị yếu ớt dành cho cuộc chiến ở Mỹ, ông Trump dường như không muốn mạo hiểm với một cuộc đổ bộ trên bộ quy mô lớn; điều đó dường như là một chiến thắng ở Tehran.

Thêm vào đó, Iran đã chứng minh khả năng khống chế khu vực lân cận. Tên lửa và máy bay không người lái của Iran không chỉ có thể hạn chế giao thông qua eo biển Hormuz và tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng. Chúng còn đe dọa các căn cứ của Mỹ trên khắp khu vực và có thể phá hủy các nhà máy khử muối giúp duy trì cuộc sống ở các thành phố nhộn nhịp của các quốc gia vùng Vịnh.

Với tất cả những điều này, nhiều người Iran tin rằng họ đang thắng trong cuộc chiến và khó có thể cho ông Trump một lối thoát danh dự. Nhưng Iran cũng có những vấn đề riêng. Iran đang chiến đấu ở vùng Vịnh vì đã mất khả năng chiến đấu từ Gaza, Lebanon, Syria và thậm chí ở một mức độ nào đó từ Iraq. Tài sản và các mối quan hệ được vun đắp trong nhiều thập kỷ đã bị thiêu rụi, và cuộc xung đột càng kéo dài, mạng lưới khu vực của Iran càng có khả năng trở nên yếu hơn. Và trong khi các đối thủ nội bộ của chế độ dường như khó có khả năng nổi dậy phản đối, Iran không thể hoạt động như một xã hội mãi mãi nếu không có sự cứu trợ kinh tế.

Nếu cuộc chiến đã mang đến cho ông Trump một số bất ngờ khó chịu, thì nó cũng đã chứng minh sự tháo vát của ông. Sự kết hợp giữa ngoại giao không chính thống và tính linh hoạt về chiến thuật đã cho phép tổng thống tiến hành một chiến dịch kéo dài chống lại Iran mà không gây ra một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Ông không phải là nhà lãnh đạo thời chiến đầu tiên phát hiện ra rằng nguồn cung cấp hạn chế các vật liệu thiết yếu [như đạn dược]có thể buộc phải thay đổi thời gian và chiến thuật một cách khó khăn, và ông có lẽ coi quyết định tạm dừng cuộc tấn công chống lại Iran không phải là một thất bại lớn mà chỉ là một bước đi nữa trong một chiến dịch dài hơi.

Iran có thể là một con nhím, nhưng Donald Trump là một con cáo, và ông khó có thể bỏ cuộc cho đến khi đã thử mọi mánh khóe.

https://www.wsj.com/opinion/iran-is-a-hedgehog-trump-is-a-fox-7f2cf112?st=f9zSwo

NVV