2026-07-30
Cuộc chiến Iran tại ngã ba đường
Giới cầm quyền Iran không đặt mục tiêu giành chiến thắng trong cuộc chiến ngày hôm nay, mà là để tồn tại đủ lâu để có thể tham gia một cuộc chiến khác vào ngày mai.
(Victor Davis Hanson, American Greatness, 30/7/2026)
Chúng ta hiện đang ở giai đoạn III của cuộc chiến tranh Iran: sự lặp đi lặp lại quen thuộc của bom đạn, đàm phán, bom đạn.
Hiện nay, phe tự do đều nhất trí rằng cuộc chiến đã thất bại, nếu không muốn nói là Iran đã giành chiến thắng.
Khó mà nói. Có lẽ Iran sẽ mất cả thập kỷ để phục hồi và tái vũ trang.
Nga đang bị gạt ra ngoài lề ở Trung Đông. Trung Quốc đang mất dần ảnh hưởng với chế độ thần quyền Iran. Bắc Kinh cũng không ở thế thượng phong; thay vào đó, họ đang phải vật lộn với những thách thức về thương mại, nhân khẩu học, năng lượng và lương thực.
Các quốc gia vùng Vịnh thân Mỹ hơn bao giờ hết trong nhiều thập kỷ qua.
Israel hiện mạnh mẽ hơn bao giờ hết và đã làm nhục một kẻ thù mà trong gần 50 năm liền luôn trong tình trạng chiến tranh dù sở hữu dân số gấp mười lần.
Nhưng điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Chúng ta có thể đang bước vào giai đoạn cuối cùng của cuộc chiến, được đánh dấu bằng nỗ lực leo thang quyết liệt trước khi rút lui.
Giờ đây chúng ta đã quá quen thuộc với chiến lược cũ rích của Iran. Có thể gọi đó là "chiêu trò đánh lừa thần quyền" (theocratic rope-a-dope). Đối với những người theo chủ nghĩa thần quyền và các thế lực khủng bố tay sai của họ, sống sót nghĩa là phải chờ đợi qua thời Trump, chờ chính quyền Dân chủ giàu có tiếp theo lên nắm quyền, và sử dụng những người "ôn hòa" đóng vai người tốt trong khi kéo dài thời gian đàm phán hàng tháng trời.
Các giáo sĩ Hồi giáo và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo giả vờ thờ ơ ngay cả khi khoản đầu tư nửa thế kỷ, nửa nghìn tỷ đô la của họ, vào cái mà giờ đây về cơ bản đã trở thành một tổ hợp quân sự-công nghiệp-hạt nhân (military-industrial-nuclear complex)bị phá hủy đang tiếp tục bị hủy hoại.
Cuộc chiến cuối cùng đã phơi bày toàn bộ quy mô kho vũ khí thông thường khổng lồ, chương trình hạt nhân và ngành công nghiệp tên lửa và máy bay không người lái của Iran.
Những loại vũ khí này hóa ra nhiều hơn và nguy hiểm hơn nhiều so với dự đoán của các chuyên gia. Chế độ này đã đổ phần lớn GDP vào vũ khí thông thường, tên lửa, máy bay không người lái và chương trình hạt nhân với hy vọng thống trị vùng Vịnh, kìm kẹp Israel dưới lưỡi gươm hạt nhân và cuối cùng đưa các thành phố châu Âu vào tầm bắn của tên lửa đạn đạo mang đầu đạn hạt nhân.
Chính phủ Hồi giáo không hề tỏ ra quan tâm đến nỗi đau khổ của 93 triệu người dân nước mình. Theo quan điểm của giới cầm quyền thần quyền, việc 1.000 thường dân thiệt mạng do bom đạn của liên quân hay 36.000 người bị chính phủ của họ sát hại không mấy quan trọng. Điều duy nhất mà những kẻ tham nhũng này quan tâm là bảo vệ sự thoải mái của bản thân giữa đống đổ nát.
Những người theo chủ nghĩa cực đoan Iran đang trông chờ chính quyền Trump rút quân để tránh được một cuộc tranh chấp luận tội và kiện tụng kéo dài hai năm, đồng thời bảo toàn đa số ghế của đảng Cộng hòa tại Hạ viện. Tuy nhiên, điều đó cũng đòi hỏi sự yên bình tương đối ở vùng Vịnh, một Iran phi hạt nhân hóa, eo biển Hormuz mở, giá dầu ở mức 60 đến 70 đô la một thùng, và giá xăng khoảng 2,50 đến 3,00 đô la một gallon - tất cả những điều kiện mà những người theo chủ nghĩa thần quyền tin rằng họ có thể kiểm soát.
Vậy điều gì sẽ giúp chính quyền Trump đạt được mục tiêu tốt nhất, cả về quân sự ở nước ngoài và chính trị trong nước?
Chúng ta có thể chứng kiến thêm một hoặc hai tuần nữa các cuộc tấn công dữ dội nhằm vào cơ sở hạ tầng lưỡng dụng của Iran. Đến một thời điểm nào đó, Hoa Kỳ cũng có thể niêm phong khu vực Pickaxe Mountain và bất kỳ địa điểm nào khác bị nghi ngờ là nơi lưu trữ hoặc sản xuất uranium làm giàu.
Hoa Kỳ đã cắt đứt nhiều tuyến đường sắt và đường biển nối liền Iran với Trung Quốc, Nga và các đồng minh của họ. Hoa Kỳ có thể mở lại eo biển Hormuz bằng vũ lực và chuyển đổi các tài sản bị đóng băng của Iran thành một quỹ bảo hiểm hàng hải để bồi thường cho bất kỳ tàu chở dầu nước ngoài nào bị thiệt hại do các cuộc tấn công của Iran.
Sau đó, vào giữa tháng 8, Hoa Kỳ có thể rút quân, chỉ để lại một hạm đội hải quân nhỏ và các căn cứ không quân khu vực để phối hợp các cuộc trả đũa của vùng Vịnh và Israel chống lại các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran, đồng thời duy trì tất cả các lệnh trừng phạt và cấm vận cho đến khi Tehran chấm dứt các cuộc tấn công vào vùng Vịnh và hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển.
Một trong nhiều lý do khiến Shah sụp đổ vào tháng 1 năm 1979 là do Ayatollah Khomeini đã sống lưu vong ở Iraq trong 13 năm, nơi ông xây dựng một chế độ thần quyền ngầm thực sự. Khi sự phản kháng chống lại Shah ngày càng gia tăng, Khomeini chuyển đến Paris vào năm 1978, một nơi dễ thấy hơn và thu hút sự chú ý của truyền thông, trong bốn tháng trước khi trở lại Tehran để chiếm đoạt cuộc cách mạng và nắm quyền kiểm soát đất nước.
Những người bất đồng chính kiến chống giáo quyền ở Iran nên đảo ngược mô hình đó bằng cách thành lập chính phủ lâm thời lưu vong của riêng họ, cam kết giám sát quá trình chuyển đổi sang chế độ đồng thuận (consensual rule) một khi lên nắm quyền. Các chính phủ phương Tây nên công nhận chính phủ này, chuyển giao tài sản bị đóng băng của Iran để tài trợ cho truyền thông và hoạt động tuyên truyền của họ, giúp trang bị vũ khí cho họ, và đàm phán độc quyền với họ đồng thời tránh mọi liên hệ với những kẻ dối trá theo chủ nghĩa thần quyền.
Chương trình nghị sự của nó nên bao gồm một kế hoạch toàn diện để thay thế chế độ thần quyền với sự trợ giúp của các tài sản bị tịch thu của Iran và sự hỗ trợ quân sự và tài chính từ phương Tây.
Không giống như sự can thiệp tùy tiện và thiếu nhất quán của chính quyền Obama vào Libya, Hoa Kỳ có thể đưa ra bất kỳ điều kiện nào cho việc viện trợ trực tiếp, đó là một chính phủ lâm thời khả thi phải đưa ra kế hoạch cụ thể về thống nhất quốc gia, một lịch trình bầu cử thực tế, sự ủng hộ rõ ràng từ Iran và quyết tâm giành chiến thắng.
Người dân Iran vẫn giữ vững lập trường thân phương Tây.
Có lẽ họ sẽ lấy lại quyết tâm lật đổ những kẻ cầm quyền tham nhũng, giết người hàng loạt một khi các cuộc ném bom chấm dứt. Khi đó, mức độ thiệt hại toàn diện sẽ trở nên rõ ràng, và chế độ thần quyền sẽ lại cố gắng xây dựng lại nhà nước quân sự của mình và trợ cấp cho các nhóm khủng bố Ả Rập ở nước ngoài — với cái giá phải trả là người dân Iran vốn đã khốn khổ.
https://amgreatness.com/2026/07/30/the-iran-war-at-the-crossroads/
NVV