2026-08-25
GIẢI THỂ ICE?
(NVV viết, 25/8/2026)
ICE là cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (Immigration and Customs Enforcement).
Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan được thành lập vào năm 2003 như một phần của Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ (DHS) mới thành lập. Tuổi đời của cơ quan này đã trở thành điểm gây tranh cãi, với những người ủng hộ phong trào Bãi bỏ ICE lập luận rằng Hoa Kỳ hoàn toàn có thể hoạt động mà không cần một cơ quan chỉ tồn tại chưa đầy 20 năm. Mặc dù cơ quan này đã mở rộng một cách gây tranh cãi dưới thời Barack Obama, làm thất vọng những người ủng hộ quyền của người nhập cư, trọng tâm được tuyên bố của nó vẫn là trục xuất những người nhập cư không có giấy tờ hợp lệ đã bị kết án về tội phạm. Tuy nhiên, trên thực tế, ICE được cho là chỉ nhắm mục tiêu vào những người đã nhập cảnh vào nước này một cách bất hợp pháp.
Phong trào Bãi bỏ ICE là một phong trào chính trị nhằm mục đích bãi bỏ ICE. Phong trào này đã thu hút được sự chú ý rộng rãi vào tháng 6 năm 2018 sau tranh cãi về chính sách chia tách gia đình của chính quyền Trump.
Các cuộc thảo luận đặc biệt tập trung vào bộ phận Hoạt động Thực thi và Trục xuất (ERO) của ICE. Phong trào này đã thu hút sự chú ý trở lại trong nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump do các chính sách nhập cư của chính quyền ông, cũng như vụ giết hại công dân Hoa Kỳ Renée Good và Alex Pretti vào tháng 1 năm 2026 trong Chiến dịch Metro Surge của ICE ở Minneapolis, Minnesota.
Phong trào "Bãi bỏ ICE" được hậu thuẫn bởi một liên minh các nhà lập pháp tiến bộ, các nhóm bảo vệ quyền công dân và các tổ chức vận động quyền lợi người nhập cư cấp cơ sở, những người cho rằng ICE không thể cải cách và vi phạm nhân quyền.
Sự ủng hộ của công chúng dành cho phong trào thường tăng mạnh sau những đợt tăng cường thực thi pháp luật gây tranh cãi của liên bang, các biến cố nổi bật hoặc các hoạt động giam giữ hung hăng.
Các nhà phê bình cáo buộc ICE sử dụng các chiến thuật bạo lực, duy trì điều kiện chăm sóc y tế không đạt tiêu chuẩn trong các cơ sở giam giữ và tiến hành các vụ giam giữ vi hiến, hoạt động bất chấp pháp luật và thực thi pháp luật một cách hung hăng thay vì tuân thủ đúng quy trình pháp lý.
***
Bài này chia làm 5 phần: Giải thể ICE và quay lại thời kỳ 2003, giải thể và thay thế, giải thể không thay thế, giải thể trong đề tài tranh cử, ý kiến phe Dân Chủ, và thay lời kết
A. GIẢI THỂ VÀ QUAY LẠI THỜI KỲ 2003
Những người ủng hộ đề xuất giải tán ICE và quay trở lại khuôn khổ trước năm 2003, thay vì duy trì cơ quan thống nhất được thành lập trong "cuộc chiến chống khủng bố" sau sự kiện 11/9.
* Khung pháp lý trước năm 2003 là hệ thống mà một cơ quan liên bang duy nhất, Cục Di trú và Nhập tịch (INS), đảm nhiệm cả các dịch vụ hành chính (như thẻ xanh và nhập tịch) và thực thi pháp luật (như tuần tra biên giới và trục xuất) của Hoa Kỳ. Nó hoạt động dưới sự quản lý của Bộ Tư pháp từ năm 1940 cho đến khi giải thể.
Sau các cuộc tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9, chính phủ Hoa Kỳ đã chuyển vấn đề nhập cư từ một vấn đề điều chỉnh dân sự thành một ưu tiên an ninh quốc gia trong nước. Thông qua Đạo luật An ninh Nội địa năm 2002, Quốc hội đã bãi bỏ INS vào năm 2003 và phân bổ trách nhiệm của nó cho ba cơ quan mới thuộc Bộ An ninh Nội địa (DHS) mới thành lập: - Cục Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS), - Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP), và - Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE): Được thành lập bằng cách kết hợp các điều tra viên nội địa của INS với các điều tra viên từ Cơ quan Hải quan Hoa Kỳ (trước đây thuộc Bộ Tài chính) để tập trung hoàn toàn vào việc thực thi pháp luật nội địa và trục xuất.
* Mối liên hệ với Phong trào "Bãi bỏ ICE": Khi các nhà hoạt động và các nhà lập pháp tiến bộ ủng hộ "quay trở lại khuôn khổ trước năm 2003", họ đang kêu gọi tách biệt các khía cạnh dịch vụ/nhân đạo của vấn đề nhập cư khỏi việc thực thi luật hình sự. Những người ủng hộ lập luận rằng việc kết hợp việc thực thi luật nhập cư dân sự nội địa với cơ sở hạ tầng an ninh quốc gia sau sự kiện 11/9 đã tạo ra một cơ quan (ICE) bị quân sự hóa quá mức, hình sự hóa các cộng đồng người nhập cư, và rằng đất nước đã hoạt động hiệu quả trong nhiều thập kỷ mà không cần đến nó.
B. GIẢI THỂ VÀ THAY THẾ
1. Dự luật Bãi bỏ ICE (The Abolish ICE Act - H.R. 7123)
Được giới thiệu bởi dân biểu Shri Thanedar, dự luật này nhằm mục đích rõ ràng là giải tán cơ quan này và chấm dứt quyền hạn thực thi hiện tại của nó. Thay vì một khoảng trống đột ngột, trọng tâm của đề xuất lập pháp này tập trung vào việc thành lập một ủy ban lưỡng đảng. Các hoạt động quan trọng sẽ được chuyển giao vĩnh viễn cho các cơ quan liên bang khác.
2. Dự luật Melt ICE
Được các dân biểu Delia Ramirez và Yvette Clarke công bố, phối hợp với các nhóm vận động nhân quyền như United We Dream và Detention Watch Network, nhằm mục tiêu vào ngân sách hàng tỷ đô la của ICE. Dự luật này cấm Bộ An ninh Nội địa (DHS) ký kết các hợp đồng mới với các công ty nhà tù tư nhân hoặc nhà tù quận địa phương để giam giữ người nhập cư. DHS phải đệ trình một lộ trình chính thức để chuyển đổi hoàn toàn người nhập cư khỏi các cơ chế theo dõi xâm phạm quyền riêng tư như vòng đeo chân điện tử trong vòng sáu tháng.
3. Dự luật Nhân phẩm cho Người Nhập cư Bị Giam giữ (The Dignity for Detained Immigrants Act)
Do dân biểu Pramila Jayapal bảo trợ, nhắm vào cốt lõi hoạt động của Bộ phận Thực thi và Trục xuất (ERO) của ICE. Giả định rằng các cá nhân nên được thả trong khi chờ các phiên điều trần dân sự, loại bỏ việc giam giữ không cần thiết. Loại bỏ dần tất cả các trung tâm giam giữ tư nhân và hợp đồng nhà tù quận trong vòng ba năm, chuyển các vấn đề nhập cư hoàn toàn sang môi trường dân sự, được cộng đồng giám sát. Trao cho Tổng Thanh tra DHS và các Thành viên Quốc hội quyền hợp pháp để thực hiện các cuộc kiểm tra không báo trước đối với bất kỳ cơ sở xử lý liên bang nào còn lại.
Một đề xuất chính sách nổi bật cuối cùng trong các dự luật này liên quan đến việc tách bộ phận hình sự của ICE khỏi bộ phận trục xuất. Các đơn vị tội phạm xuyên quốc gia đa cơ quan (như HSI) sẽ được tách biệt và đặt hoàn toàn dưới sự quản lý của Bộ Tư pháp (DOJ) hoặc FBI. Điều này đảm bảo rằng các cuộc điều tra về buôn người, buôn lậu ma túy và tội phạm mạng vẫn tiếp tục không bị gián đoạn, nhưng được xử lý bởi các chuyên gia tư pháp hình sự hoàn toàn tách biệt khỏi các vấn đề dân sự về biên giới và nhập cư nội địa.
C. TRANH CỬ: GIẢI THỂ MÀ KHÔNG THAY THẾ
Trong cuộc vận động tranh cử hiện nay của cánh tả đảng Dân Chủ, nhiều ứng viên và nhóm Democratic Socialists of America (DSA) đòi giải thể ICE mà không đưa ra một giải pháp thay thế nào.
Nếu Quốc hội thông qua dự luật giải thể ICE mà không chỉ định chiến lược thay thế, một số vấn đề pháp lý và thực tế sẽ xảy ra:
- Khoảng trống theo luật định: Luật tạo ra ICE (Đạo luật An ninh Nội địa năm 2002) đã bãi bỏ hợp pháp cơ quan cũ (INS). Việc bãi bỏ ICE không tự động khôi phục INS hoặc khôi phục dòng ngân sách cũ của nó.
- Hoạt động thực thi: ICE quản lý hàng nghìn nhân viên, các cuộc điều tra quốc tế phức tạp và hàng trăm cơ sở. Quốc hội phải thông qua rõ ràng các luật chuyển tiếp chỉ đạo chính xác cách chuyển giao, chấm dứt hoặc phân công lại các hoạt động trị giá hàng tỷ đô la này cho các thực thể khác.
Việc dỡ bỏ ICE đòi hỏi phải có luật pháp rõ ràng từ Quốc hội. Quốc hội phải cân nhắc lựa chọn xem nên xây dựng một khuôn khổ mới hay phục hồi khuôn khổ cũ.
Vì ICE đảm nhiệm cả việc thực thi luật nhập cư dân sự và các cuộc điều tra tội phạm xuyên quốc gia phức tạp, các nhà phân tích từ khắp các phe phái chính trị đều chỉ ra những kết quả hoạt động, kinh tế và an ninh khác nhau.
1. Phân tách Cục Điều tra An ninh Nội địa (HSI) và ERO: ICE được chia thành hai cục hoàn toàn riêng biệt. Việc bãi bỏ cơ quan này sẽ ảnh hưởng đến chúng theo những cách khác nhau:
- Cục Thực thi và Trục xuất (ERO): Cục này quản lý việc giam giữ và trục xuất người nhập cư không có giấy tờ. Việc bãi bỏ ERO sẽ ngay lập tức chấm dứt các cuộc đột kích nhập cư nội địa liên bang, giam giữ dân sự và trục xuất hàng loạt.
- Cục Điều tra An ninh Nội địa (HSI): Cục này điều tra các tội phạm xuyên quốc gia, bao gồm buôn người, buôn lậu ma túy, tội phạm mạng và trộm cắp sở hữu trí tuệ. Nếu ICE bị bãi bỏ, các hoạt động trị giá hàng tỷ đô la của HSI có thể sẽ được chuyển giao cho các cơ quan như FBI hoặc Cơ quan Phòng chống Ma túy (DEA) để ngăn chặn một khoảng trống lớn trong việc thực thi pháp luật liên bang.
2. Hậu quả về pháp lý và thực thi:
- Khoảng trống thực thi pháp luật: Những người phản đối lập luận rằng việc giải thể ICE mà không có cơ quan thay thế sẽ dẫn đến "biên giới mở" trong nội địa, vì sẽ không có cơ quan liên bang nào chịu trách nhiệm theo dõi, giam giữ hoặc trục xuất những cá nhân ở lại quá hạn visa hoặc trốn tránh an ninh biên giới.
- Chuyển sang cảnh sát địa phương: Các tổ chức nghiên cứu như Viện Cato cho rằng việc bãi bỏ ICE có thể cho phép Quốc hội phân bổ lại hàng tỷ đô la cho cảnh sát tiểu bang và địa phương. Điều này có thể chuyển hướng sự tập trung vào các tội phạm bạo lực địa phương, mặc dù một số nhóm tiến bộ lo ngại rằng nó có thể chỉ đơn giản là chuyển việc phân biệt chủng tộc xuống cấp địa phương.
- Thay đổi hành chính: Những người ủng hộ lập luận rằng việc loại bỏ ICE sẽ chấm dứt việc thực thi pháp luật "quân sự hóa" trong nội địa. Thay vào đó, vấn đề nhập cư có thể được quản lý như một vấn đề hành chính dân sự thuần túy - sử dụng giám sát dựa trên cộng đồng thay vì các trung tâm giam giữ vật lý.
3. Tác động kinh tế:
- Ổn định lực lượng lao động: Việc trục xuất hàng loạt gây gián đoạn đáng kể các ngành công nghiệp phụ thuộc nhiều vào lao động nhập cư, chẳng hạn như nông nghiệp, khách sạn, xây dựng và chăm sóc sức khỏe. Những người ủng hộ việc bãi bỏ lập luận rằng việc loại bỏ mối đe dọa từ các cuộc truy quét của ICE sẽ ổn định các lĩnh vực này và thúc đẩy nền kinh tế địa phương.
- Tiết kiệm ngân sách: Giải thể cơ quan này sẽ giải phóng hàng tỷ đô la trong ngân sách liên bang hiện đang được chi cho việc duy trì hàng nghìn giường giam giữ tư nhân và công cộng cũng như hậu cần hoạt động.
Ngược lại, những người chỉ trích lập luận rằng việc hoàn toàn thiếu thực thi luật nhập cư nội địa có thể dẫn đến gánh nặng không bền vững đối với cơ sở hạ tầng công cộng của tiểu bang và địa phương, chẳng hạn như trường học công lập, cơ sở chăm sóc sức khỏe và mạng lưới an sinh xã hội.
4. Kết quả xã hội và nhân đạo: Đối với cộng đồng người nhập cư, hậu quả chính sẽ là chấm dứt ngay lập tức việc chia cắt gia đình và nỗi sợ bị trục xuất đột ngột. Điều này có thể làm tăng lòng tin giữa người nhập cư và các tổ chức công cộng địa phương (như bệnh viện và trường học).
Những người phản đối nhấn mạnh rằng ICE chịu trách nhiệm truy tìm và trục xuất những người không phải công dân đã phạm tội bạo lực nghiêm trọng hoặc tham gia hoạt động băng đảng ở Hoa Kỳ. Nếu không có một cơ quan được chỉ định để xử lý việc trục xuất này, những người chỉ trích lập luận rằng an ninh công cộng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
D. ĐỀ TÀI TRANH CỬ
Các ứng cử viên Thượng Viện Hoa Kỳ:
- Abdul El-Sayed (Michigan)kêu gọi bãi bỏ hoàn toàn ICE, so sánh việc triển khai cơ quan này với một "lực lượng bán quân sự".
- Troy Jackson (Maine): Đã tích hợp thông điệp bãi bỏ ICE vào cương lĩnh tranh cử của mình sau vụ bắn chết một đặc vụ liên bang ở Maine, sử dụng nó để thách thức Thượng nghị sĩ đương nhiệm của đảng Cộng hòa, Susan Collins.
Ứng cử viên Thống đốc California Tom Steyer (California): Đã phát hành các quảng cáo "Bắt cóc" công khai, trực tiếp gọi các hành động của ICE là "phi Mỹ", hứa sẽ giải tán các hoạt động hiện tại của cơ quan này tại các tiểu bang và truy tố hành vi phạm tội của các đặc vụ.
Các ứng cử viên Hạ Viện Hoa Kỳ:
- Aisha Wahab (California): Tranh cử vào ghế Hạ viện còn trống của Eric Swalwell, Wahab đã có lập trường cứng rắn nhằm bãi bỏ hoàn toàn cơ quan này.
- Craig Swallow (Massachusetts): Thách thức nghị sĩ đương nhiệm Bill Keating, Swallow đã tuyên bố rõ ràng "Chúng ta cần bãi bỏ ICE" trong các cuộc tranh luận trên đài phát thanh gần đây.
- Diana DeGette (Colorado): Đang tranh cử tái nhiệm, DeGette đã tích cực định hướng chiến dịch tranh cử của mình xoay quanh việc giải tán cơ quan này.
E. Ý KIẾN CỦA PHE DÂN CHỦ
Mặc dù không tham gia các cuộc bầu cử sơ bộ cá nhân mới được khởi động, các nhà lãnh đạo cấp tiến như các dân biểu Alexandria Ocasio-Cortez (NY) và Delia Ramirez (IL) vẫn tiếp tục thúc đẩy thông điệp này, lưu ý rằng yêu cầu này đang chuyển từ một quan điểm bên lề thành một phép thử đối với cánh cấp tiến của đảng.
Đảng Dân chủ đang chia rẽ sâu sắc về khẩu hiệu "Bãi bỏ ICE". Trong khi cụm từ này đang nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ trở lại từ những người theo chủ nghĩa tiến bộ, thì các đảng viên Dân chủ bảo thủ và ôn hòa lại kịch liệt phản đối, coi khẩu hiệu này là một gánh nặng rủi ro về mặt bầu cử.
Phản ứng của đảng nhìn chung rơi vào ba phe phái riêng biệt:
1. Phe Tiến bộ: "Bãi bỏ và Thay thế"
Các nhà lập pháp tiến bộ và các nhà hoạt động cánh tả hoàn toàn ủng hộ khẩu hiệu này. Họ lập luận rằng cơ quan này đã trở nên "không thể cải cách" sau những đợt tăng cường thực thi pháp luật gây tranh cãi và các biến cố hoạt động nổi bật. Các nhà lãnh đạo như dân biểu Delia Ramirez (IL) và Ayanna Pressley (MA) lập luận rằng cụm từ này phản ánh chính xác nhu cầu phải hoàn toàn giải tán bộ máy thực thi pháp luật sau sự kiện 11/9.
2. Phe Ôn hòa & Bảo thủ: "Bãi bỏ các hành vi lạm dụng, chứ không phải cơ quan"
Đại đa số các đảng viên Dân chủ chính thống, ôn hòa và cấp lãnh đạo lại kịch liệt phản đối khẩu hiệu này. Các nhà lãnh đạo điều hành, bao gồm cả Phó Tổng thống Kamala Harris, luôn duy trì cương lĩnh giữ nguyên cơ quan này trong khi tăng cường trách nhiệm giải trình của nó. Các nhóm trung tả, chẳng hạn như tổ chức tư vấn Third Way, đã khẩn thiết kêu gọi các ứng cử viên từ bỏ hoàn toàn khẩu hiệu này. Họ lập luận rằng "Bãi bỏ ICE" đe dọa làm lãng phí các cơ hội cải cách nhập cư lưỡng đảng có ý nghĩa bằng cách trao cho đảng Cộng hòa một vũ khí chính trị dễ dàng - tương tự như cách khẩu hiệu "Cắt giảm ngân sách cảnh sát" đã gây tổn hại cho đảng Dân chủ vào năm 2020.
Phe ôn hòa nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ phải duy trì biên giới an toàn và thực thi luật nhập cư. Họ lập luận rằng việc ủng hộ một khoảng trống thực thi hoàn toàn mà không có một kế hoạch cụ thể, khả thi là "sự ngu ngốc về chính trị".
3. Phe cải cách: Giám sát và hạn chế triệt để
Một nhóm trung dung thứ ba của đảng Dân chủ đồng ý rằng hành vi của ICE là không thể chấp nhận được nhưng thích tập trung vào cải cách quy định mạnh mẽ hơn là bãi bỏ hoàn toàn. Các nhà lập pháp trong phe này ủng hộ việc thúc đẩy các hạn chế rõ ràng, tức thì. Các đề xuất nổi bật được các nhà lãnh đạo đảng Dân chủ tại Quốc hội ủng hộ bao gồm cấm các nhân viên ICE đeo khẩu trang, yêu cầu họ xuất trình giấy tờ tùy thân, bắt buộc sử dụng camera gắn trên người và buộc cơ quan này phải có lệnh khám xét tiêu chuẩn của tòa án trước khi tiến hành các hoạt động tại địa phương.
Như Chủ tịch Ủy ban Quốc gia đảng Dân chủ (DNC) Ken Martin đã tóm tắt, mặc dù các thành viên đảng Dân chủ bất đồng sâu sắc về cách diễn đạt "cải cách so với bãi bỏ", nhưng toàn đảng đều thống nhất quan điểm rằng các thực tiễn nhập cư liên bang hiện hành cần được cải tổ triệt để và ngay lập tức.
F. THAY LỜI KẾT
Một bài có tựa đề "Democrats found their border message. ICE is another story" trên tờ Politico ngày 22/8 viết:
"Đảng Dân chủ đã tìm ra cách để nói về biên giới. Tuy nhiên, họ vẫn chưa đạt được sự đồng thuận về Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE).
Các ứng cử viên Dân chủ đang bị giằng xé giữa một nhóm cử tri cốt lõi đầy nhiệt huyết muốn thấy ICE bị bãi bỏ hoặc siết chặt đáng kể, và một khối cử tri chưa quyết định, những người ít có khả năng ủng hộ các biện pháp quyết liệt — tất cả trong khi vẫn tiếp tục giữ khoảng cách với các chính sách biên giới của chính quyền Biden, vốn trở thành điểm yếu chính trị của Phó Tổng thống Kamala Harris trong cuộc đua năm 2024.
Một cuộc thăm dò mới của POLITICO — do Public First thực hiện từ ngày 8 đến 12 tháng 8 — cho thấy chỉ 21% cử tri chưa quyết định trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ nói rằng họ ủng hộ việc bãi bỏ ICE, trong khi 51% những người tự nhận mình là đảng viên Dân chủ ôn hòa và 67% đảng viên Dân chủ tiến bộ nói rằng họ ủng hộ điều đó.
Sự chia rẽ nội bộ đảng đã được thể hiện rõ ở Austin cuối tuần trước, nơi các thành viên Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ không thể đạt được sự đồng thuận về việc nên bãi bỏ hay cải cách ICE, cuối cùng đã thông qua các nghị quyết trái ngược nhau kêu gọi cả hai.
Phó Thống đốc Minnesota Peggy Flanagan, ứng cử viên của đảng Dân chủ cho chức Thượng nghị sĩ, đã tránh kêu gọi bãi bỏ ICE một cách rõ ràng. Dân biểu ôn hòa Henry Cuellar (D-Texas) nói "Dân biểu ôn hòa Henry Cuellar (D-Texas)".
Các đảng viên Dân chủ ở Nam Texas ít chú ý đến những tiếng nói lớn nhất trong đảng kêu gọi bãi bỏ ICE.
Một số ứng cử viên khác cũng đang thay đổi thông điệp của họ. William Lawrence, người đồng sáng lập Sunshine Movement, người đã thắng vòng bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ tại khu vực bầu cử số 7 đầy biến động của Michigan, đã kêu gọi bãi bỏ ICE vào tháng Giêng. Nhưng ông đã né tránh khi POLITICO hỏi tuần này liệu đó có còn là lập trường của ông hay không.
Frank Sharry, một nhà hoạt động lâu năm của đảng Dân chủ về vấn đề nhập cư, cho biết đảng Dân chủ nên tránh cụm từ này. "Frank Sharry, một nhà hoạt động lâu năm của đảng Dân chủ về vấn đề nhập cư, cho biết đảng Dân chủ nên tránh cụm từ này." Sharry là người từng cố vấn cho cả Biden và Phó Tổng thống Kamala Harris trong các chiến dịch tranh cử năm 2024 về chính sách nhập cư, nói. “Các ứng cử viên đảng Dân chủ muốn giành được những ghế sẽ mang lại đa số tại Hạ viện và Thượng viện, và sau đó là Tòa Bạch Ốc vào năm 2028, nên tránh xa khẩu hiệu này trong vận động tranh cử.”
NVV, 25/8/2026