2026-08-05  

5 lý do khiến ngày càng nhiều người Mỹ xa lánh cha mẹ mình, theo nhà tâm lý học 
Tiến sĩ Richard L Blake xác định "bắt chước trên mạng xã hội" và "ngôn ngữ mang tính đạo đức hóa" là những nguyên nhân chính gây ra rạn nứt trong gia đình.

(Melissa Rudy, Fox News, 5/8/2026)

Việc cắt đứt quan hệ với các thành viên trong gia đình ngày càng trở nên phổ biến, khiến các chuyên gia phải xem xét những nguyên nhân dẫn đến sự chia rẽ này.

Một cuộc khảo sát của YouGov năm 2025 cho thấy 38% người trưởng thành ở Mỹ đang xa cách với ít nhất một thành viên trong gia đình, bao gồm anh chị em ruột, cha mẹ, con cái hoặc ông bà.

Dựa trên nghiên cứu và công việc của mình trong lĩnh vực rạn nứt gia đình, Tiến sĩ Richard L. Blake, một nhà tâm lý học và tác giả người Anh hiện đang sống tại Austin, Texas, đã chia sẻ năm yếu tố mà ông tin rằng thường góp phần gây ra sự rạn nứt trong các mối quan hệ gia đình.

Số 1: Sự khác biệt về chính trị và giá trị

Một nghiên cứu lâu dài về hơn 2.000 mối quan hệ mẹ-con trưởng thành cho thấy "sự khác biệt về giá trị" là yếu tố dự báo mạnh mẽ về sự xa cách, cho thấy rằng những niềm tin khác nhau có thể đóng vai trò lớn trong những rạn nứt gia đình.

"Đó có thể là các giá trị chính trị, đó cũng có thể là hệ tư tưởng về giới tính," Blake nói với Fox News Digital.

"Người ta dễ dàng xa lánh ai đó chỉ vì họ có quan điểm khác biệt hơn là vì những người đã phạm tội bạo lực nghiêm trọng," ông nói. "Vì vậy, chắc chắn rằng sự khác biệt về chính trị là một vấn đề lớn."

Số 2: Ảnh hưởng của mạng xã hội

Việc sử dụng mạng xã hội quá mức có liên quan đến mối quan hệ cha mẹ-con cái kém hiệu quả hơn. Một nghiên cứu trên gần 9.800 thanh thiếu niên cho thấy rằng việc dành hơn hai giờ mỗi ngày cho mạng xã hội có liên quan đáng kể về các mối quan hệ tiêu cực với một hoặc cả hai cha mẹ.

Blake tin rằng mạng xã hội cũng có thể bình thường hóa sự xa cách trong gia đình bằng cách cho người dùng tiếp xúc với những câu chuyện lan truyền về "việc không liên lạc" và khuyến khích điều mà ông mô tả là "bắt chước truyền miệng".

Đệ nhị phu nhân Usha Vance chia sẻ thẳng thắn về em bé mới chào đời, việc cân bằng giữa việc chăm sóc bốn đứa con và vai trò làm mẹ.

"Ai đó có thể xem một video trên TikTok — 'Tôi đã cắt đứt liên lạc với bố mẹ và giờ tôi hạnh phúc hơn nhiều. Họ là những người ích kỷ, độc hại và vượt quá giới hạn. Và giờ tôi rất tuyệt,'" anh ấy nói. "Và mọi người bắt chước điều đó. Hoặc họ nghĩ, 'Ồ, người này đang thu hút rất nhiều sự chú ý.'"

Mặc dù ông thừa nhận rằng không có nghiên cứu dài hạn nào chứng minh chắc chắn sự gia tăng, "điều đó không có nghĩa là việc thiếu bằng chứng không có nghĩa không có sự gia tăng."

Theo Blake, xã hội đã chuyển dịch khỏi cái mà ông mô tả là "văn hóa phẩm giá" sang một nền văn hóa coi trọng "văn hóa nạn nhân" hơn.

"Vì vậy, bây giờ đó là một cuộc đua xuống đáy," ông nói. "Nếu bạn không đủ tư cách nạn nhân vì hoàn cảnh bạn sinh ra, bạn có thể tạo ra tư cách nạn nhân bằng cách cho rằng cha mẹ bạn đã ngược đãi hoặc bỏ bê bạn... và do đó bạn có giá trị, có lý do để cắt đứt quan hệ với họ."

Số 3: 'Văn hóa trị liệu'

Chuyên gia này cũng chỉ ra điều mà ông mô tả là "văn hóa trị liệu", cho rằng sự thay đổi thái độ đối với chấn thương và lạm dụng đã ảnh hưởng đến cách một số người nhìn nhận mối quan hệ với cha mẹ của họ.

"Một lý do khác được đưa ra là, 'Tôi cắt đứt liên lạc với bố mẹ để bảo vệ sức khỏe tinh thần của mình ' — và đây là một kiểu niềm tin sai lầm," anh ấy nói với Fox News Digital. "Có một định kiến ​​rất lớn rằng nếu bạn gặp khó khăn trong cuộc sống trưởng thành, thì chắc chắn đó là do bố mẹ bạn đã làm điều gì đó không nên làm hoặc không làm điều gì đó."

Blake lập luận rằng mối quan hệ gia đình vẫn là một trong những yếu tố bảo vệ mạnh mẽ nhất đối với sức khỏe tâm thần.

"Gia đình là một trong những yếu tố bảo vệ hiệu quả nhất chống lại bệnh tâm thần dựa trên bằng chứng khoa học," ông nói. "Có một quan niệm sai lầm rằng gia đình không quan trọng."

Nhà tâm lý học đã dẫn chứng một nghiên cứu nổi tiếng ở Minnesota về các cặp song sinh được nhận nuôi, trong đó phát hiện ra rằng các cặp song sinh thường giống cha mẹ ruột hơn là cha mẹ nuôi đã nuôi dưỡng họ.

Ông cũng trích dẫn một nghiên cứu năm 2024 do nhà xã hội học người Đức Karsten Hank dẫn đầu, cho thấy những người trưởng thành xa cách cha mẹ hoặc anh chị em ruột có mức độ hài lòng về cuộc sống thấp hơn và nhiều triệu chứng trầm cảm hơn so với những người duy trì mối quan hệ gia đình.

"Vì vậy, có vẻ như việc cắt đứt liên lạc chắc chắn là một vấn đề sức khỏe đối với những bậc cha mẹ, và có lẽ đó cũng là một vấn đề sức khỏe tiêu cực đối với con cái hoặc người lớn thực hiện việc cắt đứt liên lạc đó," ông nói. "Đó là lời nói dối mà họ đang bị lan truyền trên mạng xã hội: 'Cắt đứt liên lạc với cha mẹ và sức khỏe tinh thần của bạn sẽ tốt hơn.'"

Số 4: Xung đột trong giao tiếp

Theo Blake, cách các gia đình giao tiếp trong lúc xung đột có thể quyết định liệu những bất đồng có leo thang thành sự xa cách lâu dài hay không.

Ông nói rằng điều quan trọng là phải lắng nghe trước, đồng thời lưu ý rằng "đàm phán con tin" có thể hữu ích trong những tình huống này.

"Điều đó có nghĩa là lắng nghe người kia, sau đó lặp lại những gì họ nói theo cách bạn hiểu và xác nhận lại… rồi chờ đến khi người đó thực sự nói xong trước khi bạn trình bày quan điểm của mình."

Blake cũng nêu lên vấn đề về "ngôn ngữ mang tính đạo đức hóa", hay "những từ ngữ trị liệu" được dùng để nhắm vào các bậc phụ huynh - "chẳng hạn như lạm dụng, độc hại, ranh giới, người ái kỷ, thao túng tâm lý."

"Khi bạn sử dụng ngôn ngữ mang tính đạo đức như vậy, việc thỏa hiệp sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều," ông nói.

"Vì vậy, tôi khuyên các bậc phụ huynh nên tạm dừng trước khi phản ứng... rồi hỏi lại: 'Được rồi, bố/mẹ đã dùng từ "độc hại". Bố/mẹ có thể mô tả hành vi hoặc những hành vi mà bố/mẹ cho là độc hại không?' Khi đó, chúng ta sẽ giải quyết vấn đề dựa trên sự thật và các sự kiện, chứ không phải là ai tốt hơn hay ai tệ hơn."

Nhà tâm lý học cũng khuyên nên bắt đầu bằng những câu nói bắt đầu bằng "tôi (I)" thay vì dùng từ "you", và cũng nên tránh dùng các từ "luôn luôn" và "không bao giờ".

Số 5: Ảnh hưởng từ bên ngoài

Cuối cùng, Blake cho rằng những ảnh hưởng từ bên ngoài — bao gồm cả bạn đời và những quan điểm nuôi dạy con cái đang thay đổi — cũng có thể góp phần gây ra sự xa cách trong gia đình.

Ông lưu ý rằng những ảnh hưởng bên ngoài đó có thể khác nhau tùy theo giới tính, trong đó bạn đời thường đóng vai trò lớn hơn đối với nam giới.

Ví dụ, Blake đã dẫn chứng những nhân vật nổi tiếng như Brooklyn Beckham và Hoàng tử Harry, cho rằng đôi khi các mối quan hệ tình cảm có thể ảnh hưởng đến cách mọi người nhìn nhận mối quan hệ của họ với các thành viên trong gia đình.

Theo Blake, những quan điểm nuôi dạy con cái trái ngược nhau cũng có thể gây căng thẳng cho mối quan hệ gia đình, vì con cái trưởng thành và ông bà đôi khi bất đồng về cách nuôi dạy trẻ em.

"Phong cách nuôi dạy con cái rõ ràng là khác nhau, và chúng đã thay đổi rất nhiều trong vài năm qua," ông nói.

"Nếu nhìn vào hậu quả của phương pháp nuôi dạy con nhẹ nhàng hoặc nuông chiều mà chúng ta đang áp dụng, chúng ta sẽ thấy thế hệ trẻ em có vấn đề về sức khỏe tâm thần nhiều nhất trong lịch sử, và kém thích hợp nhất cho tuổi trưởng thành," Blake nhận định. "Có lẽ chúng ta nên học hỏi từ ông bà mình nhiều hơn là từ các nhà trị liệu."

https://www.foxnews.com/health/5-reasons-more-americans-cutting-off-own-parents-according-psychologist
 

NVV