2026-06-18
Trump đáp trả những lời chỉ trích khi thỏa thuận hòa bình với Iran làm dấy lên tranh luận về những nhượng bộ của Mỹ
(Sam Meredith, NCBC, 18/6/2026)
Tổng thống Donald Trump hôm thứ Năm đã đả kích những lời chỉ trích về các điều khoản của thỏa thuận hòa bình tạm thời giữa Mỹ và Iran, nói rằng những người cho rằng ông chưa đủ cứng rắn với Tehran là "ghen tị, kẻ xấu hoặc ngu ngốc".
Bình luận của ông được đưa ra ngay sau khi ông và Iran ký bản ghi nhớ 14 điểm để gia hạn lệnh ngừng bắn, bao gồm cả ở Lebanon và mở lại eo biển Hormuz có tầm quan trọng chiến lược.
Thỏa thuận này cho thấy cả hai bên cam kết đàm phán thêm để đạt được thỏa thuận cuối cùng trong 60 ngày tới và bao gồm kế hoạch trị giá 300 tỷ USD để tái thiết Iran cũng như loại bỏ "tất cả các loại" lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Cộng hòa Hồi giáo.
Thỏa thuận này đã khiến một số người kết luận rằng các điều khoản dường như đã củng cố thêm sức mạnh của Tehran.
“Những kẻ ngu ngốc này, những người nghĩ rằng tôi chưa đủ cứng rắn với Iran, khi thị trường chứng khoán vừa đạt mức cao kỷ lục và giá dầu đang 'giảm mạnh', là ghen tị, là người xấu hoặc ngu ngốc", Trump nói hôm thứ Năm thông qua nền tảng Truth Social của mình.
Thị trường chứng khoán Mỹ gần đây đã lập mức cao kỷ lục mới và giá dầu giảm do tin tức về thỏa thuận hòa bình với Iran, mặc dù giá vẫn cao hơn đáng kể so với mức trước chiến tranh.
Các nhà lãnh đạo Iran nhìn chung đã tìm cách coi thỏa thuận này là một thắng lợi chiến lược. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian mô tả bản ghi nhớ là cơ hội để giải quyết các vấn đề kinh tế và chính trị của Iran, đồng thời cho biết nó có thể giúp tạo ra "một thế giới khác" ở Iran và Trung Đông.
“Đây là một tài liệu lịch sử và thông điệp từ một Iran hùng mạnh: Hòa bình sẽ được hiện thực hóa dưới sự tôn trọng lẫn nhau”, Pezeshkian nói trong một bài đăng trên mạng xã hội, cùng với những hình ảnh về thỏa thuận đã ký kết.
“Tôi nghĩ có thể nói một cách công bằng rằng, ít nhất là theo kế hoạch 14 điểm đã được công bố, ngôn ngữ trong đó khá có lợi hoặc rất có lợi cho Iran,” Amrita Sen, người sáng lập Energy Aspects, nói với Dan Murphy của CNBC hôm thứ Năm.
“Vẫn còn rất nhiều chi tiết cần được làm rõ. Ví dụ, tốc độ cho phép tàu thuyền đi qua, phải không?” bà Sen nói, đề cập đến ngôn ngữ trong bản ghi nhớ về việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và Iran sắp xếp cho việc đi lại an toàn của các tàu thương mại.
Theo thỏa thuận, Iran cho biết họ sẽ cho phép các tàu thương mại đi qua an toàn mà không thu phí trong vòng 60 ngày. Sau đó, nước này sẽ đàm phán với Oman “để xác định việc quản lý và các dịch vụ hàng hải trong tương lai” tại eo biển Hormuz, thảo luận với các quốc gia vùng Vịnh khác.
Để biện minh cho thỏa thuận hòa bình tạm thời với Iran, Trump tái khẳng định quan điểm của mình rằng Tehran không bao giờ nên được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
Tuy nhiên, ông ấy cũng nói rằng Iran nên có quyền làm giàu uranium, được tiếp cận hàng tỷ đô la tiền bị đóng băng và được phép phát triển tên lửa đạn đạo. Tất cả những vấn đề này đều đang thách thức những lằn ranh đỏ mà chính quyền Trump cho đến nay vẫn luôn tuân thủ.
Tổng thống Mỹ, tham dự cuộc họp của các nhà lãnh đạo G7 tại Pháp, cho biết ông hy vọng thỏa thuận này sẽ mang lại hòa bình cho khu vực và giảm giá dầu. Ông cũng đe dọa sẽ nối lại các cuộc tấn công vào Iran nếu nước này không thực hiện các cam kết của mình.
"Nếu các ông không tuân thủ thỏa thuận, tôi không muốn làm điều đó, nhưng chúng tôi sẽ ném bom dữ dội vào các ông," ông Trump nói trong một cuộc họp báo.
* Ba hệ quả địa chính trị
Thỏa thuận tạm thời của ông Trump với Iran đã làm dấy lên câu hỏi liệu thỏa thuận hòa bình của ông với Tehran có đáng giá bằng gần bốn tháng chiến tranh hay không. Nó cũng gợi lên sự so sánh với thỏa thuận hạt nhân của cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama với Tehran.
Ông Trump đã hủy bỏ Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA), được nhất trí vào năm 2015 dưới thời chính quyền Obama, trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, gọi đó là "một sự xấu hổ" đối với ông với tư cách là một công dân Mỹ.
Trả lời phỏng vấn ABC News hôm Chủ nhật, trước khi thỏa thuận mới được công bố, Obama cho biết ông "nghi ngờ" bất kỳ thỏa thuận nào với Iran do chính quyền Trump đưa ra sẽ "khác biệt đáng kể" so với JCPOA.
Holger Schmieding, nhà kinh tế trưởng của Berenberg, cho biết mặc dù phán quyết cuối cùng phụ thuộc vào toàn bộ chi tiết của thỏa thuận khung, nhưng Iran "dường như đã thắng thế trên nhiều phương diện" dựa trên những gì đã được báo cáo cho đến nay.
Thật vậy, cuộc chiến Iran dường như đã củng cố chứ không làm suy yếu quyền lực của Lực lượng Vệ binh Cách mạng đối với Iran, Schmieding cho biết hôm thứ Năm trong một bản nghiên cứu, bất chấp việc chế độ Iran đàn áp cuộc nổi dậy hồi tháng Giêng bằng cách giết chết hàng nghìn người biểu tình.
Ông chỉ ra ba kết luận địa chính trị từ kinh nghiệm của 100 ngày qua.
Bất chấp chiến dịch ném bom dữ dội, "Mỹ đã thất bại trong việc đạt được một số mục tiêu đã đề ra, bao gồm cả việc thay đổi chế độ ở Tehran. Điều này có thể đã làm suy yếu vị thế địa chính trị của Mỹ", Schmieding nói.
Cuộc xung đột cũng cho thấy, giống như trường hợp chiến tranh của Nga với Ukraine, các cường quốc yếu hơn với máy bay không người lái có thể cản trở tham vọng quân sự của các cường quốc mạnh hơn, Schmieding nói thêm.
Và thứ ba, cũng giống như sự tăng vọt của giá dầu đã tạm thời bổ sung vào ngân sách chiến tranh của Tổng thống Nga Vladimir Putin, sự điều chỉnh giá dầu gần đây sẽ gây tổn hại cho Moscow. "Nếu eo biển Hormuz mở cửa trở lại vĩnh viễn, tình hình tài chính của Nga sẽ lại trở nên bấp bênh hơn", Schmieding nói.
* Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với Iran và khu vực?
Hội đồng Quốc gia người Mỹ gốc Iran (NIAC), một nhóm vận động chính sách có trụ sở tại Washington D.C. tập trung vào việc thúc đẩy ngoại giao giữa Mỹ và Iran, đã mô tả thỏa thuận này là "bước đột phá ngoại giao quan trọng nhất kể từ khi chiến tranh bùng nổ" vào ngày 28 tháng 2.
"Tuy nhiên, bất chấp động lực ngày càng tăng đằng sau thỏa thuận, tương lai của nó vẫn còn bất định," NIAC cho biết trong một bài đăng được công bố hôm thứ Tư.
"Trong khi các quan chức cấp cao ở cả Tehran và Washington đang trình bày thỏa thuận như một con đường để chấm dứt xung đột và mở ra một giai đoạn ngoại giao mới, nó phải đối mặt với sự phản đối quyết liệt từ Israel, những người theo đường lối cứng rắn ở Washington và một phe phái bảo thủ Iran lên tiếng mạnh mẽ," họ nói thêm.
Torbjorn Soltvedt, nhà phân tích chính về Trung Đông tại công ty tình báo rủi ro Verisk Maplecroft, cho biết Tehran sẽ giữ "đòn bẩy đáng kể" khi các nhà đàm phán chuyển sang chương trình hạt nhân của Iran, mối đe dọa tên lửa đạn đạo và sự hỗ trợ cho các nhóm vũ trang trong khu vực rộng lớn hơn.
"Các cuộc đàm phán trước đây luôn tiềm ẩn mối đe dọa đối với cơ sở hạ tầng vận tải biển và năng lượng, nhưng mức độ gián đoạn trong ba tháng rưỡi qua sẽ củng cố vị thế của Iran", Soltvedt cho biết trong một báo cáo nghiên cứu được công bố đầu tuần này.
https://www.cnbc.com/2026/06/18/trump-iran-deal-mou-nuclear-hormuz.html
NVV