NVV blog

 2026-06-14  

11 phán quyết sắp tới của Tòa án Tối cao có thể quyết định thành bại chương trình nghị sự nhiệm kỳ thứ hai của Trump.
Các vụ kiện liên quan đến quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh, tình trạng được bảo vệ tạm thời và tính độc lập của cơ quan hành pháp đang thử thách giới hạn quyền lực của cơ quan hành pháp.

(Fox News, 14/6/2026)

Khi Tòa án Tối cao bước vào giai đoạn cuối kỳ họp, hàng loạt phán quyết được theo dõi sát sao có thể quyết định không chỉ số phận của một số ưu tiên chính sách quan trọng của Tổng thống Donald Trump mà còn cả phạm vi quyền lực của tổng thống trong những năm tới.

Trong những sảnh và phòng làm việc lát đá cẩm thạch, những tuần cuối tháng Sáu thường được biết đến là "mùa lũ", thời điểm gấp rút hoàn thành các phán quyết trước khi các thẩm phán rời Washington nghỉ hè. Chín thẩm phán và các thư ký pháp lý của họ phải tuân thủ các thời hạn nghiêm ngặt do chính họ đặt ra để viết và lưu hành các bản thảo cuối cùng của các phán quyết trong các vụ án lớn nhỏ.

Năm nay, vẫn còn 23 vụ án chưa được giải quyết sau khi tòa án đã nghe tranh luận trong gần 60 vụ tranh chấp trong kỳ họp này. Trong số đó có bốn vụ kháng cáo liên quan đến các sắc lệnh hành pháp của Trump, hai vụ tranh chấp liên quan đến bầu cử và các vấn đề riêng biệt liên quan đến quyền sở hữu súng và quyền của người chuyển giới.

Một số tranh chấp còn lại có điểm chung: tổng thống có thể thực hiện bao nhiêu quyền lực đối với chính sách liên bang và nhánh hành pháp. Các phán quyết có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng thúc đẩy chương trình nghị sự nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, đặc biệt là về vấn đề nhập cư và giám sát chính phủ, đồng thời xác định rõ hơn ranh giới giữa Tòa Bạch Ốc, Quốc hội và tòa án.

Ngày làm việc cuối cùng của tòa án trước kỳ nghỉ hè truyền thống vẫn chưa được xác định, ngay cả đối với chín thành viên của tòa, nhưng họ hy vọng sẽ hoàn thành công việc vào cuối tháng. Tuy nhiên, với khối lượng công việc dồn dập của tòa án bị chia rẽ, điều đó không thể đảm bảo.

Dưới đây là 11 ý kiến ​​còn lại mà chúng tôi đang theo dõi sát sao.
 
* Trump kiện Barbara

Có thể nói đây là vụ án còn lại được theo dõi sát sao nhất của Tòa án Tối cao đang chờ phán quyết, vụ kiện này tập trung vào Sắc lệnh hành pháp 14160 của Tổng thống Trump , một nỗ lực nhằm hạn chế quyền công dân tự động cho trẻ em sinh ra từ cha mẹ nhập cảnh trái phép vào nước này.

Vụ kiện này có thể xác định giới hạn quyền lực của tổng thống bằng cách quyết định liệu một tổng thống có thể thay đổi cách giải thích lâu đời về luật quốc tịch mà không cần sự đồng thuận của Quốc hội hay không.

Ông Trump đã làm nên lịch sử khi đích thân tham dự các phiên tranh luận miệng vào tháng 3, trở thành tổng thống đương nhiệm đầu tiên làm như vậy - nhưng điều đó dường như không quan trọng.

Tòa án Tối cao đã công khai phản đối những nỗ lực sâu rộng của chính quyền nhằm hạn chế đối tượng được gọi là công dân Mỹ, bày tỏ nhiều mức độ hoài nghi khác nhau về tuyên bố rằng "đặc quyền" công dân đã bị lạm dụng và cấp sai cho những người có cha mẹ cư trú bất hợp pháp hoặc tạm thời tại quốc gia này.

Một phán quyết chống lại Trump sẽ khẳng định sự đồng thuận lâu dài về mặt pháp lý, chính trị và xã hội ủng hộ ý tưởng cấp quyền công dân tự động cho tất cả trẻ sơ sinh chào đời trong nước, bất kể tình trạng nhập cư hay tạm trú của cha mẹ chúng.

* Mullin kiện Doe, Dahlia; Trump kiện Miot

Quyền hành pháp liên quan đến vấn đề nhập cư cũng là trọng tâm của các vụ kiện Mullin v. Doe, Dahlia và Trump v. Miot, những vụ kiện liên quan đến nỗ lực của chính quyền nhằm chấm dứt quy chế Bảo vệ Tạm thời (TPS) đối với một số người di cư Haiti và Syria đang sinh sống tại Mỹ.

Chương trình TPS hiện đang hỗ trợ khoảng 1,3 triệu người chạy trốn chiến tranh và thiên tai từ 17 quốc gia, cho phép họ sinh sống và làm việc tại quốc gia đó trong một thời gian giới hạn.

Chính quyền lập luận rằng Bộ An ninh Nội địa có quyền tự do rộng rãi để chấm dứt một số biện pháp bảo vệ theo diện Tạm thời Bảo vệ (TPS) dành cho người di cư từ một số quốc gia nhất định, cho rằng các biện pháp bảo vệ này chỉ mang tính tạm thời. Các nhà hoạt động bảo vệ quyền lợi người di cư phản bác rằng luật liên bang yêu cầu các thủ tục cụ thể và cho phép tòa án xem xét lại các quyết định đó.

Đa số thẩm phán bảo thủ của tòa án đã thể hiện sự ủng hộ đối với quyền tùy ý của Bộ trưởng An ninh Nội địa trong việc thu hồi các biện pháp bảo vệ chống trục xuất đối với 13 quốc gia nằm trong danh sách TPS.
 
* Trump kiện Cook; Trump kiện Slaughter

Trong vụ kiện Trump kiện Cook, các thẩm phán đang xem xét liệu ông Trump có thể cách chức Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Lisa Cook hay không.

Dựa trên các lập luận bằng miệng hồi tháng Giêng, tòa án dường như sẵn sàng giáng cho Tổng thống Trump một trong những đòn giáng pháp lý lớn nhất trong nhiệm kỳ của ông, thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với việc Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Lisa Cook tiếp tục giữ vị trí lãnh đạo của mình — ít nhất là hiện tại.

Các vấn đề về quyền lực tổng thống xoay quanh việc liệu ông Trump có quyền hành pháp đơn phương rộng rãi để sa thải ai đó khỏi ngân hàng trung ương hay không, bất chấp vị thế đặc biệt của nó như một cơ quan liên bang độc lập.

Trong các cuộc tranh luận, hầu hết các thẩm phán đều tỏ ra hoài nghi về hành động của Trump.

"Quan điểm của ông là không có sự xem xét của tòa án, không cần thủ tục nào, không có biện pháp khắc phục nào?" Thẩm phán Brett Kavanaugh nói với Tổng luật sư Bộ Tư pháp D. John Sauer. "Tiêu chuẩn quá thấp để xác định 'lý do' mà chỉ riêng tổng thống quyết định? Ý tôi là, điều đó sẽ làm suy yếu, nếu không muốn nói là phá vỡ, tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang."

Nhưng một vụ kiện riêng biệt liên quan đến quyền sa thải của tổng thống, vụ Trump kiện Slaughter, có thể có những tác động rộng lớn hơn nữa. Cựu Ủy viên Ủy ban Thương mại Liên bang Rebecca Slaughter đang thách thức việc bị cách chức khỏi cơ quan này, tạo ra một thử nghiệm trực tiếp đối với tiền lệ năm 1935 của Tòa án Tối cao được thiết lập trong vụ Humphrey's Executor kiện Hoa Kỳ, trong đó giới hạn khả năng của tổng thống trong việc sa thải các thành viên của các ủy ban quản lý độc lập trừ khi có "lý do chính đáng".

Một phán quyết có lợi cho chính quyền có thể củng cố quyền kiểm soát của tổng thống đối với các cơ quan quản lý mọi thứ từ thông tin liên lạc và an toàn người tiêu dùng đến chính sách lao động và thị trường tài chính, và một phán quyết có lợi cho Slaughter có thể hạn chế đáng kể quyền lực của tổng thống.

Vấn đề này có thể ảnh hưởng rất lớn đến cách thức điều hành chính phủ liên bang. Các cơ quan và hội đồng quản lý độc lập giúp điều hành hầu hết mọi khía cạnh của đời sống người Mỹ — từ an toàn giao thông, quan hệ lao động và môi trường đến an sinh xã hội và tài chính. Các cơ quan này bao gồm Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng, Ủy ban Truyền thông Liên bang và Cục Dự trữ Liên bang.
 
* Ủy ban Thượng nghị sĩ Cộng hòa Quốc gia kiện Ủy ban Bầu cử Liên bang.

Vấn đề đang được tranh luận là một đạo luật liên bang quy định giới hạn chi tiêu phối hợp giữa các đảng phái chính trị và các ứng cử viên tranh cử vào Quốc hội và Tòa Bạch Ốc.

Trong những năm gần đây, Tòa án tối cao, dưới sự lãnh đạo của Chánh án John Roberts, đã bác bỏ các giới hạn chi tiêu tranh cử liên bang do Quốc hội ban hành.

Và sáu thẩm phán bảo thủ dường như sẵn sàng làm điều đó một lần nữa, và có thể lật đổ một phán quyết kéo dài gần một phần tư thế kỷ, hạn chế cách các đảng chính trị lớn chi tiêu hàng chục triệu đô la, phần lớn trong số đó dành cho quảng cáo truyền hình.

Vụ tranh chấp này làm nổi bật sự chia rẽ về việc liệu các hạn chế chi tiêu tranh cử nhằm ngăn chặn tham nhũng có vi phạm một cách bất hợp pháp quyền tự do ngôn luận được Hiến pháp sửa đổi lần thứ nhất bảo đảm hay không.
 
* Vụ kiện Watson chống lại Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa

Vấn đề đang được tranh luận là một đạo luật của tiểu bang Mississippi cho phép các quan chức bầu cử kiểm đếm các phiếu bầu qua thư nhận được sau Ngày bầu cử, miễn là chúng được gửi đúng thời hạn.

Các thẩm phán bảo thủ tại Tòa án Tối cao Hoa Kỳ báo hiệu sẵn sàng hạn chế việc gửi phiếu bầu qua thư đến muộn.

Mississippi là một trong khoảng 14 tiểu bang, Đặc khu Columbia và ba vùng lãnh thổ cho phép thời gian gia hạn từ một ngày đến vài tuần để kiểm đếm các phiếu bầu thông thường, miễn là các phiếu bầu đó được đóng dấu bưu điện vào hoặc trước Ngày bầu cử.

Hiện tại, tình hình đang diễn ra tương tự ở California, nơi kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử ngày 2 tháng 6 có thể chưa được công bố trong vài tuần hoặc hơn nữa.

Các thẩm phán đang xem xét liệu các đạo luật liên bang về Ngày Bầu cử có phủ quyết các luật khác nhau của tiểu bang hay không và có thể làm rõ chính xác "cuộc bầu cử" có nghĩa là gì khi nói đến việc bỏ phiếu và nhận phiếu bầu.

Kết quả có thể phụ thuộc vào Chánh án Roberts và Thẩm phán Amy Coney Barrett, những người có thể bỏ phiếu quyết định.
 
* Little kiện Hecox và Tây Virginia kiện BPJ

Tòa án cũng đang xem xét hai vụ án liên quan đến vận động viên chuyển giới và thể thao học đường. Trong vụ Little v. Hecox và West Virginia v. BPJ, các thẩm phán đang cân nhắc xem luật tiểu bang hạn chế nữ sinh và phụ nữ chuyển giới tham gia các đội thể thao nữ có vi phạm Điều khoản Bảo vệ Bình đẳng của Hiến pháp hay các quy định bảo vệ liên bang theo Điều IX hay không.

Gần 30 tiểu bang có luật hạn chế sự tham gia của nữ chuyển giới được xác định là nam khi sinh, trong cả các hoạt động thể thao ở trường công lập và đại học, và các quan chức cho biết những hạn chế này nhằm đảm bảo sự công bằng và an toàn cho học sinh.

Tuy nhiên, luật sư của một học sinh lớp 10 và một sinh viên năm cuối đại học phản bác rằng những lệnh cấm đó rõ ràng là phân biệt đối xử, và vấn đề cần được giải quyết là về sự bình đẳng và phẩm giá cho mọi học sinh, không bị chi phối bởi chính trị và thông tin sai lệch.

Tòa án tối cao đang xem xét liệu các đạo luật này có vi phạm hiến pháp khi phân biệt đối xử dựa trên giới tính hay không.
 
* Wolford kiện Lopez 

Vụ kiện nhắm vào một đạo luật của Hawaii cấm các cá nhân, bao gồm cả những người có giấy phép mang súng giấu kín, mang súng vào khu vực tư nhân mở cửa cho công chúng trừ khi chủ sở hữu đã cho phép rõ ràng.

Vụ kiện này có thể sẽ xoay quanh việc quyền sở hữu tài sản có quan trọng hơn quyền sở hữu súng hay không, và hai quyền đó tương tác với nhau như thế nào.

Một nhóm chủ sở hữu súng ở Maui đang phản đối các quy định mặc định về quyền mang vũ khí, cho rằng luật pháp đã sai lầm khi coi việc mang vũ khí là tội phạm ngay cả khi chủ sở hữu tài sản công cộng chỉ im lặng. Họ gọi những luật này là "luật ma cà rồng", ám chỉ truyền thuyết về Dracula, người không thể vào phòng nếu không được mời.

Tuy nhiên, các quan chức Hawaii nói với tòa án tối cao rằng những hạn chế này cân bằng quyền sở hữu súng và quyền sở hữu tài sản, viện dẫn truyền thống lâu đời ở tiểu bang Aloha về việc hạn chế tất cả các loại vũ khí nguy hiểm, bắt nguồn từ thời kỳ tiểu bang này còn là một chế độ quân chủ.
 
* Hoa Kỳ kiện Hemani

Một vụ kiện riêng biệt liên quan đến Tu chính án thứ hai vẫn chưa được giải quyết, đó là luật của chính phủ liên bang cấm những người có thói quen sử dụng cần sa sở hữu súng một cách hợp pháp.

Cuộc tranh luận về "súng và cần sa" xoay quanh việc liệu việc sử dụng rộng rãi cần sa trong những thập kỷ gần đây - hợp pháp dưới một số hình thức ở 40 tiểu bang - có khiến việc "chỉ đơn thuần sở hữu" cần sa trở thành tội phạm hay không, phụ thuộc vào việc có sở hữu súng hay không.

Luật tương tự đã được áp dụng cho con trai của cựu Tổng thống Joe Biden, Hunter, người bị kết án theo Mục 922(g)(3), cấm bất kỳ "người sử dụng trái phép hoặc nghiện bất kỳ chất bị kiểm soát nào" sở hữu súng.

https://www.foxnews.com/politics/11-upcoming-supreme-court-decisions-could-make-break-trumps-second-term-agenda

NVV