2026-05-14
Cái bẫy Thucydides về Đài Loan
Ông Tập Cận Bình thích sự so sánh với Hy Lạp vì ông cho rằng Trung Quốc là cường quốc đang trỗi dậy và Mỹ đang suy yếu. Có lẽ ông nên suy nghĩ lại về điều đó.
(Ban Biên Tập, Wall Street Journal, 14/5/2026)
Ai ngờ ông Tập Cận Bình lại am hiểu lịch sử Hy Lạp cổ đại? Trong cuộc gặp thượng đỉnh hôm thứ Năm, Chủ tịch Trung Quốc đã cảnh báo Tổng thống Trump về "bẫy Thucydides", nhưng đừng để bị đánh lừa bởi lời ám chỉ lịch sử đó. Ý thực sự của ông là cảnh báo ông Trump không nên mạo hiểm gây ra chiến tranh bằng cách can thiệp vào kế hoạch tái chiếm Đài Loan của Trung Quốc - bằng vũ lực nếu cần thiết.
Thucydides là nhà sử học vĩ đại thời cổ đại, chuyên viết về Chiến tranh Peloponnesian, và ông lập luận rằng sự trỗi dậy của Athens đã khiến Sparta lo sợ và dẫn đến chiến tranh [khiến cả hai đều suy yếu]. Nhà khoa học chính trị Graham Allison của Đại học Harvard đã phổ biến cái mà ông gọi là "bẫy Thucydides" bằng cách chỉ ra hàng chục lần trong lịch sử khi một cường quốc đang trỗi dậy đe dọa một cường quốc đã được thiết lập và dẫn đến chiến tranh. Chiến tranh thế giới thứ nhất là một ví dụ khi nước Đức đang trỗi dậy đe dọa Anh quốc, cường quốc hàng đầu châu Âu.
Bạn có hiểu ý ông Tập Cận Bình trong phép so sánh này không? Theo ông, Trung Quốc là cường quốc đang trỗi dậy và Mỹ là bá chủ sợ bị vượt mặt. Ông đang cảnh báo ông Trump một cách thẳng thừng rằng không nên can thiệp vào tham vọng của Trung Quốc, nếu không kết quả có thể là một cuộc chiến tranh tàn phá.
Không ai muốn chiến tranh, điều đó sẽ là một thảm họa, nhưng Mỹ không đe dọa sử dụng vũ lực chống lại Trung Quốc. Mỹ từ lâu đã hỗ trợ sự trỗi dậy của Trung Quốc bằng cách cho phép nước này gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới và hy vọng rằng nước này sẽ tuân thủ các quy tắc quốc tế tự do. Ông Tập Cận Bình là nhà lãnh đạo đang đe dọa sử dụng vũ lực ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đặc biệt là ở Đài Loan.
Theo các báo cáo về cuộc trao đổi thượng đỉnh, ông Tập Cận Bình nói với ông Trump rằng “vấn đề Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung Quốc-Mỹ”. “Nếu được xử lý đúng cách, quan hệ song phương sẽ ổn định lâu dài. Ngược lại, hai nước sẽ xảy ra xung đột, thậm chí là mâu thuẫn, gây nguy hiểm lớn cho toàn bộ mối quan hệ.”
Nhưng một cuộc chiến tranh vì Đài Loan ngày nay sẽ không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên do nghi ngờ lẫn nhau. Đó sẽ là quyết định của ông Tập Cận Bình – một canh bạc mà Mỹ đặt cược rằng sẽ không can thiệp bằng cách phong tỏa, tấn công quân sự hoặc chiếm đóng các đảo xa bờ của Đài Loan. Ông Tập Cận Bình là người duy nhất đang phá hoại hòa bình bằng các cuộc diễn tập phong tỏa, tấn công mạng và nhiều hơn nữa. Đài Loan chỉ đơn giản muốn tiếp tục không sống dưới ách thống trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Ông Trump được cho là không nói gì đáp lại màn kịch Thucydides của ông Tập Cận Bình, điều mà chúng ta hy vọng là một dấu hiệu tốt. Ngoại trưởng Marco Rubio, người đang ở Bắc Kinh cùng ông Trump, nói với NBC rằng “họ luôn nêu vấn đề Đài Loan lên hàng đầu”, nhưng “chúng tôi luôn làm rõ lập trường của mình và chuyển sang các vấn đề khác”. Ông nói thêm rằng sẽ là một “sai lầm khủng khiếp” nếu Trung Quốc dùng vũ lực chiếm Đài Loan.
Thử thách đối với ông Trump bây giờ là liệu ông có cho phép bán vũ khí cho Đài Loan hay không. Ông Tập Cận Bình muốn phủ quyết các thương vụ này, nhưng Đài Loan cần vũ khí của Mỹ như một biện pháp răn đe khi nước này nỗ lực đạt mục tiêu chi 5% ngân sách quốc phòng vào năm 2030.
Nói về những cái bẫy của Thucydides, một rủi ro là ông Tập Cận Bình thực sự tin rằng Trung Quốc là một cường quốc đang trỗi dậy, có thể trở thành một Trung Hoa mới, nơi tất cả các quốc gia khác đều là chư hầu. Nền kinh tế của ông phụ thuộc quá nhiều vào xuất khẩu để tạo việc làm, dân số đang già đi nhanh chóng, và quân đội của họ đã không tham gia một cuộc chiến tranh thực sự nào trong nhiều thập kỷ. Ông ta có thể rơi vào chính cái bẫy của mình nếu ông ta nghĩ rằng Mỹ thực sự đang suy yếu đến mức Trung Quốc phải mạo hiểm gây chiến.
https://www.wsj.com/opinion/xi-jinping-thucydides-trap-donald-trump-china-taiwan-8f7b2b54?st=zKQsKm
NVV