2026-04-13
Vì sao lệnh phong tỏa sẽ buộc Iran phải nhượng bộ
(Miad Maleki, Threadreader, 13/4/2026)
10 tweets trên X:
1/ Việc phong tỏa hải quân eo biển Hormuz của Mỹ sẽ khiến Iran thiệt hại khoảng 276 triệu USD/ngày do mất xuất khẩu và gián đoạn 159 triệu USD/ngày do nhập khẩu, tổng thiệt hại kinh tế khoảng 435 triệu USD/ngày, tương đương 13 tỷ USD/tháng.
Hơn 90% trong tổng kim ngạch thương mại hàng năm 109,7 tỷ USD của Iran đi qua Vịnh Ba Tư. Dầu khí chiếm 80% thu nhập xuất khẩu của chính phủ và 23,7% GDP. Riêng đảo Kharg tạo ra khoảng 53 tỷ USD/năm, hay như tôi đã nói với @TIME, "78 tỷ USD doanh thu năng lượng mỗi năm".
2/ DẦU THÔ: Iran từng xuất khẩu khoảng 1,5 triệu thùng/ngày, thu về 139 triệu USD/ngày theo giá thời chiến (~87 USD/thùng), mặc dù chỉ thu được rất ít lợi nhuận do lệnh trừng phạt ngân hàng. Một cuộc phong tỏa sẽ xóa sạch nguồn thu này chỉ sau một đêm. Đảo Kharg, nơi xử lý 92% lượng dầu thô xuất khẩu, nằm sâu trong Vịnh Ba Tư và không có lựa chọn thay thế khả thi nào. Như vậy là 139 triệu USD/ngày đã biến mất.
3/ HÓA DẦU: Iran đã xuất khẩu 19,7 tỷ USD hóa dầu trong 9 tháng đầu năm 2024/25, tương đương khoảng 54 triệu USD/ngày. Hầu như toàn bộ số hàng này được vận chuyển qua các cảng Assaluyeh, Imam Khomeini và Shahid Rajaee, tất cả đều nằm trong vùng phong tỏa. Không có tuyến đường bộ nào có thể vận chuyển được khối lượng hàng hóa này. Thêm 54 triệu USD/ngày nữa đã biến mất.
4/ XUẤT KHẨU PHI DẦU MỎ: Thương mại phi dầu mỏ của Iran đạt 51,7 tỷ USD vào năm 2025. Sau khi trừ đi các sản phẩm hóa dầu, khoảng 88 triệu USD hàng hóa (khoáng sản, kim loại, v.v.) được vận chuyển qua các cảng vùng Vịnh Ba Tư mỗi ngày. Khoảng 90% lượng hàng hóa này sẽ bị chặn lại. Điều đó có nghĩa là Iran sẽ mất thêm khoảng 79 triệu USD doanh thu mỗi ngày.
5/ CẢNG BIỂN: Hơn 90% thương mại đường biển của Iran đi qua eo biển Hormuz. Riêng cảng Shahid Rajaee (Bandar Abbas) xử lý 53% tổng lượng hàng hóa vận chuyển. Cảng Imam Khomeini xử lý 58% lượng hàng hóa nhập khẩu cơ bản. Các cảng Bushehr đã vận chuyển 57 triệu tấn hàng hóa vào năm ngoái. Tất cả đều nằm sâu trong Vịnh Ba Tư.
6/ CÁC LỰA CHỌN THAY THẾ? Các lựa chọn của Iran bên ngoài eo biển là không đáng kể. Jask, tuyến đường vòng tránh được quảng bá rầm rộ, hoạt động với công suất chỉ bằng một phần nhỏ so với thiết kế 1 triệu thùng/ngày. Chỉ có 10 trong số 20 bể chứa được xây dựng. Sản lượng thực tế: ~70.000 thùng/ngày. Chabahar chỉ xử lý 8,5 triệu tấn/năm. Năm cảng Caspi cộng lại xử lý 11 triệu tấn, so với hơn 220 triệu tấn thông qua Vịnh Ba Tư.
7/ NHẬP KHẨU: Iran đã nhập khẩu 58 tỷ USD hàng hóa vào năm 2025, tương đương khoảng 159 triệu USD/ngày. Việc phong tỏa sẽ làm tắc nghẽn nguồn cung nguyên liệu công nghiệp, máy móc và hàng tiêu dùng. Lạm phát lương thực đã đạt 105% vào tháng 2 năm 2026. Giá gạo tăng gấp 7 lần. Tình hình sẽ còn tồi tệ hơn nhiều nếu bị phong tỏa. Hy vọng rằng việc phong tỏa sẽ cho phép dỡ các lô hàng viện trợ nhân đạo.
8/ Chủ đề cực kỳ quan trọng là thời gian dự trữ dầu: Iran có tổng cộng khoảng 50-55 triệu thùng dầu dự trữ trên đất liền, đã đầy khoảng 60%. Dung lượng dự trữ: khoảng 20 triệu thùng. Với sản lượng dư thừa 1,5 triệu thùng/ngày thường được xuất khẩu, kho chứa sẽ đầy trong khoảng 13 ngày. Sau đó, Iran buộc phải đóng cửa các giếng dầu.
Tại sao điều này lại rất quan trọng: khi các giếng dầu đã khai thác lâu năm ngừng hoạt động, nước đáy sẽ tràn vào, một quá trình gọi là hiện tượng xâm thực nước (water coning). Các giọt dầu sẽ bị mắc kẹt vĩnh viễn trong các lỗ rỗng của đá. Lượng dầu này không bao giờ có thể được thu hồi. Sản lượng các mỏ dầu của Iran hiện đang giảm 5-8% mỗi năm. Việc buộc phải đóng cửa các giếng dầu có thể phá hủy vĩnh viễn 300.000-500.000 thùng/ngày công suất sản xuất, tương đương với 9-15 tỷ đô la doanh thu mỗi năm, sẽ biến mất mãi mãi.
9/ YẾU TỐ THÚC ĐẨY SỰ SỤP ĐỔ TIỀN TỆ: Đồng rial đã lao dốc từ 42.000 xuống còn 1,5 triệu rial đổi 1 đô la. Các ngân hàng đang hạn chế rút tiền ở mức 18-30 đô la/ngày. Lạm phát chung: 47,5%. Việc phong tỏa toàn bộ nguồn thu ngoại hối đẩy đồng rial vào tình trạng siêu lạm phát trầm trọng. Chính quyền đã phát hành tờ tiền có mệnh giá lớn nhất từ trước đến nay, 10 triệu rial, trị giá khoảng 7 đô la.
10/ TÓM LẠI: Cuộc phong tỏa hải quân gây thiệt hại kinh tế tổng cộng khoảng 435 triệu đô la mỗi ngày. Kho chứa đầy trong 13 ngày, buộc phải đóng cửa các giếng dầu, gây hư hại vĩnh viễn cho mỏ dầu. Đồng rial rơi vào tình trạng sụp đổ hoàn toàn. Các nguồn cung thay thế của Iran bên ngoài eo biển chỉ có thể thay thế chưa đến 10% sản lượng dầu của vùng Vịnh. Cuộc phong tỏa khiến việc tiếp tục kháng cự trở nên bất khả thi về mặt kinh tế.
https://threadreaderapp.com/thread/2043456536454836467.html
NVV