2026-04-08
Trung Quốc đã giúp như thế nào để đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào phút chót của Trump với Iran?
(Connor Stringer, The Telegraph, 8/4/2026)
Lúc 8 giờ 6 phút sáng ở Washington, Donald Trump tuyên bố với thế giới rằng cả một nền văn minh sẽ diệt vong nếu Iran không mở eo biển Hormuz và đồng ý ngừng bắn.
Khi bài đăng được công bố, Iran chỉ còn 11 giờ 54 phút để hành động.
Họ đã hành động, chỉ còn 88 phút nữa là hết giờ.
Quá trình diễn ra vô cùng gấp gáp. Khi đồng hồ đếm ngược, ngay cả Karoline Leavitt, thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc, cũng nói: “Chỉ có tổng thống mới biết tình hình ra sao và ông ấy sẽ làm gì.”
Ở hậu trường, Steve Witkoff và Jared Kushner, các đặc phái viên hòa bình của tổng thống, cũng như JD Vance, phó tổng thống, đang làm việc hết sức khẩn trương cùng với một số nhà ngoại giao hàng đầu của Pakistan để tìm ra giải pháp.
Ông Witkoff được cho là có kênh liên lạc trực tiếp với các quan chức Iran, bao gồm cả Abbas Araghchi, Bộ trưởng Ngoại giao Iran.
Nhưng ở phía bên kia, một siêu cường khác đang đàm phán với Iran. Trung Quốc đã thúc đẩy việc chấm dứt xung đột trong nhiều tuần, với Ngoại trưởng Vương Nghị đã tiến hành hàng chục cuộc hội đàm với các đối tác của mình trên khắp Trung Đông cũng như ở Nga.
Theo Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Vương Nghị đã thực hiện tổng cộng 26 cuộc điện đàm với “các bên bao gồm Iran, Israel, Nga và các quốc gia vùng Vịnh”.
Cuối cùng, chính Trung Quốc đã thúc đẩy Tehran đi đến quyết định cuối cùng.
Cho đến thời điểm đó, Ai Cập, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã chuyển các thông điệp giữa Mỹ và Iran trong hai tuần trước đó khi họ tuyệt vọng cố gắng tránh một cuộc suy thoái toàn cầu do giá năng lượng tăng cao, cũng như thêm nhiều thương vong và tàn phá trong khu vực.
Ông Trump liên tục đặt ra các thời hạn gắn liền với những lời đe dọa, rồi lại gia hạn chúng. Hôm thứ Hai, Iran chính thức bác bỏ đề xuất ngừng bắn.
“Chúng tôi sẽ không chỉ chấp nhận một lệnh ngừng bắn,” một phát ngôn viên của Iran nói. “Chúng tôi chỉ chấp nhận chấm dứt chiến tranh với sự đảm bảo rằng chúng tôi sẽ không bị tấn công nữa.”
Những người trong cuộc cho biết đây là thách thức then chốt. Tehran đã không tin tưởng ông Kushner và ông Witkoff kể từ khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công quân sự vào Iran chỉ vài giờ sau khi các cuộc đàm phán kết thúc vào tháng Hai.
Sau khi đưa ra tuyên bố bác bỏ, Iran đã trao cho họ một kế hoạch 10 điểm để chấm dứt chiến tranh, bao gồm “chấm dứt các xung đột trong khu vực, một nghị định thư về việc đi lại an toàn qua eo biển, tái thiết và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt”.
Pakistan, thông qua Asim Munir, tổng tư lệnh quân đội được biết đến là “thống soái được ông Trump ưa thích”, đã chuyển kế hoạch này cho nhóm đàm phán của Mỹ.
Hôm thứ Tư, một nguồn tin trong chính phủ Pakistan nói với tờ The Telegraph: “Chắc chắn rồi… Thống soái Asim Munir là nhà đàm phán chủ chốt. Ông Trump đặt niềm tin rất lớn vào ông ấy và đánh giá cao những hiểu biết của ông ấy về Trung Đông, đặc biệt là Iran.”
Munir là người lãnh đạo trên thực tế của Pakistan. Vị trí của ông được nâng cao sau thành công trong cuộc xung đột ngắn với Ấn Độ năm ngoái, trong đó các máy bay chiến đấu do Pháp sản xuất của Ấn Độ bị bắn hạ. Ông đã gặp ông Trump tại Tòa Bạch Ốc hai lần, nhưng cũng duy trì mối quan hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran.
Tổng thống Mỹ phát biểu khi đứng cạnh một con thỏ khổng lồ tại sự kiện Lễ Phục Sinh ở Tòa Bạch Ốc hôm thứ Hai rằng phản hồi của Iran “có ý nghĩa, nhưng chưa đủ tốt”.
Tuy nhiên, Tòa Bạch Ốc được cho là đã xem sự sẵn lòng tham gia đàm phán của Tehran là đáng khích lệ. Pakistan, cùng với các nước trung gian hòa giải từ vùng Vịnh, đã bắt đầu làm việc với Iran về các sửa đổi và soạn thảo lại các đề xuất.
Pakistan, quốc gia có chung biên giới với Iran, là một trong những nước bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi việc đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường nhập khẩu dầu, khí đốt và phân bón của nước này.
Nhưng ông Munir còn có một vai trò khác: Đưa Trung Quốc vào cuộc – ngay cả khi vai trò của nước này trong cuộc xung đột khá phức tạp.
Vị thế của Bắc Kinh đã bị lung lay bởi nhiều báo cáo cho rằng nước này đã cung cấp cho Iran natri perclorat, một tiền chất của vật liệu được sử dụng để sản xuất nhiên liệu tên lửa.
Trung Quốc cũng bị liên hệ với chương trình máy bay không người lái cảm tử của Iran, với một báo cáo gần đây từ Strider Technologies, một công ty tình báo, tuyên bố rằng một số công ty Trung Quốc đã giúp cung cấp các bộ phận cho Tehran thông qua các mạng lưới bí mật.
Đầu tuần này, Trung Quốc đã cùng với Nga ngăn chặn một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhằm mở lại eo biển, cho rằng nghị quyết này gửi đi “một thông điệp cực kỳ sai lầm” và sẽ tạo “vỏ bọc pháp lý cho các hoạt động quân sự trái phép”, theo lời ông Fu Cong, Đại sứ Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc.
Tuy nhiên, Trung Quốc có lợi ích thiết thực trong việc chấm dứt cuộc xung đột, vì nước này nhập khẩu gần một nửa lượng dầu thô từ Trung Đông.
Việc nhập khẩu từ Iran hầu như không bị ảnh hưởng bởi chiến tranh. Theo Kpler, một công ty phân tích, Trung Quốc đã nhập khẩu 1,6 triệu thùng dầu mỗi ngày trong tháng 3, tăng nhẹ so với 1,57 triệu thùng được mua mỗi ngày vào tháng 2 trước khi chiến tranh nổ ra.
Nhưng việc nhập khẩu từ các nước khác ở vùng Vịnh, bao gồm Ả Rập Xê Út, Iraq, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Oman và Kuwait, chiếm hơn 40% nguồn cung của Bắc Kinh, đã bị ảnh hưởng do lưu lượng vận chuyển qua eo biển giảm tới 90%.
Mặc dù Trung Quốc có trữ lượng dầu mỏ đáng kể, các chuyên gia ước tính rằng chúng chỉ đủ dùng trong khoảng 100 ngày, điều này có thể đã trở thành mối lo ngại ở Bắc Kinh khi chiến tranh gần đến giai đoạn giữa.
Ishaq Dar, Ngoại trưởng Pakistan, đã bay đến Bắc Kinh vào ngày 31 tháng 3 để gặp ông Vương. Tại cuộc gặp, họ đã công bố một kế hoạch năm điểm nhằm chấm dứt ngay lập tức các cuộc giao tranh, nối lại đối thoại và mở lại các tuyến đường vận chuyển.
Các kênh liên lạc này vẫn được duy trì, và trong khi Pakistan nhận được lời khen ngợi từ chính quyền Trump vì đóng vai trò là kênh trung gian quan trọng, thì Trung Quốc lại thực hiện phần lớn công việc ở phía bên kia.
Vẫn còn những phức tạp, đáng chú ý nhất là các cuộc tấn công của Mỹ vào đảo Kharg vào sáng thứ Ba. Hòn đảo này là huyết mạch kinh tế của Iran, xử lý 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này.
Các cuộc tấn công là dấu hiệu cho thấy quyết tâm của Mỹ trong việc chứng tỏ họ không chỉ nói suông. Đồng thời, Israel đã ném bom các cây cầu đường sắt của Iran, khiến ít nhất hai người thiệt mạng. Iran đã rút khỏi các cuộc đàm phán trực tiếp và một thỏa thuận dường như rất khó đạt được.
Khi thời hạn chót của ông Trump đến gần, tất cả mọi người từ Giáo hoàng Leo đến diễn viên Hollywood Ben Stiller đều kêu gọi tổng thống nhượng bộ. Cùng lúc đó, chính quyền nhận được các cuộc gọi từ các giám đốc điều hành và các đồng minh chính trị đang cố gắng giải mã xem liệu ông ta có thực sự định phá hủy mọi cây cầu và nhà máy điện ở Iran hay không.
Rồi bước đột phá đã đến. Ba giờ trước thời hạn, Iran tuyên bố đang “tích cực” xem xét đề xuất của Pakistan.
Thủ tướng Pakistan, Shehbaz Sharif, đăng tải trên X rằng các nỗ lực ngoại giao đã “tiến triển đều đặn”. Ông công khai kêu gọi ông Trump gia hạn thời hạn ngừng bắn thêm hai tuần và yêu cầu Iran mở cửa eo biển Hormuz.
Lịch sử chỉnh sửa bài đăng cho thấy bản thảo ban đầu được gắn nhãn là “Thông điệp của Thủ tướng Pakistan trên X”. Vì khó có khả năng một người nào đó trong chính phủ Pakistan lại nêu rõ quốc tịch của ông Sharif, nên có thể một quốc gia khác, chẳng hạn như Mỹ, đã viết tuyên bố này và gửi đến Islamabad.
Sau đó, chỉ còn chưa đầy một tiếng rưỡi nữa là đến hạn chót, ông Trump lại đăng bài trên Truth Social.
Ông viết: “Dựa trên các cuộc hội đàm với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan, trong đó họ yêu cầu tôi tạm dừng việc sử dụng lực lượng hủy diệt nhắm vào Iran tối nay, và với điều kiện Cộng hòa Hồi giáo Iran đồng ý MỞ HOÀN TOÀN, NGAY LẬP TỨC và AN TOÀN eo biển Hormuz, tôi đồng ý tạm ngừng ném bom và tấn công Iran trong thời gian hai tuần. Đây sẽ là một thỏa thuận ngừng bắn song phương!”
Không có đề cập đến Trung Quốc.
Ông Trump phải thận trọng. Ông đã khiến Bắc Kinh thất vọng khi hoãn chuyến thăm Trung Quốc một tháng.
“Tôi rất muốn, nhưng vì chiến tranh, tôi muốn ở lại đây. Tôi phải ở đây,” ông Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục vào ngày 16 tháng 3.
“Tôi mong muốn được gặp họ. Chúng tôi có mối quan hệ rất tốt. Nhưng vì chiến tranh… rất đơn giản. Chúng ta đang có một cuộc chiến.”
Hôm thứ Ba, khi được các phóng viên hỏi liệu Bắc Kinh có tham gia vào thỏa thuận cuối cùng hay không, ông trả lời: “Tôi nghe nói là có”, nhưng không tiết lộ nhiều thông tin.
Chiếc Air Force One sẽ hạ cánh xuống Bắc Kinh sau 36 ngày nữa.
https://www.telegraph.co.uk/us/news/2026/04/08/trump-us-iran-ceasefire-unfolded-pakistan-jd-vance/
https://www.yahoo.com/news/articles/11th-hour-us-iran-ceasefire-031843370.html
NVV