2026-04-28
TỪ IRAN ĐẾN BẮC KINH: TRUMP CHUẨN BỊ NƯỚC CỜ CUỐI – THẾ GIỚI BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN NGUY HIỂM NHẤT.
1. Iran bên bờ vực: Khi kinh tế trở thành “ngòi nổ” nguy hiểm nhất
Những gì đang diễn ra tại Iran không còn là một cuộc khủng hoảng thông thường. Đó là dấu hiệu của một hệ thống đang tiến gần tới giới hạn chịu đựng cuối cùng.
Sau các lệnh phong tỏa từ phía Donald Trump, nền kinh tế Iran rơi vào tình trạng nghẹt thở. Dầu mỏ – nguồn sống của quốc gia này – không thể xuất khẩu, trong khi các bồn chứa gần như đã đầy. Điều trớ trêu là họ buộc phải… đốt bỏ dầu thô dư thừa, tạo nên những cột lửa khổng lồ trên bầu trời Khuzestan.
Nhưng đó chỉ là phần nổi của tảng băng.
Ở phía dưới, hai nguy cơ lớn đang âm thầm tích tụ:
Các giếng dầu có thể hỏng vĩnh viễn nếu bị đóng lại
Nền kinh tế suy thoái sâu kéo theo nguy cơ bùng nổ biểu tình
Các chuyên gia ước tính Iran chỉ có thể cầm cự thêm khoảng 6–8 tuần. Khi thời gian này trôi qua, không chỉ kinh tế sụp đổ – mà cả hệ thống chính trị cũng có thể lung lay từ bên trong.
Câu hỏi đặt ra: liệu đây có phải là sự kết thúc của một chu kỳ quyền lực?
2. Nội bộ Iran rạn nứt: Khi quyền lực rơi vào tay phe cứng rắn
Một trong những nguyên nhân khiến tình hình trở nên căng thẳng chính là sự thay đổi quyền lực bên trong Iran.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã nắm quyền kiểm soát thực sự, khiến phe thực dụng mất tiếng nói. Những nhân vật từng được xem là “cầu nối đàm phán” với phương Tây dần bị loại khỏi cuộc chơi.
Thậm chí, các lãnh đạo cấp cao còn bị chỉ trích nội bộ vì:
- Bí mật tiếp xúc với Mỹ
- Thừa nhận tác động của lệnh trừng phạt
- Kêu gọi người dân tiết kiệm điện – một dấu hiệu yếu kém
Điều này khiến mọi cánh cửa đàm phán gần như đóng sập.
Ở cấp cao nhất, lãnh đạo tối cao vẫn tiếp tục can thiệp sâu vào quyết định, dù trong tình trạng sức khỏe không ổn định. Điều đó cho thấy: hệ thống quyền lực tại Iran không những không linh hoạt, mà còn ngày càng cứng nhắc.
Và khi một hệ thống không còn khả năng tự điều chỉnh, sự sụp đổ chỉ còn là vấn đề thời gian.
3. Pakistan “giải cứu” Iran… nhưng tự đẩy mình vào nguy hiểm
Trong bối cảnh Iran bị phong tỏa đường biển, một “lối thoát” bất ngờ xuất hiện: Pakistan.
Pakistan cho phép hàng hóa đi qua lãnh thổ mình để vào Iran bằng đường bộ, giúp né tránh việc bị Mỹ kiểm soát tại eo biển Hormuz.
Nghe có vẻ là một bước đi thông minh. Nhưng cái giá phải trả lại cực kỳ đắt.
United Arab Emirates lập tức gây áp lực, yêu cầu Pakistan hoàn trả khoản nợ 3,45 tỷ USD từ năm 2019.
Vấn đề là:
Tổng dự trữ ngoại hối của Pakistan chỉ khoảng 16 tỷ USD
Phần lớn đã được “khóa” cho các nghĩa vụ tài chính khác
Điều đó có nghĩa là việc trả nợ có thể làm cạn kiệt dòng tiền của cả quốc gia.
Pakistan đang đứng trước một lựa chọn khó khăn:
Hỗ trợ Iran → đối mặt khủng hoảng tài chính
Từ bỏ Iran → mất đi vị thế chiến lược
Một bước đi sai có thể khiến cả nền kinh tế chao đảo.
4. Mỹ đang chơi “ván cờ kép”: Chiến tranh hay chờ sụp đổ?
Trước tình hình hiện tại, Donald Trump gần như chỉ còn hai lựa chọn chiến lược.
Kịch bản 1: Mỹ và Israel can thiệp quân sự trực tiếp
Kịch bản 2: Chờ Iran tự sụp đổ từ bên trong
Tuy nhiên, có một điều rõ ràng: ông Trump không muốn một cuộc chiến đẫm máu.
Chiến lược hiện tại thiên về việc “bóp nghẹt kinh tế” để buộc Iran phải tự gục ngã.
Một chi tiết đáng chú ý là Iran đang cố gắng “đàm phán từng phần”:
Mở eo biển Hormuz trước
Sau đó mới bàn đến các vấn đề khác
Nhưng Mỹ không chấp nhận.
Bởi nếu Iran xuất khẩu dầu trở lại, dòng tiền sẽ quay về – và toàn bộ áp lực hiện tại sẽ biến mất.
Nói cách khác, đây không còn là đàm phán… mà là cuộc đấu trí về thời gian.
5. Ngoại giao quyền lực: Những bí mật phía sau ánh đèn sân khấu
Trong khi căng thẳng Mỹ – Iran leo thang, một sự kiện khác cũng đang được chuẩn bị: cuộc gặp giữa Donald Trump và Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.
Nhìn bề ngoài, đây chỉ là một chuyến thăm ngoại giao.
Nhưng phía sau đó là một “cỗ máy vận hành” cực kỳ phức tạp:
Chuẩn bị kéo dài từ 6 đến 12 tháng
Mọi chi tiết được tính toán đến từng giây
An ninh kiểm soát gần như tuyệt đối
Một ví dụ gây sốc:
Đội ngũ an ninh của ông Tập lập tức thu gom và tiêu hủy mọi vật dụng ông sử dụng – chỉ để tránh rò rỉ DNA.
Hay trong chuyến thăm năm 2017, vệ sĩ hai bên đã… đánh nhau vì chiếc “cặp hạt nhân” của Mỹ – thiết bị cho phép Tổng thống ra lệnh tấn công hạt nhân.
Chỉ một chi tiết nhỏ, nếu không được thống nhất trước, có thể dẫn đến xung đột nghiêm trọng.
Điều đó cho thấy:
Ngoại giao không chỉ là những cái bắt tay… mà là cuộc chiến của từng chi tiết.
KẾT LUẬN:
Thế giới đang bước vào giai đoạn bất ổn mới?
Từ Iran đến Pakistan, từ Mỹ đến Trung Quốc – tất cả đều đang bị cuốn vào một vòng xoáy quyền lực phức tạp.
Một bên là nguy cơ sụp đổ nội bộ.
Một bên là áp lực kinh tế toàn cầu.
Và ở giữa là những quyết định có thể thay đổi cục diện thế giới.
Nguyễn Xuân Nghĩa
28/4/2026