2026-11-14
Tàu vũ trụ Starship của SpaceX bay vào quỹ đạo — sau khi tầng đẩy phát nổ ở Vịnh Mexico.
(AP, 14/11/2026)
TEXAS: Công ty SpaceX của tỷ phú Elon Musk đã đưa phi thuyền Starship vào quỹ đạo Trái Đất thành công trong chuyến bay thử nghiệm lần thứ 15 vào thứ Sáu, ngày 13 tháng 11 năm 2026. Tuy nhiên, kế hoạch thu hồi toàn bộ hỏa tiễn ngay tại bệ phóng đã gặp trở ngại khi tầng đẩy thứ nhất rơi xuống Vịnh Hoa Kỳ và phát nổ. Mặc dù mất tầng đẩy, phần phi thuyền Starship vẫn tiếp tục hành trình ngoài không gian, chuẩn bị thực hiện cuộc thử nghiệm trở về bệ phóng lần đầu tiên từ quỹ đạo.
Hỏa tiễn Starship Flight 15 được phóng từ khu vực South Padre Island, Texas, trong một cuộc thử nghiệm nhằm tiến tới khả năng tái sử dụng hoàn toàn hệ thống hỏa tiễn lớn nhất thế giới. Theo kế hoạch ban đầu, tầng đẩy thứ nhất sẽ quay trở lại khu phóng Starbase để được hệ thống cánh tay cơ khí khổng lồ trên tháp phóng bắt giữ giữa không trung. Tuy nhiên, sau khi tách khỏi phi thuyền, tầng đẩy đã được chuyển hướng đến một vị trí ngoài khơi thay vì trở về bệ phóng.
Tầng đẩy sau đó phát nổ tại Vịnh Hoa Kỳ, khiến SpaceX không thể hoàn tất mục tiêu thu hồi cả 2 phần của hỏa tiễn trong cùng một chuyến bay. Công ty chưa công bố nguyên nhân khiến tầng đẩy không thể trở về như dự định. Dù vậy, phần phi thuyền phía trên vẫn tiếp tục bay vào quỹ đạo theo kế hoạch.
Đây là chuyến bay đầu tiên SpaceX dự định đưa phi thuyền Starship từ quỹ đạo trở lại tháp phóng để được bắt giữ bằng những cánh tay cơ khí gắn trên tháp. Nếu không có thêm trở ngại, phi thuyền sẽ quay về khu phóng tại Texas vào thứ Bảy, ngày 14 tháng 11. Toàn bộ chuyến bay có thể kéo dài đến 22 giờ.
Mục tiêu ban đầu của SpaceX là thu hồi tất cả các bộ phận chính của hỏa tiễn để có thể tái sử dụng trong những chuyến bay tiếp theo. Thành tựu thu hồi hoàn toàn như vậy chưa từng được thực hiện ở bất cứ nơi nào trên thế giới. Elon Musk xem khả năng tái sử dụng toàn bộ hỏa tiễn là yếu tố cần thiết để gia tăng số chuyến phóng, phục vụ kế hoạch xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng và đưa con người lên Sao Hỏa.
Sau khi tiến vào quỹ đạo, Starship đã thả thành công 26 vệ tinh Starlink thuộc thế hệ tiên tiến nhất của SpaceX. Theo kế hoạch, phi thuyền sẽ bay quanh Trái Đất tổng cộng 15 vòng ở độ cao khoảng 170 dặm trước khi bắt đầu hành trình trở về Texas. Cuộc thử nghiệm thu hồi phi thuyền tại tháp phóng được dự trù diễn ra vào thứ Bảy.
Trước chuyến bay lần này, SpaceX đã thực hiện thành công 3 lần bắt giữ tầng đẩy tại khu phóng Starbase, gần biên giới Hoa Kỳ và Mễ Tây Cơ. Vì vậy, việc tầng đẩy không thể trở về trong chuyến bay thứ 15 là một kết quả ngoài mong đợi. Bình luận viên Kate Tice của SpaceX thừa nhận đây không phải tin tức mà công ty muốn nhận được trong ngày phóng thử nghiệm.
Bà Tice cho biết việc thay đổi phương án thu hồi phù hợp với những quy trình kiểm tra an toàn nghiêm ngặt nhằm bảo vệ bệ phóng. Tuy nhiên, SpaceX không đưa ra lời giải thích cụ thể về nguyên nhân khiến tầng đẩy phải chuyển hướng ra ngoài khơi. Công ty cũng chưa xác định lý do tầng đẩy phát nổ.
Chuyến bay lần này đánh dấu nỗ lực đầu tiên nhằm bắt giữ phiên bản tầng đẩy Starship được nâng cấp, có chiều dài 236 feet, tương đương khoảng 72 mét. Đây là phiên bản được SpaceX phát triển để phục vụ các chuyến thám hiểm Mặt Trăng và Sao Hỏa trong tương lai. Đồng thời, công ty cũng chuẩn bị thực hiện lần đầu tiên việc bắt giữ phần phi thuyền Starship dài 171 feet, tương đương khoảng 52 mét.
Khi kết hợp, tầng đẩy và phi thuyền tạo thành hệ thống hỏa tiễn cao 407 feet, tương đương khoảng 124 mét. Starship hiện được xem là hỏa tiễn lớn nhất và mạnh nhất thế giới. SpaceX đang tìm cách biến hệ thống này thành phương tiện vận chuyển không gian có thể tái sử dụng cả tầng đẩy thứ nhất lẫn phần phi thuyền phía trên.
Trong 14 chuyến bay thử nghiệm trước đó, phần phi thuyền Starship đều kết thúc hành trình tại đại dương. Một số chuyến bay được thiết kế để đáp xuống biển khi hoàn tất thử nghiệm, trong khi những chuyến khác kết thúc bằng tai nạn và các mảnh vỡ bốc cháy. Trong chuyến thử nghiệm toàn diện đầu tiên năm 2023, nhiều động cơ đã không thể khởi động, khiến hỏa tiễn mất kiểm soát và hệ thống tự hủy được kích hoạt.
Chuyến thử nghiệm gần nhất vào tháng 9 năm 2026 là lần đầu tiên Starship tiến vào quỹ đạo thành công. Tuy nhiên, trong chuyến bay đó, SpaceX không thực hiện việc thu hồi bất kỳ tầng nào của hỏa tiễn. Chuyến bay thứ 15 vì vậy được thiết kế với mục tiêu cao hơn, bao gồm việc thu hồi tầng đẩy và đưa phần phi thuyền trở về tháp phóng sau khi hoàn tất hành trình quanh Trái Đất.
SpaceX hiện có kế hoạch bắt đầu phóng Starship từ tiểu bang Florida trong vài tháng tới. Công ty cũng dự trù mở rộng hoạt động phóng hỏa tiễn sang tiểu bang Louisiana trong vài năm tới. Việc xây dựng thêm cơ sở phóng sẽ được kết hợp với khả năng tái sử dụng hoàn toàn Starship nhằm gia tăng số lượng chuyến bay.
Ông Kiko Dontchev, Phó Chủ tịch phụ trách hoạt động phóng hỏa tiễn của SpaceX, đã trình bày mục tiêu này tại một hội nghị kỹ thuật của NASA tổ chức tuần trước ở Trung Tâm Không Gian Kennedy, Florida. Ông cho rằng việc mở rộng hạ tầng và tái sử dụng hoàn toàn hỏa tiễn sẽ giúp SpaceX gia tăng số chuyến phóng từ vài chục lên hàng trăm, hàng ngàn và cuối cùng có thể đạt đến hàng chục ngàn hoặc 100,000 chuyến. Đây là quy mô hoạt động mà công ty muốn hướng tới khi phát triển Starship.
Trong thời gian đó, các hỏa tiễn Falcon nhỏ hơn của SpaceX vẫn tiếp tục hoạt động. Từ Cape Canaveral, Florida, Falcon sẽ tiếp tục đưa các phi hành gia lên Trạm Không Gian Quốc Tế theo các nhiệm vụ của NASA. Các chuyến phóng từ California cũng tiếp tục phục vụ hệ thống vệ tinh Starlink, trong khi nhiều vệ tinh khác vẫn được vận chuyển bằng Falcon.
Elon Musk muốn Starship cuối cùng thay thế các hỏa tiễn Falcon. Theo ông Dontchev, Falcon hiện chưa thể tái sử dụng hoàn toàn vì tầng thứ 2 vẫn bị loại bỏ sau mỗi chuyến bay. Với Starship, SpaceX dự định thu hồi cả tầng thứ nhất lẫn tầng thứ 2 để sử dụng trở lại.
Bên cạnh mục tiêu thương mại, Starship còn giữ vai trò quan trọng trong chương trình Artemis của NASA nhằm đưa các phi hành gia Hoa Kỳ trở lại Mặt Trăng. NASA đang chi trả cho SpaceX hàng tỷ Mỹ kim để phát triển khả năng đưa phi hành gia Artemis đáp xuống bề mặt Mặt Trăng bằng Starship. Công ty Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos là một đối thủ lớn khác trong chương trình này.
NASA dự trù đưa ra quyết định lựa chọn phương tiện đổ bộ khoảng 1 năm trước nhiệm vụ Artemis IV. Đây sẽ là chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên có phi hành gia sau hơn nửa thế kỷ. Cơ quan không gian Hoa Kỳ sẽ quyết định sử dụng Starship của Elon Musk hay phi thuyền Blue Moon của Jeff Bezos để đưa các phi hành gia từ không gian xuống bề mặt Mặt Trăng.
Trong nhiệm vụ Artemis III được dự trù thực hiện vào mùa hè năm 2027, các phi hành gia sẽ thực tập kết nối phi thuyền của họ với Blue Moon và sau đó với Starship khi đang bay trên quỹ đạo Trái Đất. Những cuộc thử nghiệm này nhằm chuẩn bị cho kế hoạch đưa phi hành gia trở lại Mặt Trăng sớm nhất vào năm 2028. Cả SpaceX và Blue Origin đều đang tham gia những công việc chuẩn bị cho các nhiệm vụ Artemis.
Sau khi Starship tiến vào quỹ đạo trong chuyến bay ngày 13 tháng 11, Giám đốc NASA Jared Isaacman đã đăng lời bình luận trên mạng xã hội X. Ông cho biết NASA mong đợi một số khả năng hoạt động của hệ thống Starlink trên quỹ đạo sẽ được sử dụng trong nhiệm vụ Artemis III. Phát biểu được đưa ra sau khi Starship hoàn tất giai đoạn bay vào quỹ đạo, trong lúc SpaceX tiếp tục chuẩn bị cho nỗ lực đưa phi thuyền trở về tháp phóng tại Texas.
https://nypost.com/2026/11/14/us-news/spacexs-starship-soars-into-orbit-after-booster-explodes-in-gulf-of-mexico/