2026-11-05  

Khi nhìn kỹ hơn, hóa ra cử tri đã mua phải một chiếc xe tồi tệ.
Làn sóng chuyển dịch sang trái hôm thứ Ba có thể mang lại cảm giác dễ chịu. Nhưng nó sẽ không mang lại giá cả phải chăng lâu dài.

(Deep Background, 5/11/2026)

Đảng Dân chủ đã tận dụng nỗi lo lắng về giá cả sinh hoạt để giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, và nhiều cử tri sẽ ăn mừng như thể giá xăng và thực phẩm rẻ hơn sắp đến. Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn, cử tri đã mua phải một sản phẩm lỗi mà có thể mất nhiều năm mới khắc phục được.

Đúng vậy, một đa số đảng Dân chủ, cùng với sự ủng hộ từ một số thành viên đảng Cộng hòa, có thể gây áp lực để chấm dứt xung đột với Iran và có thể giảm bớt thuế quan, từ đó mang lại sự giảm nhẹ tạm thời về giá xăng dầu và chi phí sinh hoạt - tạm thời là từ khóa quan trọng. Chương trình nghị sự cực tả mà đảng Dân chủ đã vận động tranh cử, như chính sách năng lượng kiểu Thỏa thuận Xanh Mới, bảo hiểm y tế toàn dân, nhà ở cho tất cả mọi người, và một nhà nước đánh thuế cao và quy định chặt chẽ hơn sẽ dẫn đến chi phí cao hơn, ít lựa chọn hơn, ít việc làm hơn và ít tự do hơn. Cảm xúc đêm bầu cử không phải là yếu tố quyết định khả năng chi trả lâu dài.

* Năng lượng: Kiện tụng về nguồn cung, gánh chịu hóa đơn.

Chính sách Thỏa thuận Xanh Mới và việc kiện tụng để loại bỏ các công ty dầu khí khỏi thị trường khiến năng lượng trở nên khan hiếm và đắt đỏ, chứ không phải rẻ. Viện Dầu khí Hoa Kỳ (API) lưu ý rằng sự chậm trễ trong cấp phép và các thách thức pháp lý khiến nguồn cung dồi dào của Mỹ không đến được tay người tiêu dùng. Tại New England, các gia đình đã phải trả thêm gần 400 đô la mỗi năm cho tiền điện so với mức trung bình toàn quốc, một phần vì những hạn chế về đường ống dẫn khiến khu vực này phụ thuộc vào khí đốt nhập khẩu đắt đỏ hơn.

Châu Âu là một bài học cảnh tỉnh. Eurostat báo cáo rằng trong nửa cuối năm 2024, Đức có giá điện sinh hoạt cao nhất trong EU, ở mức 35,9 tỷ USD/100 kWh. Viện Manhattan đã ghi nhận mô hình tương tự trên khắp châu Âu sau khi các quy định bắt buộc về năng lượng tái tạo và định giá carbon làm tăng thêm gánh nặng chi phí cho các hộ gia đình.

Nhà bình luận Dominic Pino của tờ Washington Post đã đưa ra luận điểm này bằng số liệu của Mỹ. Trong bài viết “Giá xăng ở các tiểu bang này giống như một quốc gia hoàn toàn khác”, ông lưu ý rằng khi giá xăng trung bình toàn quốc giảm xuống còn 3,10 đô la vào năm 2025, giá xăng ở California lại ở mức gần 4,41 đô la. Các chính sách và việc lọc dầu hạn chế đã biến một tiểu bang thuộc đảng Dân chủ thành một ngoại lệ có giá cao. Nếu khôi phục lại chính sách năng lượng theo Thỏa thuận Xanh Mới, cử tri nên chuẩn bị tinh thần cho những khó khăn về giá điện tương tự như ở châu Âu.

* Medicare cho tất cả mọi người = Ít lựa chọn hơn, xếp hàng dài hơn

Chương trình Medicare cho tất cả mọi người được quảng bá như một hành động nhân đạo, nhưng trên thực tế, nó sẽ làm suy yếu bảo hiểm tư nhân. Như Viện Heartland đã cảnh báo, một cơ quan thanh toán duy nhất của chính phủ sẽ quyết định những gì được bảo hiểm, nhà cung cấp dịch vụ nào được trả tiền và bệnh nhân phải chờ đợi bao lâu. Sự lựa chọn bị thu hẹp; bộ máy quan liêu gia tăng.

Đó là thực tế ở nước ngoài. Viện Fraser của Canada đã phát hiện ra rằng thời gian chờ đợi trung bình là 30 tuần vào năm 2024, tính từ khi được bác sĩ đa khoa giới thiệu đến khi được điều trị, ghi nhận khoảng thời gian dài nhất trong lịch sử khảo sát. Tại Anh, số liệu thống kê của NHS cho thấy khoảng 7,5 triệu lượt giới thiệu đến điều trị đang chờ đợi vào cuối tháng 12 năm 2024, tương đương khoảng 6,2 triệu bệnh nhân khác nhau, trong đó chỉ có 58,9% được khám trong vòng 18 tuần theo tiêu chuẩn. Thời gian chờ đợi lâu hơn và việc tiếp cận bị hạn chế là đặc điểm của các hệ thống loại bỏ quyền lựa chọn cá nhân.

* Nhà ở: Điều tiết nguồn cung, thu tiền thuê nhà.

Đảng Dân chủ đã vận động tranh cử mạnh mẽ về nhà ở giá rẻ. Tuy nhiên, kế hoạch của họ lại đi theo hướng ngược lại, kêu gọi siết chặt quy định về quy hoạch, cấp phép, quy tắc cho thuê và các quy định bắt buộc đối với doanh nghiệp, khiến việc xây dựng diễn ra chậm hơn và khan hiếm hơn, như City Journal đã chỉ ra với chương trình nhà ở của Sanders/AOC. Tổ chức Pacific Legal Foundation đã ghi nhận kết quả - giá nhà trung bình tăng 43% trong thập kỷ qua trong khi các quy định về sử dụng đất, sự chậm trễ trong cấp phép và các thách thức từ bên thứ ba đang kìm hãm việc xây dựng mới, dẫn đến tình trạng thiếu hụt ước tính hàng triệu căn nhà.

* Quy định và thuế: Hóa đơn ẩn

Đảng Dân chủ cũng sẽ siết chặt hơn nữa bộ máy quản lý nhà nước. Báo cáo Mười Ngàn Điều Răn 2025 của Viện Doanh nghiệp Cạnh tranh ước tính chi phí tuân thủ quy định liên bang và tác động kinh tế ít nhất là 2,155 nghìn tỷ đô la mỗi năm, khoảng 16.016 đô la mỗi hộ gia đình. Ông Pino đã chỉ trích mạnh mẽ thói quen ngụy trang kế hoạch hóa tập trung dưới danh nghĩa "giá cả phải chăng". Trong bài viết trên tờ Post về cương lĩnh "giá cả phải chăng" của Mark Kelly, ông đã lưu ý một đề xuất sẽ "thành lập một ủy ban, bổ nhiệm thêm sáu cố vấn tổng thống, tạo ra bảy nhóm công tác và yêu cầu viết ít nhất 162 báo cáo, tất cả đều nhân danh 'giá cả phải chăng'".

Dưới chính quyền Dân chủ trước đây, giá tiêu dùng đạt đỉnh điểm ở mức tăng 9,1% so với cùng kỳ năm trước vào tháng 6 năm 2022, mức tăng 12 tháng lớn nhất kể từ năm 1981. Sau đó là cuộc bỏ phiếu có thể giáng một đòn chí mạng vào nền kinh tế quốc gia - tất cả 212 nghị sĩ Dân chủ Hạ viện đều phản đối Đạo luật 'One Big Beautiful Bill Act - OBBBA'. Như Liên minh Người đóng thuế Quốc gia giải thích, nếu không có OBBBA biến các điều khoản riêng lẻ của đạo luật Tax Cuts and Jobs Act năm 2017 thành vĩnh viễn, 62% người dân Mỹ sẽ phải đối mặt với mức tăng thuế tổng cộng 3,3 nghìn tỷ đô la .

* Hãy đọc kỹ các điều khoản in chữ nhỏ.

Tất cả những điều này không thể xảy ra chỉ sau một đêm. Tổng thống Trump vẫn giữ quyền phủ quyết, và sự ma sát giữa các thể chế vẫn còn ảnh hưởng. Nhưng cử tri nên đọc kỹ những điều khoản mà đảng Dân chủ đề xuất. Các chính sách năng lượng, y tế, nhà ở và quản lý theo hướng xã hội chủ nghĩa sẽ dẫn đến chi phí cao hơn, ít sự lựa chọn hơn, nhiều quan chức Washington đưa ra các quyết định thay đổi cuộc sống hơn, và nguồn cung khan hiếm.

Cử tri đã mua phải một sản phẩm lỗi, và thời gian hoàn trả sẽ được tính bằng chu kỳ bầu cử, chứ không phải ngày. Cho đến lúc đó, hãy giữ lại hóa đơn của bạn và đọc kỹ các điều khoản in chữ nhỏ.

https://deepbackground30.substack.com/p/when-you-look-under-the-hood-voters