2026-11-04
Thời kỳ hoàng hôn của chủ nghĩa Cộng hòa thế hệ Baby Boomer
(Daniel McCarthy, The Spectator, 4/11/2026)
Đảng Cộng hòa bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ với tư duy của thế hệ bùng nổ dân số – và kết quả là họ thất bại thảm hại.
Đây không phải là cách mà giới bình luận muốn người Mỹ nhìn nhận cuộc bầu cử: họ cho rằng tất cả chỉ xoay quanh Trump, bằng chứng cho thấy chủ nghĩa dân túy kiểu Trump là một thất bại.
Nhưng có hai Trump. Một Trump là một thế lực hoàn toàn mới trong chính trường Mỹ, thách thức mọi chuẩn mực và quy ước. Trump kia là một chính trị gia Đảng Cộng hòa 80 tuổi.
Nhiệm kỳ thứ hai của Trump cho đến nay đã cho phép cả hai Trump được tự do hoạt động: do đó, Tổng thống đã có những bước đi táo bạo trong chính sách thuế quan và việc thực thi luật nhập cư, nhưng cũng là sự quay trở lại đột ngột với chính sách đối ngoại của các đảng viên Cộng hòa trước đây.
Chính sách đối ngoại, đặc biệt là liên quan đến các cuộc chiến ở Trung Đông, là điểm khác biệt thế hệ rõ rệt nhất trong Đảng Cộng hòa. Đất nước đã tham chiến trong khu vực lâu hơn tuổi đời của bất kỳ đảng viên Cộng hòa nào dưới 35 tuổi. Người Mỹ trẻ tuổi không hiểu tại sao lại như vậy. Giống như nợ quốc gia, đây đơn giản là điều mà các thế hệ lớn tuổi hơn đã áp đặt lên họ.
Nhưng đối với những đảng viên Cộng hòa thuộc thế hệ Baby Boomer, một chính sách đối ngoại hiếu chiến là yêu cầu tối thiểu để thể hiện sự nghiêm túc về mặt đạo đức, giống như thời trẻ của họ trong thời Chiến tranh Lạnh. Không phải Iran hay thậm chí Trung Quốc là một Liên Xô mới, mặc dù một số người thuộc thế hệ Baby Boomer nghĩ như vậy. Mà là trong thời Chiến tranh Lạnh, bất cứ ai đủ điều kiện là người trưởng thành đều phải coi trọng mối đe dọa từ nước ngoài – và mọi người đều hiểu rằng việc sở hữu vũ khí hạt nhân đánh dấu một quốc gia là cường quốc, nếu không muốn nói là siêu cường ngang hàng với Hoa Kỳ và Liên Xô.
Ai lại muốn để Iran trở thành siêu cường tiếp theo chứ? Nếu vị thế đó không tự động có được khi sở hữu vũ khí hạt nhân, thì việc có chúng vẫn sẽ là một bước tiến dài trên con đường trở thành siêu cường. Đó là bài học lịch sử mà thế hệ Baby Boomer đã trải qua.
Trump có thể nghĩ như vậy hoặc không: ông từ lâu đã coi Iran là mối đe dọa trong khu vực cần phải loại bỏ chỉ vì đã xúc phạm Mỹ và gây hại cho sự phát triển khu vực. Ông có những lý do để sử dụng vũ lực chống lại Tehran vượt ra ngoài tư duy điển hình của thế hệ Baby Boomer – nhưng ông bị bao quanh bởi những người khác cũng điển hình, và tư duy của những cử tri lớn tuổi hoạt động tích cực nhất trong đảng Cộng hòa thường có xu hướng hiếu chiến một cách phản xạ do thế giới tư duy mà thế hệ Baby Boomer đã lớn lên.
Trong đảng Cộng hòa vẫn tồn tại một bộ phận cử tri ủng hộ chiến tranh mạnh mẽ, bất chấp những cái mà phe bảo thủ phản chiến đã đạt được (phần lớn là nhờ Trump, dù trớ trêu hay không). Trump đã nhượng bộ trước bộ phận người dân thuộc thế hệ Baby Boomer trong đảng và cả chính bản thân ông.
Kết quả là cuộc chiến với Iran và giá nhiên liệu tăng vọt đã đẩy đảng Cộng hòa trên khắp đất nước vào thất bại ngày 3 tháng 11.
Những người Cộng hòa theo chủ nghĩa dân túy và những người Cộng hòa bảo thủ, những người Cộng hòa vùng Trung Tây và miền Nam, những người Cộng hòa gây tranh cãi và những người trong sạch, tất cả đều thất bại vào thứ Ba vì đảng của họ ưu tiên chiến tranh ở nước ngoài hơn là khả năng tài chánh trong nước.
Trump đã tranh cử thành công với tư cách là một người theo chủ nghĩa dân túy vào năm 2016 và 2024. Năm nay, giá xăng dầu đã phủ nhận mọi tuyên bố mà đảng Cộng hòa dám đưa ra về việc là đảng của tầng lớp lao động hoặc trung lưu Mỹ. Những cử tri trước đây bỏ phiếu cho Trump vì lo ngại về kinh tế giờ đây đã sẵn sàng bỏ phiếu cho những người Dân chủ có tư tưởng xã hội chủ nghĩa như Abdul El-Sayed.
Những người Cộng hòa lớn tuổi đang được bảo rằng hãy đổ lỗi cho tính cách của Trump, đổ lỗi cho “phẩm chất ứng cử viên” (mặc dù thực tế là các ứng cử viên “tốt” cũng có kết quả tệ như các ứng cử viên “xấu”), đổ lỗi cho thuế quan (như thể việc có một chương trình nghị sự ít ủng hộ người lao động hơn sẽ giúp ích được hơn), đổ lỗi cho bất cứ điều gì ngoại trừ cuộc chiến mà chỉ họ ủng hộ.
Chắc chắn còn có những vấn đề quan trọng khác. Vấn đề “tham nhũng” thu hút sự chú ý của nhiều cử tri, mặc dù vấn đề lớn hơn có lẽ không phải là những cáo buộc hối lộ mà đảng Dân chủ cố gắng đưa ra, mà là sự không phù hợp của việc các quan chức dưới thời Trump sống cuộc sống xa hoa trong khi cử tri bình thường đang phải vật lộn để trả các hóa đơn. Đảng dân túy một lần nữa lại trông giống như đảng của người giàu, một hình ảnh được củng cố bởi sự ủng hộ của chính quyền đối với việc xây dựng thêm các trung tâm dữ liệu cho các tỷ phú. Tất nhiên, đó cũng là điều mà những người Cộng hòa có tư duy kiểu Baby Boomer biện minh bằng các thuật ngữ thời Chiến tranh Lạnh: nếu không thì làm sao chúng ta có thể đánh bại Trung Quốc trong cuộc chạy đua vũ trang AI?
Điều mà đảng Cộng hòa nên làm, nếu họ muốn đưa ra lý lẽ thuyết phục cho việc xây dựng thêm các trung tâm dữ liệu, là gắn AI với khả năng tài chánh. Và nếu các công ty AI thông minh, họ sẽ tranh luận về những gì sản phẩm của họ có thể làm cho việc làm của người Mỹ – không phải là xóa bỏ chúng, mà là góp phần thúc đẩy việc làm công nghiệp được tạo ra bởi các chính sách thương mại của Trump. Ai cần toàn cầu hóa khi bạn có sức mạnh AI trong nước?
Nhưng không thông điệp nào có thể được lắng nghe giữa tiếng ồn ào do lạm phát gây ra. Vào thời điểm mà đảng dân túy năm 2024 lẽ ra phải tập trung vào các vấn đề trong nước, đảng Cộng hòa năm 2026 lại thể hiện rõ nhất lập trường ủng hộ một cuộc chiến khác ở Trung Đông, giống như tất cả những cuộc chiến khác đã khiến người Mỹ thất vọng trong 35 năm qua.
Đảng Cộng hòa không nhận ra mối nguy hiểm, bởi vì họ suy nghĩ như những đứa trẻ của thời Chiến tranh Lạnh. Họ suy nghĩ như những đứa trẻ lớn lên với những bộ phim về Thế chiến thứ hai và nhớ đến nỗi hổ thẹn khi rút lui khỏi Việt Nam và cuộc khủng hoảng con tin Iran. Họ cũng nhớ đến vinh quang của những năm Reagan và sự sụp đổ của Bức tường Berlin. Một cuộc đấu tranh kéo dài hàng thập kỷ có thể kết thúc bằng chiến thắng, họ tin tưởng, nếu đảng Cộng hòa có được sự lạc quan và quyết tâm của Reagan. Và trong khi những thành công kinh tế trong nước của Reagan rất quan trọng, thì chiến thắng trong Chiến tranh Lạnh mới là điều quan trọng nhất. Tương tự, chiến thắng trước Iran ngày nay là tối quan trọng, ngay cả khi điều đó có nghĩa là phải hy sinh sự thịnh vượng trong một thời gian.
Tư duy của thế hệ Cộng hòa thuộc thế hệ Baby Boomer tồn tại là có lý do. Nhưng nó không đưa ra được câu trả lời nào cho những thách thức về chính sách đối ngoại trong 35 năm qua, ngoài việc gây ra thêm chiến tranh, rồi thêm chiến tranh nữa. Nó cũng không nhận ra tầm quan trọng tối cao của vấn đề trong nước đối với kinh tế, nhập cư và cả các vấn đề quốc tế. Đảng Cộng hòa năm 2026 đã tiến hành một chiến dịch tranh cử lỗi thời, và điều dẫn đến thất bại lịch sử không phải là cánh hữu mới, mà là cánh hữu cũ.
https://spectator.com/article/the-twilight-of-boomer-republicanism/?edition=us&rcp=true
Chú thích:
Baby Boomer (hay gọi tắt là boomer) là thuật ngữ chỉ những người được sinh ra trong khoảng thời gian từ năm 1946 đến năm 1964. Nó xuất phát từ thời kỳ bùng nổ trẻ sơ sinh (baby boom) sau khi Thế chiến thứ II kết thúc, khi tỷ lệ sinh tăng vọt ở nhiều nước phương Tây như Mỹ, Canada, Anh, Úc. Độ tuổi của họ hiện tại là từ 61 đến 79 tuổi (tính đến năm 2026).
Thế hệ trước đó là Thế hệ Im lặng (Silent Generation, sinh 1928–1945). Thế hệ sau nó là Thế hệ X
Thanh niên bây giờ là Thế hệ Z.