NVV blog

 21-11-2025  

Kế hoạch hòa bình Ukraine-Nga mang lại cơ hội tốt nhất để chấm dứt chiến tranh

(Anatol Lieven, Unherd, 21/11/2025)

Bản dự thảo kế hoạch khung cho Ukraine đôi khi mơ hồ và được diễn đạt một cách kỳ lạ. Nhưng nó vẫn là nền tảng tốt nhất cho một nền hòa bình lâu dài mà Ukraine, Nga và châu Âu có thể đạt được - nói một cách thực tế. Tất cả các chính phủ liên quan, điều dễ hiểu là, cho đến nay đều phản ứng thận trọng với kế hoạch này, và một số cuộc đàm phán khó khăn vẫn còn ở phía trước. Tuy nhiên, sẽ là một thảm kịch lịch sử nếu những nỗ lực này thất bại và chiến tranh tiếp diễn.

Vì phần lớn truyền thông phương Tây đã mô tả điều này một cách vô lý là "đầu hàng" trước "những yêu cầu tối đa" của Nga, nên cần phải chỉ ra những cách thức mà kế hoạch này cũng thể hiện sự nhượng bộ của Nga. Những điều này rõ ràng khi so sánh với mục tiêu của Putin khi ông phát động cuộc xâm lược, nhưng cũng liên quan đến các yêu cầu của Nga được đưa ra vào tháng 6 năm 2024, vốn vẫn chính thức thể hiện lập trường của Nga.

Quan trọng hơn, kế hoạch này đảm bảo Nga chính thức công nhận quyền gia nhập Liên minh Châu Âu của Ukraine, vấn đề then chốt dẫn đến cuộc nổi dậy Maidan năm 2013-2014. Nếu Ukraine và EU có thể biến điều này thành hiện thực, nó sẽ neo giữ Ukraine ở phương Tây chặt chẽ hơn nhiều so với việc chỉ là thành viên NATO.

Ngoài ra, mặc dù trước đây Nga đã yêu cầu tiếng Nga trở thành ngôn ngữ quốc gia thứ hai chính thức tại Ukraine, kế hoạch hiện tại có cách tiếp cận hạn chế hơn. Kế hoạch quy định rằng Ukraine sẽ áp dụng các tiêu chuẩn của EU về khoan dung tôn giáo và bảo vệ các nhóm ngôn ngữ thiểu số, và cả hai nước sẽ đồng ý bãi bỏ các biện pháp phân biệt đối xử, đồng thời đảm bảo quyền của các cơ sở giáo dục và truyền thông Ukraine và Nga.

Đây là một sự nhượng bộ rất quan trọng vì nguồn tin từ Nga của tôi chỉ nói với tôi vào tháng trước rằng, xét đến việc EU hoàn toàn thất bại trong việc bảo vệ quyền của cộng đồng thiểu số người Nga tại các quốc gia vùng Baltic, thì không có bất kỳ bảo đảm nào của EU có thể được coi trọng.

Trong kế hoạch này, Nga cũng từ bỏ yêu cầu trước đó là Ukraine phải nhượng lại toàn bộ các tỉnh Kherson và Zaporizhzhia và chỉ nhận được sự công nhận trên thực tế về quyền kiểm soát của mình đối với Crimea và Donbas. Thay vì ngay lập tức đình chỉ các lệnh trừng phạt, Nga chỉ nhận được lời hứa mơ hồ rằng "Việc nới lỏng trừng phạt sẽ được thảo luận và thống nhất theo từng giai đoạn và trên cơ sở từng trường hợp cụ thể."

Điều khoản ân xá cho cả hai bên được mô tả là một sự nhượng bộ đối với Nga nhằm hủy bỏ các vụ kiện chống lại các nhà lãnh đạo Nga tại Tòa án Hình sự Quốc tế. Tuy nhiên, tờ Wall Street Journal đưa tin : “Một quan chức cấp cao của Hoa Kỳ cho biết Ukraine đã thay đổi đáng kể một trong 28 điểm trong phiên bản xuất hiện trực tuyến. Trong một động thái rõ ràng nhằm vạch trần cáo buộc tham nhũng, bản dự thảo đã yêu cầu kiểm toán tất cả viện trợ quốc tế mà Ukraine đã nhận được. Ngôn ngữ đã được thay đổi thành tất cả các bên sẽ được “ân xá toàn bộ cho những hành động của họ trong chiến tranh”.

Lực lượng vũ trang thường trực của Ukraine sẽ bị giới hạn ở mức 600.000 quân, nhưng điều này hoàn toàn không phải là một sự nhượng bộ thực sự mà giống như một chiêu trò để giữ thể diện cho Putin. Ukraine không thể nào duy trì một đội quân thường trực 600.000 quân trong thời bình. Trong bất kỳ cuộc chiến tranh nào trong tương lai, họ sẽ phải huy động lực lượng dự bị. Hơn nữa, trong các cuộc đàm phán tại Istanbul vào tháng 3 năm 2022, Ukraine đã đề xuất giới hạn ở mức 250.000 quân.

Về phía Ukraine, nhượng bộ lớn nhất và khó khăn nhất cho đến nay là đồng ý rút khỏi khoảng 14% vùng Donbas mà Ukraine vẫn đang nắm giữ. Người Ukraine đã mô tả điều này với tôi là hoàn toàn bất khả thi và nói rằng điều đó sẽ có nguy cơ dẫn đến một cuộc nổi loạn chống lại họ trong quân đội.

Tuy nhiên, đề xuất này đã bị làm dịu đi bởi tiêu chí rằng mặc dù khu vực này sẽ nằm dưới sự kiểm soát hành chính của Nga, nhưng nó sẽ được phi quân sự hóa và được giám sát bởi lực lượng gìn giữ hòa bình trung lập. Và trên hết, quân đội Ukraine phải tự hỏi liệu họ có phải chịu mất lãnh thổ này nếu chiến tranh kéo dài hay không, và liệu việc mạo hiểm sự hỗ trợ của Hoa Kỳ và hàng chục nghìn sinh mạng trong một nỗ lực vô ích để giữ nó có thực sự đáng giá hay không.

Những "nhượng bộ" khác được cho là của Ukraine và châu Âu hoàn toàn không phải là nhượng bộ thực sự. Từ lâu, rõ ràng lời hứa về tư cách thành viên NATO cho Ukraine là hão huyền, bởi tất cả các chính phủ NATO đều đã khẳng định rõ ràng rằng họ sẽ không bao giờ tham chiến để bảo vệ Ukraine. Tương tự, việc ngăn cản quân đội NATO - và do đó là một "lực lượng trấn an" của châu Âu - ở Ukraine là vô nghĩa, bởi vì hầu hết các quốc gia châu Âu đã từ chối tham gia vào một lực lượng như vậy. Các quan chức Anh, những người ủng hộ chính cho dự án này, thậm chí còn thừa nhận rằng sẽ không có quân đội Anh nào được gửi đến và toàn bộ ý tưởng này phụ thuộc vào một "biện pháp dự phòng" của Hoa Kỳ, điều mà Trump sẽ không cung cấp.

Quan trọng nhất, nếu Nga và Ukraine đồng ý với bản ghi nhớ này, nó sẽ mang lại một lệnh ngừng bắn ngay lập tức. Bạo lực sẽ chấm dứt, người tị nạn có thể trở về, và công cuộc tái thiết có thể bắt đầu. Kế hoạch này dự kiến ​​một mối quan hệ hợp tác kinh tế và an ninh giữa Hoa Kỳ và Nga, đồng thời ngăn chặn sự mở rộng hơn nữa của NATO. Đây là thỏa thuận tốt nhất mà cả hai bên có thể hy vọng, và việc rút lui lúc này có nguy cơ phá hỏng tất cả.

https://unherd.com/newsroom/ukraine-russia-peace-plan-offers-best-chance-to-end-the-war/

NVV